Vikipedi:Ben bunu beğenmiyorum

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Deneme Bu sayfa Vikipedi hakkında bir deneme yazısıdır, bir politika veya yönerge değildir. Denemeler bir konu hakkında Vikipedi topluluğunun önemli bölümünün veya sadece bir kişinin görüşünü yansıtabilir, yaygın kabul görmeyebilir. Kesinlikle politika veya yönerge gibi ele alınmamalıdır. Gerekirse bu sayfayı güncellemekten veya temel değişiklikler için tartışma sayfasında fikir belirtmekten çekinmeyin.
Kısayol:

Ben bunu beğendim ya da Ben bunu beğenmedim argümanları tartışma sayfalarında sunulabilecek gerekçeler değildir.

İş Görüşmeleri (Business Negotiation) adlı kitaplarında Paul Steele ve Tom Beasor ticaret hilesi olarak gösterdikleri bir taktikten söz eder.

"Karşı çıkılamaz bir gerçekle karşılaştığınız zaman duygusal bir gerekçe kullanın. Örneğin Ben bunu beğenmiyorum veya Bu anlaşma bana pek de çekici gelmedi.1 Bu gibi gerekçeler onlarca sağlam temele dayanan argümanı yok edebilir.[1]

Biz Vikipedi'de bunun karşıtını uygulamak zorundayız. Vikipedi'de duygular mantığın önüne geçemez. Biz Steele ve Beasor'ın oyun olarak tanımladığı bir durumu kazanmaya çalışmıyoruz. Vikipedi bir iş anlaşması değildir. Vikipedi bir ansiklopedidir. Sağlam gerekçeler kesinlikle duygusal, kişisel tercihleri yener.

Wouter H. Slob, Dialogical Rhetoric,[2] "Ben bunu beğenmiyorum" gerekçesini zayıf bir gerekçe olarak nitelendirmiştir. Vikipedi'deki tartışmalar söz konusu olduğunda "Ben bunu beğenmiyorum" gerekçesi o kadar geçersizdir ki buna ağırlık falan verilmesi bile sözkonusu değildir.

Uygulama[değiştir | kaynağı değiştir]

Madde içeriği[değiştir | kaynağı değiştir]

Düzenleme tartışmaları mantıklı, uygar tartışmalar sonucunda çözülmelidir ve editörler argümanlarını doğrulanabilir, özgün araştırma, analiz, hipotez içermeyen bağımsız kaynaklara dayandırmalıdır. Vikipedi:Tarafsız bakış açısı doğuştan gelen önyargılarımızı kapıda bırakarak düzenleme yapmamızı şart koşar. Bunlar ister siyasi, ister sosyal, coğrafi, dilbilimsel, kültürel veya isterse başka bir şey olsun... Hatta bazen doğrudan kendi önyargılarımıza düşman saydığımız görüşlerin bakış açılarını yakalamamız beklenir.

Silme tartışmaları[değiştir | kaynağı değiştir]

"Ben bunu beğendim" ya da "Ben bunu beğenmedim" gerekçeleri silme tartışmalarında kullanılmamalıdır. Buradaki ana prensip Wikipedia'danın böyle bir çizgide organize olmamasından kaynaklanır. Burası bir ansiklopedi, bir başvuru kaynağı olmaya çalışır. Maddelerin yalnızca popüler olan, ilginç gelen başlıklarla ve bir grup editörün neyin kalacağına karar verdiği bir ortamda kalması oldukça kaotik ve kafa karıştırıcı bir duruma sebep olur. Wikipedia'nın editör kadrosu dünyanın çok çeşitli yerlerinden kişileri içerir ve birilerine ilginç gelmeyen veya beğenilmeyecek bir konu başkaları için hayati önemde olabilir. Birbirlerini oylamada saf dışı bırakmaya çalışan grupların varlığı ne arzu edilen birşeydir, ne de verimli bir ortam doğurur. Yıllardır bunun tecrübe ettik ve bu daha iyi bir ansiklopedi oluşturmamıza hizmet etmedi. İnsanlığın bilgisi Wikipedia'nın bilgisini kapsar ve onun kapsamı güvenilir kaynaklarda geçtiği ve belgelenebildiği alanla tanımlıdır. Bu alan editörlerin kalmasını istediği şeylerle tespit edilmez. Argümanlarımızı da kaynakların gösterdiği gerekçelere dayandırmalıyız, kendi kişisel görüşlerimize ve beğenilerimize göre değil.

