William Saroyan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
William Saroyan, 1940

William Saroyan (Ermenice: Ուիլյամ Սարոեան Vilyam Saroyan; 31 Ağustos 1908 – 18 Mayıs 1981), Ermeni asıllı ABD'li yazar.

Yaşamı[değiştir | kaynağı değiştir]

Bitlis'ten Amerika'ya göç etmiş Ermeni bir ailenin, orada doğan ilk ferdi olarak 31 Ağustos 1908'de 'de Kaliforniya eyaletinin Fresno kasabasında dünyaya geldi. Bir Presbiteryen rahibi olan babası, Saroyan üç yaşındayken ölünce, annesi Saroyan'ı ve üç kardeşini yetimhaneye vermek zorunda kaldı. Yetimhanede geçirilen beş yıldan sonra çocuklar annelerine kavuşarak Fresno'da bir araya geldiler. Resmi eğitimle bir türlü yıldızı barışmayan Saroyan on beş yaşında okulu terk etti. Çeşitli işlerde çalıştı. Asıl hedefi yazar olmaktı. Bunun için bir yandan da öyküler yazmayı sürdürüyordu. İlk öyküsü Story dergisinde 1933 yılında yayınlandı. 1934 yılında ise Randon House yayınevi tarafından The Daring Young Man on the Flying Trapeze and Other Stories isimli kitabı yayınlandı ve o yılın en çok satan öykü kitabı oldu. Bundan sonra artık hep yazdı. Yazmaktan ve gezmekten başka bir iş yapmadı. İçki ve kumar alışkanlığı yüzünden inişli çıkışlı bir grafik gösterse de elli seneyi aşan başarılı ve üretken bir kariyer ortaya koydu. 1939 yılında The Time of Your Life oyunuyla Pulitzer Ödülü'nü kazandı, ödülü reddetti. Saroyan hayatı boyunca altmışı aşkın kitap -öykü, oyun ve roman yazdı. Düzyazıda kendine özgü bir tarz yarattı. Akıcı, konuşur gibi, coşku dolu bu tarz kendi adıyla "Saroyanesque" olarak anılır oldu. Kendisinin de söylediği gibi, Saroyan, öykülerinde tek bir şeyi anlatır: insanı. Yazarken içten ve yalındır. Onun eserlerinde süslü tabirler, söz oyunları aramak boşunadır. Öykünün bütünü ve konu esastır. William Saroyan, klasik tabirle hızlı bir hayat yaşadı, dünyayı ve bu arada ata yurdu Bitlis'i gezdi, evlendi, boşandı, sonra aynı kadınla tekrar evlendi, sonra yine boşandı. 18 Mayıs 1981 tarihinde doğduğu yerde öldüğü zaman adı amerikan edebiyatının en iyi kısa öykü yazarları arasına çoktan yazılmıştı bile. UNESCO 2008 yılını Saroyan Yılı ilan etmiştir. Köklerine ve atalarının kültürüne bağlılığıyla, Saroyan, daha 1935'te Avrupa gezisinin bir durağı olarak Sovyet Ermenistanı'nı ziyaret eder. Üçüncü ve 1978'deki son ziyaretinde, yetmişinci yaş gününü de dostlarıyla birlikte orada kutlar. Vasiyeti üzerine, naaşının bir bölümü Ermenistan'a götürülerek Erivan'daki ünlüler panteonuna gömülür.

Kısa öykü ve oyunları ile tanınmıştır. Özellikle Ermeni göçmen çocuklarının yaşadıkları zorluklar ile ilgili yazmıştır.

Eserleri[değiştir | kaynağı değiştir]

  • The Daring Young Man On The Flying Trapeze (1934)
  • The Trouble With Tigers (1938)
  • My Name Is Aram (1940)
  • The Human Comedy (1943)
  • Tracy's Tiger (1951)
  • The Summer of the Beautiful White Horse (1938)
  • Rock Wagram (1951)
  • Love (1955)
  • Gaston (1962)
  • One Day in the Afternoon (1964)
  • Days of Life and Death and Escape to the Moon (1970)
  • Places Where I've Done Time 1972 (original printing possibly 1957)
  • Obituaries (1979)
  • My name is Saroyan (1983)
  • An Armenian trilogy (1986)
  • Madness in the family (1988)
  • The Man With The Heart in the Highlands and other stories (1968)

Aras Yayıncılık'tan çıkan eserleri:

  • Amerika'dan Bitlis'e William Saroyan (İnceleme)
  • İnsanlık Komedisi (Roman)
  • Ödlekler Cesurdur (Öykü)
  • Paris-Fresno Güncesi 1967-1968 Ölüm Dirim ve Aya Kaçış (Günce)
  • Yetmiş Bin Süryani (Öykü)
  • Yüreğim Dağlardadır - Yaşamak Vakti (Oyun)

Oyunları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • The Time of Your Life (1939) - New York Drama Critics' ödülünü ve Pulitzer Ödülü'nü kazandı
  • My Heart's in the Highlands (1939)
  • Elmer and Lily (1939)
  • The Agony of Little Nations (1940)
  • Hello-out there! (1941)
  • Across the Board on Tomorrow Morning (1941)
  • The Beautiful People (1941)
  • Bad Men in the West (1942)
  • Talking to You (1942)
  • Don't Go Away Mad (1947)
  • The Slaughter of the Innocents (1952)
  • The Stolen Secret (1954)
  • The Cave Dwellers (1958)
  • Hanging around the Wabash (1961)
  • The Dogs, or the Paris Comedy (1969)
  • Armenians (play)|Armenians (1971)
  • Assassinations (1974)
  • Tales from the Vienna Streets (1980)
  • The Parsley Garden (1993)

Türkiye'de Sahnelenmesi[değiştir | kaynağı değiştir]

William Saroyan'ın Türkiye'de sahnelenen ilk ve tek oyunu, 'Hayatı Yaşamak' Türkçe adıyla 2006-2007 sezonunda Kemal Başar'ın uyarlaması ve rejisiyle Ankara Devlet Tiyatrosu tarafından sahnelenen 'Time Of Your Life'ıdır. Dekor tasarımını Murat Gülmez, kostüm tasarımını Funda Çebi, ışık tasarımını Seyhun Ayaş'ın yaptığı eserin önemli rollerini Aykut Ünal, Selçuk Özdoğan, Aslı Kılan, Bilal Gürdere, Yener Turan oynadılar. Eser Savaş Başar'a adanmıştı.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]