Theodora (Theofilos'un karısı)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Azize olarak Theodora, 19. Yüzyıl Yunan İkonası

Theodora (yunanca: Θεοδώρα, y. 815 - 867'den sonra) Bizans İmparatoriçesi, Bizans imparatoru Theofilos'un eşi ve 842'den 855'e kadar Bizans İmparatorluğu yöneticisi. Doğu Ortodoks Kilisesi tarafından azize ilan edilmiştir. Adına Yortu Günü 11 Şubattır.

Aile[değiştir | kaynağı değiştir]

II. Basileios dönemi din kitabında resmedilmiş Theodora

Aslen Paphlagonia'lıdır, Ermeni aristokrat bir aileden gelir.

Günah Çıkartıcı Theophanes ile başlayan ve Theophanes Continuatus ile devam eden vakayinamelerde anne ve babasının adları geçmektedir. Bizans donanması amirali Marinos ile Theoktiste Phlorina'nın kızlarıdır. 4.ve 8.yüzyıllar arası etkili olmuş Ermeni asil bir aile olan Mamikonian ailesi Marinos'un soyundan gelir. Bu aile, Taron, Sasun, Bagrevand ve diğer Ermeni bölgelerinde hüküm sürmüştür. Theodora, Bardas ve Patrici Petronas'ın kızkardeşleridir. Theophanes ayrıca Kalomaria, Sophia ve İrene isimlerinde üç kızkardeşini kayıt etmiştir. İrene, Konstantinopolis Patriği I. Fotios'un erkek kardeşi Sergios ile evlenmiştir. Theofilos'un önde gelen komutanlarından Ermeni Manuel'in yeğenidir.

Evlilik[değiştir | kaynağı değiştir]

829 yılında, Theofilos tahtı ele geçirmeyi başardı. 16 yaşında ve henüz evlenmemişti. Takip eden yıl, Babasının ikinci eşi ve üvey annesi olan Eufrosine bir buyruk göndererek, asil bakireleri imparatorla evlenecek asil kız olarak seçilmek üzere Konstantinopolis'te yapıcağı bir görücülük gösterisine davet etti. Başkente gelen adaylardan biride Theodora idi. Mayıs 830 tarihinde yapılan gösteride, Theodora imparatorun eşi olarak seçildi. Evlilik 5 Haziran 830 tarihinde Aya Sofya'de gerçekleşti. Bundan sonra Eufrosine bir manastıra çekilip imparatoriçelik görevini Theofilos'un karısı Theodora'ya bıraktı.

İmparator eşliği[değiştir | kaynağı değiştir]

Geç 14.-erken 15.yüzyıl ikonu, 843 yılında gerçekleşen Ortodoks bayramını betimliyor. Theodora ve oğlu Michael görülmektedir. (Ulusal Ikona Kolleksiyonu 18, British Museum)

Theodora'nın aileside onun gibi imparatorluk çevresini seçmişlerdir. Erkek kardeşleri resmi görevler almışlar, kızkardeşleride aristokrasi üyeleri ile evlenmişlerdir.

Theofilos ile Theodora'nın 7 çocuğu olmuştur.

Theophilus'un İkonoklazm inancına sahip olması gerçeğine rağmen, Theodora ikonalara hürmet göstermiş, imparatorluk sarayındaki odasında ikonalar bulundurmuştur. Anlatılan bir hikâyede bir uşak onun ikonaya hürmet ettiğini görür ve imparatora haber verir. Kocası onunla bu olayla ilgili olarak yüzleştiğinde, "bebeklerle oynadığını" söyler. Onun ikonalarından iki tanesi Athos Dağında bulunan Vatopedi manastırında bugüne kadar korunmuştur ve "Theodora'nın Bebekleri" olarak isimlendirilmektedirler. Bu ikonalar, İkonoklazm'ın nihayi yenilgisi ve ikonaların tekrar kiliselerde kullanılmaya başlanması hatırasına kutlalan Ortodoks bayramında halka gösterilmektedirler.