Başlık tartışmaları[değiştir | kaynağı değiştir]

"Ben bunu beğendim" ya da "Ben bunu beğenmedim" gerekçeleri başlık belirleme tartışmalarında kullanılmamalıdır; ister belirli bir maddeyle ilgili olsun isterse de adlandırma yönergesinde bir maddenin nasıl adlandırılacağına yönelik tartışmada... Maddelerin yalnızca popüler olan, ilginç gelen şekilde veya bir grup editörün neyin kalacağına karar verdiği bir ortamda adlandırılması oldukça kaotik ve kafa karıştırıcı bir duruma sebep olur. Wikipedia'nın editör kadrosu dünyanın çok çeşitli yerlerinden kişileri içerir ve birilerine ilginç gelmeyen veya beğenilmeyecek bir konu başkaları için hayati önemde olabilir. Birbirlerini maddenin nasıl adlandırılacağına dair bir oylamada saf dışı bırakmaya çalışan ve bunu bir "kim daha popüler" yarışmasına döndüren grupların varlığı ne arzu edilen birşeydir, ne de verimli bir ortam doğurur. Yıllardır bunun tecrübe ettik ve bu daha iyi bir ansiklopedi oluşturmamıza hizmet etmedi. Maddelerin nasıl adlandırılacağına ilişkin gerekçeler ilgili konunun kaynaklarda adlandırılışını yansıtmalıdır ve Vikipedi'nin madde adlandırma yönergelerine uymalıdır. Fikir birliği oyların yüzdesel oranıyla değil, ortaya koyulan gerekçelerin kalitesi ile yani, yönergelerle, politikalarla ve uygulamalarla olan uyumu ile belirlenir.

Madde taşıma oylamalarında yapıcı olmayan destek argümana örnek:

  • "X'e göre tutarlı olması için". Tamam da, diğer kriterler ne olacak? Onları görmezden mi geleceğiz?

Madde taşıma oylamalarında yapıcı olmayan karşıt argümanına örnek:

  • "Önerilen başlık zaten buraya yönlendirilmiş". Peki, bu bir hata değilse sadece ana konunun başlığının önerilen başlık için "ana konu" olduğunu gösterir. Bu, o maddenin oraya taşınmaması için gerekçe değildir. Lütfen destekleme yönünde sunulan argümanlara neden karşı olduğunuzu açıklayın.
  • Bu tartışmalı bir konu, bırakalım kalsın". Evet tabii ki. Tartışmalı bir konu olmasa neden tartışalım ki? Lütfen görüşünüzü isimlendirme politikasına uygun olarak tarafsız bir bakış açısı ile, her iki tarafın da gerekçelerini değerlendirerek sunun.

Kullanıcı arayüzü tartışmaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Wikipedia'nın kullanıcı arayüzünün bir kısmının daha kolay bir şeyle değiştirilmesine yönelik tartışmalarda tecrübeli kullanıcıların "ben bunu beğeniyorum" demesine sık rastlanılır. Bu genelde "Benim arayüzün o kısmıyla herhangi bir sıkıntım yok", "bana göre kolay" veya "bu şekilde kullanmaya alıştım ben" şeklinde ifade edilir. Bunların hepsi "ben beğeniyorum" düşüncesinin birer türevidir. Bunların hiçbirisi tecrübesiz bir kullanıcının arayüzün o kısmıyla ilgili sorun yaşayıp yaşamayacağı sorusuna cevap vermez.

