Tupolev Tu-154

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Tupolev Tu-154
Tupolev Tu-154
Tupolev Tu-154
Türü Yolcu uçağı
Ulusal köken  Sovyetler Birliği
Üretici Tupolev
İlk uçuş 4 Aralık 1968
Hizmete giriş 9 Şubat 1972, Aeroflot
Hizmetten çıkış Etkin hizmette
Ana kullanıcı Aeroflot
Cubana
İran Air
Üretim aralığı 1968-
Üretim sayısı 1015
Birim maliyeti 45 Milyon $ (2008)

Tupolev Tu-154 (Rusça: Туполев Ту-154) Rus yapımı orta menzili üç motorlu yolcu uçağıdır. Boeing 727 benzer bir tasarıma sahiptir. Rusya, Doğu Avrupa, Küba, Çekoslavakya ve daha pek çok ülkede kullanılan Rusya'nın en cok üretilen yolcu jet yolcu uçağıdır.[kaynak belirtilmeli] Üretilen yolcu uçaklarının çoğu Aeroflot'da (Rus Hava yolları) hizmet verdi. Halen 17 değişik havayolu şirketinde yılda 138 milyon yolcuyu taşımaktadır. Tasarımı sayesinde toprak ve buzul pistlere inebilir. Küzey kutbu gibi aşırı soğuk ortamlardan etkilenmeden kalkışa için bekleyebilir. Tu 154 1 mach sürate ulaşabilen en hızlı yolcu uçağidir.

Konu başlıkları

  • 1 Tasarımı
  • 2 Kullanıcı Ülkeler
  • 3 Teknik Özelikleri(Tu-154B-2)
    • 3.1 Genel özellikler
      • Mürettebat: 3-4
      • Kapasite: 114-180 Yolcu
      • Yükleme sınırı: ()
      • Uzunluk: 48.0 m (157 ft)
      • Kanat açıklığı: 37.55 m (123 ft 3 in)
      • Yükseklik: 11.40 m (37 ft 5 in)
      • Kanat alanı: 201.5 m² (2,168 ft²)
      • Boş ağırlık: 50,700 kg (111,920 lb)
      • Maksimum kalkış ağırlığı: 98,000 - 100,000 kg (216,335 - 220,750 lb)
      • Güç ünitesi: 3× Kuznetsov NK-8-2U turbofans, 103 kN (23,148 lbf)[1] adedi
      Performans
      • Maksimum hız: 950 km/h (510 kn, 590 mph)
      • Menzil: ** Maksimum kalkış ağırlığı ile : 2,500 km (3,500 km with 164 passengers & baggage) (1,350 NM, 1,554 mi)
        • Maksimum Yakıt kapasitesi ile: 5,280 km (2,850 NM, 3,281 mi))
      • Servis tavanı: 12,100 m (39,700 ft)
      Yaptığı Başlıca Kazalar
  • 4 Teknik Özelikleri(Tu-154M)
    • 4.1 Genel özellikler
      • Mürettebat: 3-4
      • Kapasite: 114-180 Yolcu
      • Yükleme sınırı: ()
      • Uzunluk: 48.0 m (157 ft)
      • Kanat açıklığı: 37.55 m (123 ft 3 in)
      • Yükseklik: 11.40 m (37 ft 5 in)
      • Kanat alanı: 201.5 m² (2,168 ft²)
      • Boş ağırlık: 55,300 kg (122,075 lb)
      • Maksimum kalkış ağırlığı: 102,000 - 104,000 kg (225,165 lb - 229,580 lb)
      • Güç ünitesi: 3× Soloviev D-30KU-154 turbofans, 103 kN (23,148 lbf)[2] adedi
      Performans
      • Maksimum hız: 950 km/h (510 kt, 590 mph)
      • Menzil: ** Maksimum Yükle: 3,900 km (5200 km with 164 passengers and baggage) (2,100 NM, 2,400 mi)
        • Maksimum Yakıt ile : 6,600 km (3,600 NM, 4,100 mi)
      • Servis tavanı: 12,100 m (39,700 ft)
      Kaynakça

Tasarımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Tu 154 Aeroflot hizmet veren eski tu104 uçaklarının yerini doldurmak için tasarlanmıştı. Aeroflot sovyet ucak tasarımcılarından 16-18 ton yük taşıma kapasiteli, 2500–4000 km menzil, operasyonel hızı 900 km veya 6 ton yük taşıma 7000 km ye kadar menzil 850 km uçuş hızına sahip yeni bir model dizaynı talep etdi. Tasarlanan uçağin tam yükle 2500 metrelik pisten kalkış yapabilmeside bir diğer şartları olmuştu.

Kavminvodyavia ait Tu-154M Moskova Havalimanında
Aeroflot Tupolev Tu-154 Zvartnots Uluslararası Havalimanında
Aeroflot Tupolev Tu-154
Bulgar VIA hava yollarına ait Tupolev Tu-154M Düsseldorf Havalimanı'nda, 2003
Tu-154M Rossiya
Polonya Askeri Kuvvetleri Tu-154M ile Varşova Frederic Chopin Havalimanından 36ncı özel hava taşıma alayı VIP transportu sırasında

Ana tasarım modeli[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 3 Turbojet motoru
  • Yüksek gücteki Motorları taşıyabilecek sağlam iskelet yapı. Daha güclü hücum kenarları, flap, kuyruk kanatcıklar, hava frenleri.
  • İlk tasarım versiyonunda yüksek kademeli geri saptırıcılar (motor reverseleri) yapıldı. Bu durum güvenliği düşürüyordu.
  • İlk tasarım versiyonunda gericevrimi olmayan 3 kanallı hidrolik sistem mevcuttu.
  • Ana iniş takımları 6 tekerli ve hızı düşürmek için kendinden fren sistemine sahipti.
  • İlk tasarımlarda auxiliary power unit (apu) motorlarını çalıştırabiliyordu. Ayrıca dışardan ekstra güç ünitesine bağlanabilme özelliği vardı.
  • Ucak elektrik ihtiyacını karşılamak için birbirine paralel 2 adet ac jeneratore sahipti.
  • Güvenliği artırmak için uçuş sırasında Motorların geri takat yapması (saptırıcıların acılması) sağlandı.
  • Tüm modellerde otomatik pilot ve otomatik iniş sistemi mevcuttur.

Kullanıcı Ülkeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Sivil Kullanıcılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ağustos 2006 tarihinde tüm versiyonlarından 435 adet tu-154 yolcu taşımaya devam ediyordu. Ana kullancı hava yolları şirketleri: Iran Air Tours (12), Aeroflot-Don (10), Aeroflot (26),Air Koryo (4), Azerbaijan Airlines (10), BAL Bashkirian Airlines (6), Belavia (17), Dalavia (8), Moskovia Airlines (6), Kavminvodyavia (10), Kogalymavia (7), KrasAir (15), Kyrgyzstan Airlines (10), Alrosa Mirny Air Enterprise (6), Rossiya (25), S7 Airlines (31), Samara Airlines (8), Tajik Air (9), Ural Airlines (16), UTair Aviation (16), Uzbekistan Airways (13), Vladivostok Air (12) and Yakutia Airlines (12). 2006 ağustos ayı itibari ile az sayıda tu154 sahibi diğer kullanıcı operatörler

