Vladimir Tatlin

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Татлин.jpg

Vladimir Yevgrafoviç Tatlin (Rusça: Владимир Евграфович Татлин; d. 1885, Harkov, Rus Çarlığı, [bugün Ukrayna] - ö. 31 Mayıs 1953, Moskova, Rus SFSC), Rus ressam, mimar, heykelci ve kuramcı. 1920'li yılların konstrüktivizm akımını başlatanlardan biridir.

Moskova Güzel Sanatlar Akademisi'ndeki öğrenimini 1910'da tamamladı. 1911-13 arasında yeniilkeci üslubun ağır bastığı figüratif resimler yaptı. Bu yapıtlarda belirgin çizgiler ve özlü bir yapının yanı sıra heykelsiliğe doğru bir eğilim gözlenir (Balık Satıcısı, 1913, Tretyakov Galerisi). 1913'ün sonlarında Paris'e gitti. Orada tanıştığı Picasso'nun sac, ahşap ve mukavva kabartmalarından etkilendi. Moskova'ya döndükten sonra fütürist derlemeleri resimledi ve tiyatro için tasarılar hazırladı. İlk "resimsel kabartmalar" ya da "karşı kabartmalar" 1914'te ortaya çıktı: resimden yola çıkarak ve ağaç, metal, cam, yalancı mermer, karton gibi gereçlerin yüzeyini çeşitli yöntemlerle işleyerek "heykel tablolar" gerçekleştirdi (bunların çoğu kaybolmuştur ve ancak fotoğraflarıyla bilinmektedir).

Heykel yapımına mühendislik tekniklerini uygulamaya çalışan bir grup Moskovalı sanatçıya önderlik etti. Bu grubun benimsediği anlayış bir süre sonta yapımcılık (konstrüktivizm) olarak bilinen akıma dönüştü.

Bu tür avant-garde sanat 1917 Devrimi sonrasında da kısa bir dönem varlığını sürdürdü. 1918'de Halk Eğitim Komiserliği'ne (NARKOMPROS) bağlı Güzel Sanatlar Bölümü'nün (IZO) Moskova şubesinin başına getirilen Tatlin 1921'de de Sanat Kültürü Enstitüsü'nün (INKHUK) Petrograd şubesi başkanlığını üstlendi. Burada Wassily Kandinsky'nin "salt sanat" kuramını savunan Kazimir Maleviç'le büyük bir çatışmaya girdi; kısa sürede enstitünün ilkeleri üzerinde köklü değişiklikler gerçekleştirerek "üretimci sanat" ilkelerini yerleştirdi ve yapımcılığın gelişmesinde önemli rol oynadı.

1919'da, güzel sanatlar bakanlığının siparişi üzerine III. Enternasyonal için gerçekleştirilecek anıtın tasarımıyla ilgili çalışmalara başladı. Hazırladığı 6,7 m yüksekliğindeki model Aralık 1920'de VIII. Sovyetler Kongresi sırasında düzenlenen sergide yer aldı. Bu çarpıcı tasarıma göre anıt her biri eksenleri farklı hızlarla döndürülebilen ve bir cam silindir, cam koni ve cam küp taşıyan eğimli, sarmal bir demir kafesten oluşacaktı. Tasarımda seminer, konferans ve başka etkinlikler için de mekan öngörülmüştü. Eyfel Kulesi'nden daha yüksek, sarmal biçimli olacak anıtın yüksekliği 396,5 m'nin üzerinde olacaktı.

Tatlin 1927'de INKHUK'a bağlı Yüksek Teknik ve Sanat Stüdyoları'na (VKHUTEMAS) katıldı; müze ve benzeri sanatsal etkinliklerin düzenlenmesinde görev aldı. Aynı yıl dev bir böceği andıran bir planörle ("Letatlin") denemelere girişti; uçmayı başaramadı, ama planöre olan ilgisini daha sonra da sürdürdü. 1933'ten sonra daha çok sahne tasarımcısı olarak çalıştı.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]