Uluslararası PEN Kulübü
5 Ekim 1921'de İngiliz yazar Catherine Amy Dawson Scott ile John Galsworthy ve arkadaşları tarafından Londra'da kurulan PEN, uluslararası yazarlar birliğidir.
P.E.N., İngilizce, poets (şairler), playwrights (piyesçiler), essayists (denemeciler) ve novelists (romancılar) kelimelerinin baş harflerinden oluşmakta, kuruluşundan bu yana da bütün bu kelimeler yerine sadece kısaltması olan PEN kullanılmaktadır ve pen aynı zamanda İngilizce'de "kalem" anlamına gelmektedir.
1. Dünya Savaşı'ndan sonra İngiltere'de birkaç yazarın bir araya geldiği, kendi inisiyatiflerinde sık sık ziyaret ettikleri bir kulüpte öncelikle arkadaş grubu olarak ortaya çıkmış ancak daha sonra kurumsal bir yapıya dönüşmüştür.
Uluslararası ofisi Londra'da olan bu kuruluş, bütün siyasal sıfatlandırmaların uzağında durmaya çalışarak özellikle düşünce, ifade ve basın özgürlüğünün sağlanması, yazarların haklarının dünya ölçüsünde korunması için çaba göstermektedir.
1926 yılında PEN'e üye olan ülke sayısı 25 idi. Günümüzde 102 ülkenin üye olduğu ve 144 merkezi olan Uluslararası PEN Kulüpleri Federasyonu aynı zamanda UNESCO'nun insan hakları danışmanlığını yapmaktadır. Her ülkenin PEN merkezi kendi içinde kendine has bir örgütlenme biçimine sahiptir. Uluslararası PEN Kongresi her yıl başka bir PEN merkezinin evsahipliğinde düzenlenir. Kongre yapılabilmesi için ülkede insan haklarına saygılı demokratik bir rejim olması önem taşır.
PEN kongrelerinde, öncelikle hükümetlerin yazarlar karşısındaki tutumları, sansür ve cezaevinde bulunan yazarların durumları ele alınmaktadır. Bu konuda yayımlanan çağrı ve bildirilerle bir kamuoyu yaratılmaya çalışılmaktadır.Bu nedenle 1960 yılında Writers in Prison committee (Tutuklu Yazarlar Komitesi) oluşturuldu. Ancak yazarların kendi ülkelerindeki durumlarına ilişkin her zaman dışarıdan fazla bir etki yaratamadıklarından bu kez de 1990'lı yılların sonlarında Writers in Exile Network (Sürgün Yazarlar Ağı) kuruldu. Ve bu grup dışlanan, ülkesinden ayrılmaya mecbur bırakılan yazarlara insan haklarına saygılı ve güvenli bir ülke bulmak hatta orada hayatını sürdürmeyi sağlamakla görevi. Son yıllarda bu alanda uzmanlaşan ICORN ile güçbirliği yapılıyor.
Birliğe üyelik şartı İngiltere'deki kulübün prensipleri doğrultusunda gelişmiştir. Irk, dil, millet, ülke, din ayırımı olmaksızın en az iki eseri yayınlanmış olan ve her yazar üye olabilmektedir. Ancak üyelik için başvuru yerine tavsiyeler göz önüne alınmaktadır. Kişisel başvurular genellikle kabul görmez.
PEN Uluslararası Yönetim Kurulu Başkanı Kanadalı yazar John Ralston Saul ve başkan yardımcılarından biri Türk asıllı İngiliz yazar Moris Farhi. Tarık Günersel 2010-12 döneminde Uluslararası Yönetim Kurulu üyesi olarak görev yaptı.
PEN Türkiye [değiştir]
Kulübün Türkiye'deki kolu Türkiye P.E.N. Yazarlar Derneği, 1950 yılında Halide Edip Adıvar'ın girişimiyle kurulmuştur. Kurulduğu yıl genel sekreterliğe Fikret Adil getirilmişti. Kurul toplantıları onun Taksim'deki evinde yapılıyordu. Halide Edip Adıvar'ın ölümünden sonra Refik Halit Karay, daha sonra Sabri Esat Siyavuşgil, Yaşar Nabi Nayır, son olarak da Tahsin Yücel başkan seçildi. Türkiye P.E.N Merkezi'nin 12 Eylül öncesi son genel sekreterleri ise Alaattin Asna ve Doğan Hızlan'dı.Türk P.E.N'i 12 Eylül 1980 askeri müdahalesi üzerine kendi kendini feshetti. 1988'de Aziz Nesin'in girişimiyle 1989'da Yaşar Kemal'in başkanlığında PEN Yazarlar Derneği adıyla yeniden faaliyete geçti.Sonraki başkanlar: Şükran Kurdakul, Alpay Kabacalı, Üstün Akmen, Vecdi Sayar, Tarık Günersel, İnci Aral ve tekrar Tarık Günersel.
Günümüzde başkanlığını Tarık Günersel yapmaktadır. Bkz: www.pen.org.tr