Charter uçan ve az sayıda tu 154 sahibi firmalar.
Abakan Air Enterprise, Abakan Avia, Aerocom, Aeroflot, Aeroflot-Don, Aeroflot-Nord, Aerokuznetsk, Aeronica, Aeroservice Kazakhstan, Aerotrans, Aerovolga, Air Georgia, Air Great Wall, Air Koryo, Airlines 400, Air Moldova, Air Savari, Air Transport Europe, Air Ukraine, Air Via, Air Volga, AJT, Albanian Airlines, Alak, Amur Avia, Aria Air, Ariana, Armenian Airlines, Asian Star, Atlant, Atlant-Soyuz Airlines, Atyrau Airways, Aviaenergo,Aviaprad, Aviaprima, Avial, Avioimpex, AVL Arkhangel, Azerbaijan Airlines, Baikal Airlines, Bulgaria Air, Baltic Express, Barnaul Air, Bashkirian Airlines, Belavia, BH Air, Bratsk Air, Bulgarian Air Charter, CAAC, Caspian Airlines, Chelal, Chernomoravia, China Glory, China Northwest, China Southwest, China United, China Xingjiang, Chita Avia, Continental Airways, CSA, Cubana, Daallo, Diamond Sakha, East Line, Elk Estonian, Enkor, Georgia Air Prague, Gomel UAD, Hemus Air, Imair, Interflug, Iran Air Tours, Iron Dragonfly, Kaliningradavia, Khabarovsk Aero, Kish Air, KrasAir, KMV, Kuban Airlines, Kyrgyzstan Airlines, Latpass, Libyan Arab Airlines, LOT Polish Airlines, Macedonia Airservice, Mahan Air, Malév Hungarian Airlines, Mavial Magadan Airlines, Moscow Airways, Murmansk Air, Nizhny Novgorod Air, Odessa Airlines, Omskavia, Orbi Georgian, Orenburg Airlines, Pakistan International Airlines, Perm Airlines, Polet Airlines, Pulkovo Aviation Enterprise, Russian Sky, Sakha Avia, Samara Airlines, Samarkand, Shaheen Air, Sibaviatrans, Sibir, Sichuan Airlines, Slovak Airlines, Spair, Surgut Avia, Syrianair, Taban Airlines, Tajikistan Airlines, Tarom, Tatarstan Airlines, Tavria, Tesis, Tomsk Air, Transair Georgia, Transeuropean, Turanair, Turkmenistan, Tyumen airlines, Ulyanovsk Airlines, Ural Airlines, UTair Aviation, Uzbekistan Airways, Vietnam Airlines, Vitair, Vladivostok Air, Vnukovo, Yakutia Airlines, Yamal Airlines, Yuzhnaya.

Askeri Kullanıcılar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Uçağin Nato kod Adı Careless

Ülkeler[değiştir | kaynağı değiştir]

 Azerbaycan
 Çin
 Kazakistan
 Kuzey Kore
 Polonya
2 Tu-154M
 Rusya
 Slovakya
 Ukrayna
 Bulgaristan

Eski Kullanıcıları[değiştir | kaynağı değiştir]

 Küba
Küba Hava Kuvvetleri (Kullanımdan çıkarıldı)
 Çekoslovakya
(Kullanım ömrünü tamamladı)
 Çek Cumhuriyeti
(yerine Airbus a320 a319 model uçaklar alınarak emekliye ayrıldı )
 Doğu Almanya
(Kullanım ömrünü tamamladı)
 Almanya
(1 adeti düştü diğerlei Kullanım ömrününü tamamladı)
 Sovyetler Birliği
(Kullanım ömrünü tamamladı)

Teknik Özelikleri(Tu-154B-2)[değiştir | kaynağı değiştir]

Tupolev Tu-154

Şablon:Aero-specs

Genel özellikler

  • Mürettebat: 3-4
  • Kapasite: 114-180 Yolcu
  • Yükleme sınırı: ()
  • Uzunluk: 48.0 m (157 ft)
  • Kanat açıklığı: 37.55 m (123 ft 3 in)
  • Yükseklik: 11.40 m (37 ft 5 in)
  • Kanat alanı: 201.5 m² (2,168 ft²)
  • Boş ağırlık: 50,700 kg (111,920 lb)
  • Maksimum kalkış ağırlığı: 98,000 - 100,000 kg (216,335 - 220,750 lb)
  • Güç ünitesi:Kuznetsov NK-8-2U turbofans, 103 kN (23,148 lbf)[1] adedi

