Xi'an Anıtı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Xi'an'da Beilin Müzesi'nde sergilenen Xi'an Anıtı'nın görünümü.

Xi'an Anıtı, üstünde Nasturi Hıristiyanların Çin'de yürüttükleri misyonerlik etkinliklerinin anlatıldığı taş anıt. Dünya genelinde bilinen bu yazıt, tarihte Çin ile hem Avrupa hem de Orta ve Batı Asya arasındaki kültürel değişimleri anlatan önemli bir kaynak olarak kabul edilir.[1]


1625'te Shaanxi eyaletinde Cizvit misyonerler tarafından bulunmuştur. 781'de dikilmiş olan anıttaki Çince yazıtın altında 128 Hıristiyan papaz ve resmi görevlinin Süryanice imzaları bulunmaktadır.

M.S. 781 yılına ait bu yazıtta, Hristiyanlığın Nasturi mezhebinin Bizans İmparatorluğu'ndan Çin'e gelişi ve Çin'deki yayılışı anlatılıyor. Yazıtta anlatıldığına göre Çin İmparatoru Tang Tai Zong 625'te İranlı Nasturi keşiş Aloben'ı başkent Changan'da (bugün Xi'an) kabul etmiş, yanında getirdiği "Aydınlık Öğreti"ya (Hıristiyanlık) ilişkin yazılara ilgi göstermiştir. 638'e değin başkentte 21 manastır inşa edilmişti. İmparator inşaatlara hazinesinden mali destek sağlamıştı. Bu manastırlardan biri de Aloben için yapılmıştı. 650'de ise Hıristiyanlık etkinlikleri, yörenin piskoposluk bölgesi olarak kabul edilmesine elverecek kadar yaygınlaştı. Ama Budistlerin sördürdüğü muhalefet Hıristiyanlık girişimlerini olumsuz etkiledi ve İmparator Tang Xuan Zong'un tahta geçmesine (712) değin bir Nasturi metropolitin atanması gerçekleşemedi. Nasturiler 10. yüzyıldan sonra yok oldular.

Aynı zamanda yazıtta, Aramice ve Çince 72 Nasturi rahibin ismi ile Hıristyanlığın haç simgesi de bulunur.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Xi'an Anıtı ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.