Tuğ

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Tuğ - Türk ve Altay halk kültüründe, ayrıca devlet geleneğinde hükümranlık sembolüdür. Sancağın tepesine takılan at kuyruğu, kıldan yapılan flama şeklindedir. Toğ veya Tuk şeklinde de söylenir. Moğollar Tug derler. Uğur ve Kut işareti olarak kullanılır. Bazen savaş isteği, başkaldırı ve isyan sembolü olarak kullanılmıştır. Önceleri bayrağın üzerine asılırken, daha sonraları dokuz kollu[1] bir değnek şeklinde özel olarak tasarlanmış ve uçlarına dokuz kutlu hayvanın kuyruğu asılmıştır.[2] İlerleyen zaman içinde ise bu kuyrukların yerine renkli püsküller geçmiştir. Türklerdeki dokuz tuğ geleneği dokuz sayısının kutluluğu nedeniyle gökteki dokuz gezegeni temsil etmektedir. Gök dokuz kattır ve Türk dünya anlayışında yeryüzü dokuz bölgeye bölünmüştür. Tanzimat'tan önceki padişahların savaş bayrakları, Oğuz geleneğine uygun olarak için dokuz tuğdan oluşurdu. Bu uygulama bir cihan imparatorluğu sembolüdür. Cengiz Han, kağanlığını ilan ettiğinde dokuz kollu beyaz bir tuğ diktirmiştir.[3]

Suat Yalaz'ın Türk tarihini ve kültürünü kurgusal olarak işleyen Karaoğlan adlı çizgiromanda uyarlanmış olan ve daha sonra seri halde çevrilen aynı adlı filmlerinin müziğinde şu sözler yer alır:

Ak aygır koşulur
Yalçın dağlar aşılır
Kum sıcaktır yel ateş
Tuğ dokuzdur çakılır
Su dökülür dibi taş

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

(Tuğ/Tuk/Doğ/Dok) kökünden türemiştir. İşaret, alamet anlamları taşır. Tuğra (padişah mührü) sözcüğü de bu kökten türemedir. Toğ/Tok, eski Türkçede tavuk demektir ve hakanların direğin üzerine diktirdiği Altın Tavuk ile ilgili görünmektedir. Dokuz sözcüğü Tuğuz - Toğuz dönüşümünün bir sonucuu olarak ortaya çıkmıştır.

Kaynak[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Mehterin Tarihi
  2. ^ Türk Söylence Sözlüğü, Deniz Karakurt, Türkiye, 2011, (OTRS: CC BY-SA 3.0)
  3. ^ Dokuz Tuğ

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]