Performans

  • Maksimum hız: 950 km/h (510 kn, 590 mph)
  • Menzil: ** Maksimum kalkış ağırlığı ile : 2,500 km (3,500 km with 164 passengers & baggage) (1,350 NM, 1,554 mi)
    • Maksimum Yakıt kapasitesi ile: 5,280 km (2,850 NM, 3,281 mi))
  • Servis tavanı: 12,100 m (39,700 ft)

Yaptığı Başlıca Kazalar

-3 Temmuz 2001 tarihinde Rus Tupolev Tu-154 tipi uçak Sibirya'nın Irkutsk kenti yakınlarında 136 yolcusu ve 9 kişilik mürettebatı ile düştü. Kazadan kurtulan olmadı.

-Ekim 2001 tarihinde İsrail'den havalanan Rus Tupolev Tu-154 tipi uçak, tatbikat sırasında fırlatılan Ukrayna füzesinin isabet etmesi sonucu Karadeniz'e düştü, 78 kişiden kurtulan olmadı.

-12 Şubat 2002 tarihinde İran Havayolları'na ait Tupolev Tu-154 tipi uçak, İran'ın batısındaki dağlık kesime düştü. 119 yolcu ve mürettebattan kurtulan olmadı.

-1 Temmuz 2002 tarihinde Rus çocuklarını tatil için İspanya'ya götüren Başkır Havayollarına ait Tupolev Tu-154 yolcu uçağı, Almanya'nın güneybatısında Constance Gölü yakınlarında bir Alman Boeing 757 kargo uçağıyla çarpıştı, 52'si çocuk 71 kişi öldü.Kazadan kurtulan olmadı.

-Şubat 2006 tarihinde İran Airtour'a ait Rus yapımı Tupolev Tu-154 tipi yolcu uçağı Tahran'da iniş yaptığı sırada düştü. Uçakta bulunan 148 kişiden 29'u hayatını kaybetti.

-10 Nisan 2010 tarihinde Polonya Devlet Başkanı Kaczynkski ile eşi Maria’nın yanı sıra Genelkurmay Başkanı Franciszek Gagor, Merkez Bankası Başkanı Slawir Skrzypek, Dışişleri Bakan Yardımcısı Andrej Kremer ve birçok milletvekilini,1940 yılında gerçerçekleşen 22 bin Polonyalı`nın kurban gittiği katyn katliamının 70.yıldönümü için Rusya`ya götürmek için havalanan Tupolev Tu-154 tipi yolcu uçağı Rusya’nın Smolensk havalimanına yaklaşırken yoğun sis nedeniyle ormana çakıldı.Uçakta bulunan 96 kişi hayatını kaybetti.Kazada kurtulan olmadı.

Teknik Özelikleri(Tu-154M)[değiştir | kaynağı değiştir]

Şablon:Aero-specs

Genel özellikler

  • Mürettebat: 3-4
  • Kapasite: 114-180 Yolcu
  • Yükleme sınırı: ()
  • Uzunluk: 48.0 m (157 ft)
  • Kanat açıklığı: 37.55 m (123 ft 3 in)
  • Yükseklik: 11.40 m (37 ft 5 in)
  • Kanat alanı: 201.5 m² (2,168 ft²)
  • Boş ağırlık: 55,300 kg (122,075 lb)
  • Maksimum kalkış ağırlığı: 102,000 - 104,000 kg (225,165 lb - 229,580 lb)
  • Güç ünitesi:Soloviev D-30KU-154 turbofans, 103 kN (23,148 lbf)[2] adedi

Performans

  • Maksimum hız: 950 km/h (510 kt, 590 mph)
  • Menzil: ** Maksimum Yükle: 3,900 km (5200 km with 164 passengers and baggage) (2,100 NM, 2,400 mi)
    • Maksimum Yakıt ile : 6,600 km (3,600 NM, 4,100 mi)
  • Servis tavanı: 12,100 m (39,700 ft)

Kaynakça

  1. ^ Originally measured as 10,500 kgf.
  2. ^ Originally measured as 10,500 kgf.