Uydu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Güneş Sistemindeki bazı önemli uydular (Dünya, skala olarak kullanılmıştır).

Uydu, bir gezegenin ya da başka bir uydunun etrafında belirli bir yörüngede dönen gök cismi. Yapay uydulardan ayırmak amacıyla doğal uydu veya tabii uydu olarak da adlandırılır. Dünya'nın tek doğal uydusu Ay'dır. "Ay" sözcüğü, cins isim olarak doğal uydu anlamında da kullanılır.

Uyduların dönme prensibi[değiştir | kaynağı değiştir]

Aslında bir gök cismi diğerinin etrafında dönmez. İki cisim ortak bir merkez etrafında döner. Bu merkez noktası kütlesi daha fazla olan cisme daha yakındır. Dolayısıyla kütlesi az olan cisim daha fazla yol alır. Bu cisme uydu denir. Ay-Dünya örneğinde Ay ve Dünya'nın etrafında döndüğü merkez noktası Dünyanın merkezine çok yakın olduğundan sanki sadece Ay Dünya'nın etrafında dönüyormuş gibi görünür.

Eğer iki cismin kütlesi birbirine yakınsa bu durumda cisimlerden birine uydu demek yerine bu iki cisme ikili sistem denir.

Güneş sistemindeki doğal uydular[değiştir | kaynağı değiştir]

Güneş sistemi içinde bilinen 240 uydu vardır. Bunların 163'ü gezegenlere,[1] 4'ü küçük gezegenlere ve düzinelercesi de küçük gök cisimlerine (İngilizce: sssb, small solar system bodies) aittir. Diğer yıldız sistemleri de uydulara sahiptir.

Büyük gaz devleri, Dünya'nın yörüngesinde dönen ayın boyutlarıyla ölçülebilecek büyüklükte altı adet ay da dahil olmak üzere geniş bir doğal uydular sistemine sahiptir. İç gezegenler olan Merkür ve Venüs'ün hiçbir ayı yoktur; Dünya'nın bir büyük ayı (Ay) vardır; ve Mars iki küçük aya sahiptir, Phobos ve Deimos. Cüce gezegenler içinde, Ceres'in (asteroid kuşağındaki birçok nesnenin ayı olmasına karşın) hiçbir ayı yoktur, Eris'in bir tane, Dysnomia ve Plüton'un bilinen üç uydusu Nix, Hydra ve iri arkadaşı Charon vardır. Bir ikiz gezegen sisteminin özelliği olan kütle merkezinin iki gezegen arasındaki açık uzayda bulunduğu Plüton-Charon sistemi alışılmadık bir durumdur.

Ortalama
çap
(km)
Gezegenlerin uyduları Cüce gezegenler KGSC'lerin
uyduları
Uydusu
olmayanlar
Dünya Mars Jupiter Satürn Uranüs Neptün Pluto Eris
6000-7000
5000-6000 Ganymede Titan
4000-5000 Callisto Merkür
3000-4000 Ay Io
Europa
2000-3000 Triton
1500-2000 Rhea Titania
Oberon
(136472) 2005 FY9
90377 Sedna
1000-1500 Iapetus
Dione
Tethys
Charon Haumea
90482 Orcus
50000 Quaoar
500-1000 Enceladus Ceres
2000 Veruna
2879 Ixion
2 Pallus 4 Vesta
pek çok TNO
250-500 Mimas
Hyperion
Miranda Proteus
Nereid
Dysnamia
100-250 Amalthon
Himalia
Thebo
Phoebe
Janus
Epimetheus
Sycorax
Puck
Portia
Larissa
Galatea
Bespira
50-100 Elera
Pasiphaé
Prometheus
Pandora
Caliban
Juliet
Belinda
Cressida
Rosalind
Desdomena
bianca
Thalassa
Halimede
Neso
Naid
Nix
Hydra
10-50 Phobos
Deimos
Carme
Metis
Sinope
Lysithea
Ananka
Leda
Adrestea
Siarnq
Helene
Albiorix
Atlas
Pan
Talesto
Paoliaq
Calypso
Ymir
Kiviuq
Tarvos
Ljiraq
Erriapo
Ophelia
Cordelia
Stebos
Prespero
Perdita
Mab
Stephano
Cupid
Francisco
Ferdinand
Margaret
Trinculo
S/2011 P 1
10
dan
az
6R10DB9 en az
47
en az
21

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]