Venezuela

Vikipedi, özgür ansiklopedi

(Venezuella sayfasından yönlendirildi)

República Bolivariana de Venezuela
Bolivarcı Venezuela Cumhuriyeti


Bayrak	Amblem

Ulusal Marş: Gloria al Bravo Pueblo

Başkent

En Büyük Şehir

Karakas
10°30′N 66°58′W
Karakas

Resmi dil

İspanyolca

Yönetim
- Başkan
- Başkan Yardımcısı

Federal Cumhuriyet
Hugo Chávez
José Vicente Rangel

Bağımsızlık
- Tarih

İspanya'dan
5 Temmuz 1811

Yüzölçümü
- Toplam
- Su(%)

912,050 km² (32.)
%0.3

Nüfus
- Toplam
- Yoğunluk

26,023,528 (2007 verisi) (43.)
29/km²(175.)

GSMH
- Toplam
- Kişi Başına

335 milyar dolar
12,800 dolar

Para Birimi

Venezuela Bolívarı

Saat Dilimi

UTC -4:30

İnternet Alan Adı

.ve

Telefon Kodu

+58

Güney Amerika anakarasında bir ülke. Yasal adı (İspanyolca) República Bolivariana de Venezuela olup "Bolivarcı Venezuela Cumhuriyeti" anlamına gelir.

Kuzeyinde Karayip Denizi, doğusunda Guyana, güneyinde Brezilya ile batısında Kolombiya ile çevrilidir. Venezuela açıklarında Küçük Antiller adaları olan Aruba, Kurasao, Bonaire (son ikisi Hollanda Antilleri'ne bağlı) ile Trinidad ve Tobago ada devletçikleri bulunur.

Konu başlıkları

1 Tarih
2 Coğrafya
3 Nüfus
4 Yönetimi
5 Üye olduğu uluslararası örgüt ve kuruluşlar
6 Ekonomi
7 İletişim Bilgileri
8 Ulaşım ve Taşımacılık
9 Dış Bağlantılar

[değiştir] Tarih

İspanyolların Güney Amerika'da ilk sürekli yerleşimlerinden biridir. Başarısız birkaç ayaklanmadan sonra, ülke sonunda İspanya'dan bağımsızlığını ünlü Simon Bolivar önderliğinde 1821'de kazanmıştır. Bağımsızlığının ilk yıllarında şimdiki Kolombiya, Panama ile Ekvator'la birlikte Büyük Kolombiya'nın bir parçasını oluşturan Venezuela, 1830 yılında bu birlikten ayrılmıştır.

Venezuela'nın yakın tarihinde, 19. yüzyılın tümü ile 20. yüzyıl başları siyasal çalkantılar, diktatörlükler ve devrimlerle doludur. 1958'de ordunun doğrudan yönetimden çekilmesinden sonra ülke sorunsuz olmasa da, kesintisizce sivillerce yönetilmiştir. 1992 Yılında yarbay Hugo Chávez önderliğindeki ordudaki ayaklanmacı öğeler, seçimlerle işbaşına gelmiş ama yolsuz başkan Carlos Andrés Pérez'a karşı yönetimden düşürme girişiminde bulunmuşsalar da, başarızlığa uğramışlardır. Bu girişim 80 sivil ile 17 askerin ölümüne yolaçmıştır. Chávez ile işbirlikçileri hainlikle yargılanıp cezaevine konulmuşsalar da, sonunda Perez yolsuzluktan başkanlıktan düşürülmüştür. Chávez'in yolsuz başkan Perez'e karşi direnişdeki rolü, onun özellikle yoksul Venezuelalılar arasında sevilmesine ve sonunda da 1994 yılında o günkü başkan Rafael Caldera'nin affıyla özgür bırakılmasını sağlamıştır.

Daha sonra 1998 başkanlık seçimlerine yeni kurulan "Beşinci Cumhuriyet Devinimi" adlı partiyle katılan Chávez, oyların yüzde 56'sını alarak başkan seçilmiştir. 1999 Yılında bu partinin girişimleriyle yeni anayasa hazırlanmış ve halkoylamasıyla kabul edilmiştir. 2000 Yılında oylarin % 59'unu alarak yeniden başkan seçilen Chávez'e meclis Kasım 2000'de bir yıl boyunca ülkeyi kararname ile yönetme yetkisi vermiştir. Bu bir yıl içerisinde Chávez'in özellikle tarım ile petrol alanlarında büyük düzenlemeler içeren 49 kararname çıkarması, ülkedeki o ana kadar egemen olan güçler arasında tedirginlik yaratmış ve düzenlemelerin dirençle karşılaşmasına ve kutuplaşmalara yolaçmıştır. 2001'in Aralık ayında ülkenin büyük işveren ve işçi sendikaları genel işi bırakma eylemi girişiminde bulunmuşlardır. 2002'de ordu ile sivil toplumun bazı öğeleri Chávez'i darbe ile başkanlıktan düşürmüşler, ancak Chávez halk ve ordu desteği ile 48 saat içerisinde görevine geri getirilmiştir. Venezuela petrolünün en büyük alıcısı olan ABD'nin başarısız darbedeki rolü tartışılmış ama kanıtlanmamıştır. 15 Ağustos 2004'de yapılan halkoylamasını Chávez oyların %58'ini alarak kazanmıştır. Ülkedeki Chávez karşıtı güçler halkoylamasınde yolsuzluklar olduğunu öne sürmüşlerse de, oylamanın geçerliliği Amerika Devletler Örgütü ile ABD'deki Carter Kurumunca onaylanmıştır.

