Xenarthra

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Xenarthra
Büyük karıncayiyen (Myrmocophaga tridactyla)
Büyük karıncayiyen (Myrmocophaga tridactyla)
Bilimsel sınıflandırma
Alem: Animalia (Hayvanlar)
Şube: Chordata (Kordalılar)
Sınıf: Mammalia (Memeliler)
Üst takım: Xenarthra
Cope, 1889
Takımlar
Dış bağlantılar
Wikispecies-logo.svg Wikispecies'de Xenarthra ile ilgili taksonomi bilgileri bulunur.

Xenarthra, memeliler sınıfının bir üst takımı. Karıncayiyenler ve tembel hayvanları içeren dişsiz memeliler (Pilosa) takımı ile sırf hayatta kalan temsilcisi armadillo olan zırhlı memeliler (Cingulata) takımını kapsamaktadır.

Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Farklı yaşam alanlarına ayak uydurmuş olduklarından taksonun her 3 takımının dış görünüşü birbirinden çok farklıdır. Türlerin ölçüleri de, en ufağı kemerli köstebek (12,5 cm) ve en büyüğü büyük karıncayiyen (120 cm) olmak üzere çok farklıdır. Böylelikle ağırlıkları da 85 gram ile 40 kg arası değişir. Ancak soyu tükenmiş olan dev tembel hayvanların bazıları 6 metreye varan boyu ile çok daha büyüktü.

Yayılım[değiştir | kaynağı değiştir]

Xenarthra takımının üyeleri, Kuzey Amerika'da da yaşayan dokuzkemerli armadillo (Dasypus novemcinctus) dışında sadece Orta ve Güney Amerika'nın tropik ormanlarında yaşarlar. Daha eski çağlarda Afrika, Kuzey Amerika ve Avrupa kıtalarında da yaşamış oldukları kabul edilir. Güney Kutbu'nun tropik ormanlarla kaplı olduğu Eosen çağında bu ormanlarda da yaygındılar.

Yaşam şekli[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Armadillo ve büyük karıncayiyen hem gece hem gündüz aktif olur ve yerde yaşar.
  • Tembel hayvanlar ve diğer karıncayiyenler ağaçlarda yaşar ve gece aktif olurlar.
  • Koku alma kabiliyetleri iyi; duyma kabiliyeti sırf armadillolarda iyi
  • Neredeyse hepsi her zaman yalnız yaşar, bazıları sadece bazen sabit olmayan gruplar oluşturabilir.

Beslenme[değiştir | kaynağı değiştir]

Karıncayiyenler sırf böcek ile beslenir. Armadillolarda böcek ile beslenenleri veya her şey yiyenleri (omnivor) vardır. Tembel hayvanlar sırf otçuldur.

Sınıflandırma[değiştir | kaynağı değiştir]

Dreifingerfaultier

Xenarthra takımlarının akrabalığı hakkında hiçbir şüphe yoktur. Omurgayı daha oynak kılan ilave eklemler, kalça ve kafatasında bulunan ortak özellikler ve molekülergenetik kanıtlar bu sınıflandırmayı doğrulamaktadır. Bu üst takıma ait fosilleşmiş türlerin sayısı çok yüksek iken, günümüzde var olan türlerin sayısı ancak 29'dur. 2 takıma ayrılırlar:

Bugün yaşayan takımların soyağacı şu şekilde kabul edilir:

──┐ Xenarthra
  ├─── Armadillolar (Dasypodidae)
  └──┐ Dişsiz memeliler (Pilosa)
     ├─── Tembel hayvanlar (Folivora)
     └─── Karıncayiyengiller (Vermilingua)

Kitaplar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Gerhard Storch: Xenarthra (Edentata), Nebengelenktiere, Zahnarme. In: W. Westheide und R. Rieger: Spezielle Zoologie. Teil 2: Wirbel- oder Schädeltiere. Spektrum Akademischer Verlag, München 2004, S. 574–575, ISBN 3-8274-0307-3.
  • Ronald M. Nowak: Walker’s Mammals of the World. 2. Auflage. The Johns Hopkins University Press, Baltimore 1999, S. 147–168, ISBN 0-8018-5789-9.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]