Theodora'nın ilerideki yaşayacağı işkencelerden Lazarus Zografos'ın kurtardığı söylenir. Kocası ile ilişkisi boyunca, muhalif dini inançlarının devam edip etmediği belirsizdir. Kocası imparator Theofilos'un sağlığı bozuldu ve 20 Ocak 842 tarihinde öldü. Öldüğünde yaklaşık 29 yaşındaydı.

Hükümranlığı[değiştir | kaynağı değiştir]

Bu sikke Teodora'nın naipliği sırasında bastırılmıştır. Naip olan annesi sikkenin bir tarafında ve kızkardeşi Thekla ile genç III. Mikhail resimleri sikkenin arkasındadır

Kocasının ölümünden sonra, oğlu Mikhail'in naibi olmuştur. Theofilos'un kilise politikasını geçersiz kılmıştır. Constantinople'lu Patrik I. Methodius'un yönetiminde konsül toplatmış ve İsa ve azizlerin ikonalarına tapınılmaması ama saygı duyulması şartıyla İkonoklazm'ı kaldırmış ve ikonalar tekrar kiliselerde kullanılmaya başlanmıştır.

Sıkı ve adil bir hükümranlık yapmıştır. Hazineyi zenginleştirmiş, Bulgar kabilelerinin işgal girişimlerini engellemiştir. Fakat hükümranlığında, 'dinden çıkmış' Paulusçuluk'a karşı şiddetli bir işkence hareketi başlatmıştır.

Gücünü devam ettirmek için, oğlunun eğitimini biliçli bir şekilde ihmal etmiştir sonuçta oğlunun kendi erkek kardeşi Bardas'ın etkisinde sefahate düşkün karakterine neden olmuştur.[1]

Bardas rakibi olan Theodora'yı mevkinden attırmıştır. Bardas'in desteğiyle 15 Mart 856 tarihinde III. Mikhail imparatorluk yetkilerinin hepsini yüklenmiştir. Bu arada kendi annesi Theodora ve kızkardeşlerini de rahibe olarak Gastria manastırına çekilmeye zorlamıştır. Theodora, korumak için çok çalıştığı hanedanının sonunu görerek, I. Basileios tarafından suikaste kurban gitmiş onun ellerinde ölmüştür. İkonoklazm'ı kaldırması ve ikonalar tekrar kiliselerde kullandırmaya başlaması nedeniyle azize ilan edilmiştir. Yortusu, 11 Şubattır.

Çocukları[değiştir | kaynağı değiştir]

Theodora'nın kızları, büyükanneleri Theoktiste tarafından ikonalara hürmet göstermeleri öğretiliyor. Madrid Skylitzes'den minyatür

Theofilos ile Theodora'nın 7 çocuğu olmuştur.

  • Konstantine - Yak. 833 ile yak. 835 döneminde babasıyla ortak imparator.
  • III. Mikhail - (19 Ocak 840 - 23 Eylül/24 Eylül 867), Babası ölünce imparator.
  • Maria - (doğum y. 838) Sezar Aleksios Museles ile evlenmiştir. Kocası Bizans'ın Sicilya komutanı olmuştur ancak daha sonra tahtı ele geçirmek için komplo kurmaktan suçlanmıştır. Bir manastıra sürgüne gönderilmiştir. 856 tarihinde annesi Theodora ve kızkardeşleri rahibe olarak sürgüne yollandıklarında yaşamıyordu.
  • Thekla - (doğum y. 831 - 867'den sonra). Annesinin hükümdarlığında resimleri paralarda görülür. Sonra bir manastıra sürgüne gönderilmiştir. Sonra geri çağrılmış ve İmparator I. Basileios'un gözdesi olmuştur.
  • Anna - (doğum y. 832) Bir manastıra sürgüne gönderilmiştir. Asla geri çağrılmamıştır.
  • Anastasya - (doğum y. 833) Bir manastıra sürgüne gönderilmiştir. Asla geri çağrılmamıştır.
  • Pulcherya - (doğum y. 836) Bir manastıra sürgüne gönderilmiştir. Asla geri çağrılmamıştır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Christian Settipani, Nos Ancêtres de l'Antiquité

Referanslar[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]