Venezuela Güney Amerika Uluslar Topluluğu 'nun bir üyesidir.

[değiştir] Coğrafya

Güney Amerika'nın kuzeyinde, Karayip Denizi ve Kuzey Atlas Okyanusu kıyısında, Kolombiya ile Guyana arasında yer alır. 8 00 Kuzey enlemi, 66 00 Batı boylamında, Güney Amerika, Orta Amerika ve Karayipler ile sınırlı.

Yüzölçümü: 912,050 km²
Sınırları: toplam 4,993 km
- Brezilya 2,200 km
- Kolombiya 2,050 km
- Guyana 743 km olup
Sahil şeridi 2,800 km

Tropikal iklime sahiptir. Kuzeybatıda And Dağları ve Maracaibo ovaları, orta kısımda ovalar, güneydoğuda Guyana dağlık arazisi yer alır.

Deniz seviyesinden yüksekliği; en alçak noktası Karayip Denizi 0 m, en yüksek noktası Pico Bolivar (La Columna) 5,007 m
Doğal kaynakları: Petrol, doğal gaz, altın, boksit, diğer mineraller, değerli taşlar
Arazi kullanımı:
- Tarıma uygun topraklar: %2,85
- Daimi ekinler: %0,88
- Otlaklar: %20
- Ormanlık arazi: %34
- Diğer: %41 (1993 verileri)
- Sulanan arazi: 1,900 km² (1993 verileri)
Doğal afetler: Su baskınları, toprak kaymaları, periyodik kuraklıklar.

Ayrıca yeryüzündeki en büyük ve en muntazam doğa yapısı olan angelfalls şelaleleri de bu ülkededir.

[değiştir] Nüfus

Nüfus: 26,023,528 (Temmuz 2007 verileri)
Nüfus artış oranı: %1.486 (2007 verileri)
Mülteci oranı: -1.28 mülteci/1,000 nüfus (2007 tahmini)
Bebek ölüm oranı: 25.52 ölüm/1,000 doğan bebek (2007 tahmini)
Ortalama hayat süresi: toplam nüfus: 73.28 yıl
- erkeklerde: 70.24 yıl
- kadınlarda: 76.48 yıl (2007 verileri)
Ortalama çocuk sayısı: 2.55 çocuk/1 kadın (2007 tahmini)
HIV/AIDS - hastalıklarına yakalanan yetişkin sayısı: %0.7 (2001 verileri)
HIV/AIDS - hastalığı olan insan sayısı: 110,000 (1999 verileri)
HIV/AIDS - hastalıklarından ölenlerin sayısı: 4,100 (2003 verileri)
Ulus: Venezuelalı
Nüfusun etnik dağılımı: İspanyol, İtalyan, Portekiz, Arap, Alman, Afrikalı, yerli halk
Din: Roma Katolikleri %96, Protestan %2, diğer %2
Diller: İspanyolca (resmi), bir takım yerel lehçeler
Okur yazar oranı: 15 yaş ve üzeri için veriler
- toplam nüfusta: : %93
- erkekler: %93,3
- kadınlar: %92,7 (2001 verileri)

[değiştir] Yönetimi

Venezuela Cumhuriyeti Başkanlık Tipi Cumhuriyet ile yönetilir. Başkent Karakas olup, idari bölümler; 23 eyalet,1 federal bölge, ve 1 federal bağımlı; Amazonas, Anzoategui, Apure, Aragua, Barinas, Bolivar, Carabobo, Cojedes, Delta Amacuro, Dependencias Federales, Distrito Federal, Falcon, Guarico, Lara, Merida, Miranda, Monagas, Nueva Esparta, Portuguesa, Sucre, Tachira, Trujillo, Vargas, Yaracuy, Zulia

Bağımsızlık günü; 5 Temmuz 1811 (İspanya'dan), Milli bayramı Bağımsızlık Günü'dür.