Bir şeyi değiştirmek, onu yeni kullanıcılar için daha kullanışlı yapabilir fakat mevcut duruma alışkın olan kullanıcılara zorluk çıkartır. Bunu savunmak kısmen dürüst olacaktır ama "ben beğenmiyorum" diyen bir editör bu argümanın ilk kısmını görmezden gelerek entellektüel dürüstlüğüne leke sürer çünkü tecrübeli bir editör için geçerli olan bir durum bütün editörler için genellenemez.

Tecrübeli kullanıcılar kullanıcı arayüzünün beğendikleri bir kısmın aslında yeni kullanıcılara zor geldiğini kabul ettiklerinde iki şey mümkün hale gelir:

  • Değişimin yeni kullanıcılara hangi avantajları sağlayacağı, tecrübeli kullanıcılara hangi maliyetleri yükleyeceği tartışılabilir hale geldiği için fikir birliği oluşması daha muhtemeldir.
  • Tecrübeli kullanıcıların alışkın olduğu arayüzü gerektiğinde aktif hale getirebilecek bir yöntem geliştirilebilir. Bu yöntem değişimin maliyetini azaltabilir.

Bu argümanlarla nasıl başa çıkılır?[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu argümanlarla başa çıkmak iki farklı eylemi içerir: bu argümanları sunmamak, bu argümanlara cevap vermemek. Böyle argümanları cevaplamanın getirdiği zorluklar, Dixy Lee Ray tarafından Nükleer enerji tartışmasında "içten gelen hislerle" sunulan irrasyonel ve subjektif argümanların nasıl cevaplandırıldığına dair örneğiyle sunulmuştur.

"Mantık böyle bir argümanla nasıl başa çıkabilir ki? Bu gerçekten çok zor. Kim bilir kaç kere itirazlarını mantıklı şekilde cevapladığım rakiplerimin "Üzgünüm, belki de sen haklısın ama ben bunu istemiyorum" demesiyle karşılaştım. Hatta karşıt görüşün temsilcileri şunu diyordu: "Sizden mantığınızı ve aklınızı kullanmanızı isterler, artık kararlarımızda akıl ve mantık yerine duygularımızı kullanmanın vakti gelmiştir!"[3]

Yapılmaması gereken şeylerden birisi kişinin kendisini bu seviyeye indirgemesidir. Ben bunu beğeniyorum ya da beğenmiyorum gerekçesi bir görüşe karşı olunurken zayıf olduğu gibi başka bir görüşe karşı gerekçe oluşturulurken de zayıftır. Birisi böyle bir argümanın subjektif, Wikipedia politikalarına aykırı olduğunu, Wikipedia'da yeri olmadığını ortaya koyabilir ve fikir birliği oluşturulurken bunlar doğrudan elenebilir. Ama editörler argümanları doğrudan karşıtlarını söyleyerek oy mücadelesi içine de girmemelidir. Vikipedi, blok halinde argümansız oy kullanan editör çetelerinin uygulamalarından geçmişte fayda görmemiştir. Wikipedia tartışmalar yoluyla örgütlenir, oylamalar yoluyla değil. Aslında buradaki çoğu tartışmada sonuçta "oyla ilgili birşey yoktur". Bunu unutma. İstiflenecek oy pusulaları yoktur.

Ray, şu önemli gözlemi de not etmiştir: Ona göre "doğruların aranırken objektiflikten vazgeçenler" başkalarını da bu yöntemi kullanmakla suçlamaktadır. Çünkü onların görüşüne başkalarının da bunu yapıyor olması "kendi inançlarıyla tamamen uyuşmaktadır". Yine de başkaları yapıyor diye Vikipedi'de bizim de bunu uygulamamız bu hareketin doğru olduğunu göstermez.

