XIII. Gregorius

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(XIII. Gregory sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara
Papa XIII. Gregorius
XIII. Gregorius'un portresi
XIII. Gregorius'un portresi
Doğum Ugo Boncompagni
7 Ocak 1502
Bologna, Papalık Devletleri, (günümüzde İtalya)
Ölüm 10 Nisan 1585 (83 yaşında)
Roma, Papalık Devletleri, (günümüzde İtalya)
Aktif yıllar 13 Mayıs 1572 - 10 Nisan 1585
Öncülü V. Pius
Ardılı V. Sixtus
Din Hristiyanlık
Mezhep Katolik
Papa XIII. Gregorius'un arması

Papa XIII. Gregorius (İtalyanca: Gregorio XIII; İngilizce: Gregory XIII; Fransızca: Grégoire XIII) (d. 7 Ocak 1502 Bologna, Papalık Devletleri – ö. 10 Nisan 1585 Roma), Ugo Boncompagni adıyla doğmus, 13 Mayıs 1572 - 10 Nisan 1585 döneminde Katolik kilisesi Papası.

XIII. Gregorius'nin döneminden Jülyen takvimi yeniden düzenlenmiş ve bu sebeple günümüzde kullanılan Gregoryen takvimi adını bu Papa'dan almıştır.

Erken dönem biyografisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Gençliği[değiştir | kaynağı değiştir]

Bologna şehrinde doğmuş ve Hukuk okuyarak bu bölümden 1530 yılında mezun olmuştur. Bir süre Hukuk dersleri vermiş olup dikkat çekici öğrencileri arasında Alexander Farnese, Reginald Pole ve Charles Borromeo sayılabilir.

Papalık öncesi kariyeri[değiştir | kaynağı değiştir]

36 yaşında Papa III. Paulus (1534–1549) tarafından Roma'ya çağırıldı ve ilerleyen yıllarda Papa IV. Paulus (1555–1559) ve Papa IV. Pius'un (1559–1565) hizmetinde oldukça önemli görevlerde bulundu.

Papa tarafından Toledo Kardinalini soruşturmak için gönderildiği İspanya'da Legate olarak Kral II. Felipe'in hizmetinde bulunmuştur. Papalığı sırasında dış politikasında çok önemli bir yere sahip olacak olan İspanya Kralı ile bu sırada oldukça güçlü bağlar kurmuştur.

Papa seçilmesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Kardinal Boncompagni, Papa V. Pius'un (1566–1572) ölümü üzerine toplanan Papalık Kardinaller meclisi tarafından Papa seçilmiş ve kardinal, papalık adı olarak XIII. Gregorius'ü seçmiştir. 24 saaten az süren ve bilinen en kısa Kardinaller meclisi toplantılarından biri olan bu seçim üzerinde İspanya Kralının etkisi pek çok tarihçi tarafından dile getirilmiştir. Görünüşe göre Kardinal Boncompagni bu dönem için Katolik Kilisesinin ihtiyacı olan doğru kişiydi. Bazı öncüllerinden farklı olarak XII. Gregorius hatasız bir özel hayata ve pek çok kişi için örnek olabilecek sade bir yaşam tarzına sahipti. İlave olarak, her zaman olmasa da, sahip olduğu yönetim kaabiliyeti ile karşısına çıkabilecek sorunlara çabuk ve kesin çözümler üretebilecek biri kişiliğe sahipti.

Gregoryen Takvim[değiştir | kaynağı değiştir]

Papa XIII. Gregorius'ün mezarından Gregoryen Takvimin sunum töreninin tasvir eden kabartma detayı.

XIII. Gregory'nin en bilinen reformu cizvit papazı ve aynı zamanda bir astronom olan Christopher Clavius'un yardımıyla Gregoryen takvimi ortaya çıkarmış olmasıdır. Bu reformun nedeni Jülyen takvimi ile güneş takvimi arasında var olan yıllık 11 dakika farkın Papa'nın yaşadığı döneme kadar 10 günlük bir sapmaya neden olmuş olmasıdır. Kuzey Yarımkürede yaklaşık olarak 21 Mart tarihinde gerçekleşmesi gereken İlkbahar Ekinoksu bu sapmadan dolayı 10 Mart tarihinde gerçekleşmiş bu da Paskalya yortusunu doğru tarihte kutlamak isteyen Papalığı bu reformu gerçekleştirmek durumunda bırakmıştır.

Clavius ve Johannes Kepler tarafından doğrulanan bu sapma Clavius'un tavsiyesi sonucu Jülyen takvimine 10 günlük bir ilave yapılmasıyla düzeltildi. Papa XIII. Gregorius'ün onayı ile 4 Ekim 1582'den hemen sonra 15 Ekim 1582 tarihi geldi. Papa tarafından yayınlanan Inter gravissimas ile 24 Şubat 1582 günü bu değişiklik halka duyurulmuştur. Böylece 15 Ekim 1582 tarihinden itibaren M.Ö. 45 yılından beri kullanımda olan Jülyen takvimi yerine günümüzde modern dünyanın neredeyse tamamı tarafından kullanılan Gregoryen takvimi getirilmiştir.

Bu değişiklik arazi sahiplerinin maaşlarından ve kiralarından kesinti yapmak için kendilerini aldattığını düşünen halk arasından sert bir muhalefetle karşılaşmıştır. Ancak İspanya, Portekiz, Polonya ve İtalya gibi Katolik ülkeler bu değişikliği hemen kabul etmişlerdir. Fransa, bazı Hollanda Cumhuriyetleri ve Almanya ve İsviçre'de bulunan bazı katolik eyaletlerde bu değişikliği bir ya da iki yıl içerisinde kabul etmiş onlara 1587 yılında Macaristan da katılmıştır.

Her halukarda bu takvim bir yüzyıl geçmeden Avrupanın çoğu ülkesinde kabul görmüştür. Danimarka, Hollanda Cumhuriyetinin geri kalan devletleri, Kutsal Roma Cermen İmparatorluğunun protestan ülkeleri ve İsviçre bu takvim reformunu 1700-1701 yılları arasında kabul etmişlerdir. Bu tarihten itibaren takvime yeni geçen ülkeler 11 günlük ekleme yapmışlardır. Büyük Britanya ve onun Amerikan kolonileri 2 Eylül 1752 gününden 14 Eylül 1752 gününe geçmişler onları son protestan ülke olan İsveç 1 Mart 1753 tarihinde takip etmiştir.

Gregoryen Takvimin Doğu Hristiyanları arasında kabulü birkaç yüzyıl sonra gerçekleşmiş ve Rusya'da 1917'de Yunanistan da ise 1923 tarihinde gerçekleşmiştir.

Notlar ve kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Katolik Kilisesi unvanları
Önce gelen:
Papa V. Pius
Papa
13 Mayıs 1572 - 10 Nisan 1585
Sonra gelen:
Papa V. Sixtus