[değiştir] Üye olduğu uluslararası örgüt ve kuruluşlar

MERCOSUR

Caricom (Karayipler Topluluğu ve Ortak Pazarı),

CCC (Gümrük İşbirliği Konseyi),

CDB (Karayipler Kalkınma Bankası),

ECLAC (Birleşmiş Milletler Latin Amerika ve Karayipler Komisyonu),

FAO (Tarım ve Gıda Örgütü),

IADB (Amerika Bölgesi Kalkınma Bankası),

IAEA (Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı),

IBRD (Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası),

ICAO (Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü),

ICC (Milletlerarası Ticaret Odası),

ICFTU (Uluslararası Serbest Ticaret Birlikleri Konfederastonu),

ICRM (Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Hareketi), IFAD (Uluslararası Tarımsal Kalkınma Fonu),

IFC (Uluslararası Finansman Kurumu),

IFRCS (Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Toplulukları Federasyonu),

IHO (Uluslararası Hidrografi Örgütü),

ILO (Uluslarası Çalışma Örgütü),

IMF (Uluslararası Para Fonu),

IMO (Uluslararası Denizcilik Örgütü),

Intelsat (Uluslararası Telekomünikasyon ve Uydu Örgütü),

Interpol (Uluslararası Polis Teşkilatı),

IOC (Uluslararası Olimpiyat Komitesi),

IOM (Uluslararası Göçmen Teşkilatı),

ISO (Uluslararası Standartlar Örgütü),

ITU (Uluslararası Haberleşme Birliği),

LAIA (Latin Amerika Entegrasyon Birliği),

OAS (Amerika Devletleri Teşkilatı),

OPCW (Kimyasal Silahları Yasaklama Organizasyonu),

OPEC (Petrol İhraç Eden Ülkeler Teşkilatı),

PCA (Daimi Hakemlik Mahkemesi),

UN (Birleşmiş Milletler),

UNCTAD (Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı),

UNESCO (Eğitim-Bilim ve Kültür Örgütü),

UNHCR (BM Mülteciler Yüksek Komiserliği), UNIDO (Endüstriyel Kalkınma Örgütü),

UNIKOM (BM Irak-Kuveyt Gözlem Misyonu),

UPU (Dünya Posta Birliği),

WCL (Dünya Emek Konfederasyonu),

WFTU (Dünya İşçi Sendikaları Federasyonu),

WHO (Dünya Sağlık Örgütü),

WIPO (Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı),

WMO (Dünya Meteoroloji Örgütü),

WToO (Dünya Turizm Örgütü),

WTrO (Dünya Ticaret Örgütü)

[değiştir] Ekonomi

Halk oldukça fakir. Ülkede hurdadan yapılma evler çok sayıda. Ancak petrol ve ürünleri çok ucuz.

GSYİH: Satınalma Gücü paritesi - 335 milyar $ (2007 verileri)
GSYİH - reel büyüme: %8.3 (2007 verileri)
GSYİH - sektörel bileşim: tarım: %13, endüstri: %23,hizmet: %64 (2007 verileri)
Enflasyon oranı (tüketici fiyatlarında): %20,7 (2007 kasım)
İş gücü: 12,5 milyon (2007)
İşsizlik:9,1 % (2007)
Tarım ürünleri: Mısır, şekerkamışı, pirinç, muz, sebze, kahve, et, süt, yumurta, balık
İhracat: 65,94 milyar $ (2007)
İhracat ürünleri: Petrol, boksit ve alüminyum, çelik, kimyasallar, tarım ürünleri
İhracat ortakları: ABD ve Porto Riko %46,3, Kolombiya, Brezilya, Japonya, Almanya, Hollanda, İtalya (2006), Çin
İthalat: 44.38 milyar $ (2007)
İthalat ürünleri: Hammaddeler, makine ve parça, taşıt ekipmanları, yapı malzemeleri
İthalat ortakları: ABD %30,6, Japonya, Kolombiya %10,2, İtalya, Almanya, Fransa, Brezilya %10,1, Kanada (2006)
Dış borç tutarı: 45,44 milyar $ (2007 sonu)
Para birimi: Bolivar (VEB)
Para birimi kodu: VEB
Mali yıl: Takvim yılı

[değiştir] İletişim Bilgileri

Kullanılan telefon hatları: 4,217,000.00 (2006)
GSM :18,790,000.00 (2006)
Telefon kodu: 58
Radyo yayın istasyonları: AM 201, kısa dalga 11 (1998)
Radyolar: 10.75 milyon (1997)
Televizyon yayını yapan istasyonlar: 66 (1997)
Televizyonlar: 4.1 milyon (1997)
Internet kısaltması: .ve
Internet servis sağlayıcıları: 16 (2000)
Internet kullanıcıları: 4,140,000 (2006)

[değiştir] Ulaşım ve Taşımacılık

Demiryolları: 682 km
Karayolları: 96,155 km (1999 verileri) [32,000 km Asfalt)
Su yoları: 7,100 km
Boru hatları: Ham petrol 7,607 km; rafine petrol ürünleri 1650 km; doğal gaz 4,010 km
Limanları: Amuay, Bajo Grande, El Tablazo, La Guaira, La Salina, Maracaibo, Matanzas, Palua, Puerto Cabello, Puerto la Cruz, Puerto Ordaz, Puerto Sucre, Punta Cardon
Hava alanları: 390 (2007 verileri)
Helikopter alanları: 2 (2007 verileri)