Bu argümanı başkaları kullansa bile karşı cevap verirken kendimizin kullanmaması, bundan tamamen kurtulma çabasının önemli bir kısmıdır. Kişiler "Ben bunu beğenmiyorum" ya da "ben bun u beğeniyorum" argümanını ne zaman kullandıklarını farkederek bundan vazgeçmelidir.2

Richard Eyre tarafından tiyatro eleştirileri hakkında getirilen bir yorum şöyle der:

Aslında yapmaya çalıştığınız şeyin zekice bir tahlilinin yapılmış olmasını ümit edersiniz. "Ben bunu beğenmedim, bu bana göre değil" diyen birini görmeyi beklemezsiniz. Bu kesinlikle subjektiftir. Kişisel kimya ile ilgili birşeydir. "Ben bunu beğenmedim çünkü x, y ve z" dendiğinde ise ilk başta buna öfke ile baksam da üç dört ay sonra "evet, aslında gerçekten haklıymış" diyebiliyorum.[4]

Eyre şunu demek istiyor: Beğenme veya beğenmeme eylemleri neden beğenildiği veya beğenilmediğine dair gerekçe sunulmadığı zaman bir anlam ifade etmez. "Beğenmedim" argümanına gerekçe eklemek yeterli olmaz, kişisel görüşlerimizi de onun içinden ayıklamalıyız. Kişisel görüş tiyatro eleştirisinde bir miktar yer tutsa da ansiklopedi yazımı esnasında bunun hiçbir yeri yoktur. Wikipedia tartışma sayfalarında konu hakkındaki kişisel görüşler tartışılmaz, maddenin nasıl yazılacağı ve düzenleneceği tartışılır. Tartışma sayfaları ansiklopedi maddelerine ait konuların tartışıldığı serbest kürsü değildir.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  •   Kiparsky,[5] as cited in Lasnik,[6] observes that, from the point of view of strict logical construction, "I don't like it." does not actually mean "I dislike it.", although that is what speakers sometimes intend it to mean. In linguistics, this sort of transformation is called Not Hopping.
  •   In social psychology, "I don't like it." is one of the three components of resistance to persuasion. It is the so-called affective component. The other two are the cognitive ("I don't believe it.") and motivational/behavioural ("I won't do it.") components.[7] Wikipedia editors should be open to persuasion, by rational arguments supported by cited sources.
  •   This applies equally to synonyms such as "simply", as in "I simply don't like it.".

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Paul Steele and Tom Beasor|Business NegotiationPaul Steele and Tom Beasor (1999), "Practical Negotiation", Business Negotiation, Gower Publishing, Ltd., ss. 81, ISBN 0566080729 
  2. ^ Wouter H. Slob (2002), Dialogical Rhetoric, Springer, ss. 127, ISBN 1402009097 
  3. ^ Dixy Lee Ray (1984), "Problems in Public Perception of Nuclear Power: Fears and Risks Analyzed", Behram Kurşunoğlu, Arnold Perlmutter, and Linda F. Scott, Global energy assessment and outlook: proceedings of the International Scientific Forum on Changes in Energy, held in Mexico City, Mexico, November 9–13, 1981, Taylor & Francis, ss. 108, ISBN 3718602245 
  4. ^ Kalina Stefanova (2000), "Criticism should be … But in reality …: Theatre-makers have their say", Who Keeps The Score on the London Stages?, Routledge, ss. 100, ISBN 9057551160 
  5. ^ P. Kiparsky (1970), H. Benedikktson, ed., Semantic Rules in Grammar, Reikyavik 
  6. ^ Howard Lasnik (1975), "On the semantics of negation", Donald Hockney, Contemporary Research in Philosophical Logic and Linguistic Semantics, D. Reidel Publishing Co., ss. 300, ISBN 9027705127 
  7. ^ Eric S. Knowles and Jay A. Linn (2004), "The Importance of Resistance to Persuasion", Eric S. Knowles and Jay A. Linn, Resistance and Persuasion, Lawrence Erlbaum Associates, ss. 5, ISBN 0805844864