Texcoco (altepetl)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
1519 yılında Meksika’daki Aztek şehir devletleri

Texcoco, Meksika'da Kolomb öncesi Amerika döneminde Aztek şehir devleti. Texcoco gölünün doğu kıyısında yeralıyordu ve Aztek başkenti Tenochtitlan kuzeydoğusundaydı. Şehir günümüzde Meksika şehrine bağlı Texcoco ilçesindedir. Kolomb öncesi dönemde Texcoco Aztek Üçlü İttifakı üyesi olmuştur. İspanyol konkistadorların Meksika'yı işgal ettikleri dönemde Aztek başkenti Tenochtitlan’dan sonra en önemli ikinci kentti. Bu dönemde 450 hektarlık arazide 24 bin nüfusa sahip olduğu bilinmektedir[1].

Tarihçesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Texcoco şehri, aynı isimli gölün doğu kıyısında 12. yüzyılda muhtemelen Chichimekler tarafından kurulmuştur. 1337 yılında Tepaneclerin yardımıyla Acolhua, Chichimekleri şehirden uzaklaştırarak şehir ele geçirmiş ve başkenti, Coatlinchan'dan buraya taşımıştır. 1418 yılında Texcoco’nun tlatoani (kralı) olan I. Ixtlilxochitl düşmanı Tezozomoc tarafından devrilse de 1428 yılında I. Ixtlilxochitl'in oğlu Nezahualcoyotl, Azteklerle birlikte yeniden tahtı ele geçirecektir. Bu dönemde Texcoco, Tenochtitlan ve Tlacopan Aztek Üçlü İttifakını oluşturacaklardır. Texcoco antlaşmaya göre tüm ortak gelirini beşte ikisini alacaktı. Texcoco Aztek İmparatorluğu içinde en büyük kütüphaneye sahipti ve eski uygarlıklara ait yazılı kaynaklar bulunuyordu.

Saraylar bahçeler ve sulama sistemleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Şehir saraylarında sadece Aztek İmparatorluğunda değil tüm kıtadaki bitkilerden oluşturulan bir botanik bahçesi bulunmaktadır[2]. Bahçelerin sulanması için gereken su kaynakları Texcoco’nun doğusundaki dağlardaki pınarlardan taş kanallar aracılığıyla getirilmiştir. Suyun getirilmesi sırasında önemli mühendislik gerektiren uygulamalr yapılmış ve Kolomb öncesi Amerika’daki ilk su kemerleri inşa edilmiştir.

Kutsal tepe[değiştir | kaynağı değiştir]

Şehirdeki Texcotzingo Tepesi yağmur tanrısı Tláloc için bir mabet yeri haline getirilmiş, buraya şelaleler ve hayvanat bahçesi yapılmıştır. İnşa edilen mabete gelebilmek için 520[3] mermer basamak konulmuştur.

Texcoco kralları[değiştir | kaynağı değiştir]

Nezahualcoyotl
  • Nezahualcoyotl (1403 - 1473) Şehrin en bilinen kralı, anı zamanda şair, filozof ve sanatçı. Büyük bir hayvanat bahçesine ve botanik bahçesine sahipti.
  • Nezahualcoyotl's oğlu Nezahualpilli (1464-1515)
  • Nezahualpilli'nin oğlu Cacamatzin (1515-1520) Şehrin son egemen Aztek kralı.

İspanyol işgali[değiştir | kaynağı değiştir]

1520 yılında İspanyol konkistador Hernán Cortés şehri işgal ederek kral Cacamatzin’i öldürecek ve Texcoco egemenliğine son verecektir. Bundan sonra başa geçen hükümdarlar İspanyolların kuklası olacak ve onların çıkarları doğrultusunda hareket edecektir. Bu şekilde Texcoco savaşçıları İspanyolların gelişinden önce Aztek Üçlü İttifakı gereğince müttefik oldukları Tenochtitlan'ın alınması için Cortes'in ordusunda savaşacaklardır.

Sonraki tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Texcoco 1827 ile 1830 yılları arasında Meksika'nın başkenti olacak daha sonra Meksiko City’nin büyümesiyle bu şehre bağlanacaktır.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Smith, Michael E. (2005). "City Size in Late Post-Classic Mesoamerica" (PDF). Journal of Urban History 31 (4): s.403–434. doi:10.1177/0096144204274396. http://www.public.asu.edu/%7Emesmith9/1-CompleteSet/MES-05-CitySize.pdf 30 Kasım 2009 tarihinde erişilmiştir.
  2. ^ Discovery Channel tarafından yapılan araştırmada bahçenin kalıntıları bulunmuş ve bahçe yerleşiminin astrolojiye göre tasarlandığı keşfedilmiştir
  3. ^ 520 sayısı özel olarak tercih edilmiştir, Azteklere göre tanrılar insanlığı her 52 yılda bir büyük bir felaketle cezalandırırlardı.

Koordinatlar: 19°31′46″K 98°53′48″B / 19.5294444444°N 98.8966666667°W / 19.5294444444; -98.8966666667