Tenten'in Maceraları

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Tenten'in Maceraları
Tenten kahramanları.jpg
Tenten karakterleri
Yazarı Hergé
Orijinal ismi Les Aventures de Tintin
Ülke Belçika

Tenten'in Maceraları (Fransızca: Les Aventures de Tintin), Belçikalı çizer Hergé tarafından 1929 yılında yaratılmış olan çizgi roman dizisidir. 20. yüzyıl Avrupa çizgi romanlarının en ünlülerindendir. Diziden 200 milyondan fazla kitap basılmış ve dizi 50'den fazla dile çevrilmiştir.

Serinin kahramanı, genç bir gazeteci ve gezgin olan Tenten'dir. Maceralarında ona köpeği Milu, arkadaşı Kaptan Haddock ve başka pek çok renkli karakter eşlik eder.

Bu çizgi roman serisi temiz fakat manalı çizimi (Hergé'in kendi geliştirdiği bu tarza ligne claire denir), sürükleyici öyküleri, ve sonraki hikâyelerdeki titiz araştırmalar ile uzun süreden beri büyük takdir toplamıştır. Öyküler pek çok tarzı kapsar; fantezi, polisiye ve bilimkurgu elementlerini başarıyla bir araya getirir. Bunun yanında tüm Tenten öyküleri mizah içermektedir, ayrıca tüm öykülerde zeki bir hiciv anlayışı ve politik/kültürel eleştiri bulunmaktadır.

Tenten Belçika'nın başkenti ve Hergé'in doğum yeri olan Brüksel'de yaşamaktadır. Bu, metinde Tenten'in macerasından sonra Brüksel'e döndüğünü söylediği Tenten Sovyetler'de kitabında; ve arkadaşı Çang'ın Tenten'e yolladığı mektubu Brüksel'e yolladığı Tenten Tibet'te kitabında görülebilir. Diğer kitaplarda başka gizli ipuçları da bulunmaktadır (tanınabilir yerler, plaka numaraları vb.). Ancak, Kızıl Korsanın Hazinesi kitabında Mulensar Şatosu'na taşınır ki buranın gerçekten nerede olduğu tartışmalıdır.

Karakterler[değiştir | kaynağı değiştir]

Tenten[değiştir | kaynağı değiştir]

Tenten ve Milu (Tintin et Milou)

Tenten karakteri 10 Ocak 1929'da yaratılmıştır, ve 75. yaşı 2004'te bütün tanındığı yerlerde kutlanmıştır. Tenten, büyük ölçüde Hergé'nin daha önceki karakteri olan ve Tenten'le büyük benzerlikler taşıyan izci Totor esas alınarak yaratılmıştır. Totor'un kahramanı olduğu çizgi roman Les aventures de Totor, chef de patrouille des Hannetons (Mayısböcekleri'nin İzci Lideri Totor'un Maceraları), 1926 ila 1929 arasında Le Boy-Scout Belge dergisinde yayımlandı. Daha sonraki çizgi roman serilerinde, Tenten Belçikalı bir gazeteci (Petit Vingteme gazetesi için muhabir olmaya çalışmaktadır), aynı zamanda güçlü bir savaşçı ve pilottur, her macerasında kahramanca tehlikeli serüvenlere atılır. Neredeyse her macerasında Tenten araştırmacı gazeteci olarak harıl harıl çalışırken görülür, fakat pek nadir bir makale teslim edebilmiştir. Tarafsız görüşleri olan bir delikanlı olan Tenten, bu konuda etrafındaki yan karakterlerden renkli sayılmaz. Kastafiore'nin Mücevherleri ile başlayarak Tenten'in karakteri son birkaç albümde değişime uğramıştır.Tenten artık macera aramamakta, aksine etrafında olanlara bir şekilde kapılmaktadır, bu Sidney'e 714 Sefer Sayılı Uçuş ve Tenten ve Pikarolar'da görülebilir. Bazı hayranları bu son tamamlanmış albümü, Tenten imajına olan bir ihanet olarak kabul etmektedirler.

Ölümünden kısa süre önce, eski Belçikalı Nazi işbirlikçisi Léon Degrelle Tenten'in aslında kendisinden ilham alınarak yaratıldığını beyan ederek spekülasyon yaratmıştı. Degrelle gerçekten de Hergé'i eskiden gazeteciyken tanımaktaydı, fakat bu genel olarak kendini beğenmişliğiyle tanınan Degrelle'in bir fabrikasyonu olarak düşünülmektedir. Tenten'in ilk hallerine kısmen de olsa Hergé'in en küçük kardeşi ilham vermiştir. Hergé daha sonra bu kardeşiyle kopmuştur, ve onu Turnösol Olayı'ndaki kötü adam Albay Sponz olarak çizmiştir. Tenten ve Sponz fiziksel olarak oldukça farklı olsalar da aynı dikenli saç stiline sahiptirler.

Kaptan Haddok (Capitaine Archibald Haddock)[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaptan Haddok (Capitaine Haddock)

Kaptan Haddok Tenten'in en iyi arkadaşıdır, ilk olarak Altın Kıskaçlı Yengeç kitabında görünmüştür. Haddok ilk başta zayıf ve alkolik bir karakter olarak resmedilmiştir, fakat daha sonraki albümlerde daha saygıdeğer ve gerçekten cesur bir karaktere dönüşmüştür (özellikle başarılı hikâye Tenten Tibet'te albümünde arkadaşının hayatını kurtarmak için ayık kafayla kendisini feda etmiştir). Kaptan'ın kaba kişiliği ve alaycılığı Tenten'in inanılmaz kahramanlığına tezat oluşturmaktadır; Tenten ne zaman idealist davransa Kaptan alaycı bir yorum yapmakta gecikmez.

Haddok hislerini ifade etmek için her türlü kelimeyi hakaret ve küfür olarak kullanır, "Gagalımemeli", "Ostorogot", "Başıbozuk", "Turta kalıbı", "Ölü Gömücü" veya "Halı Tüccarı" gibi, fakat bunlardan hiçbiri aslında küfür değildir. Haddok sıkı bir içicidir, özellikle Loch Lomond marka viski içer, fakat sarhoşluğu genellikle komedi için kullanılmaktadır.

Haddok'un soyadı Hergé'nin eşiyle olan bir sohbetinden çıkmıştır, bu sohbette karısı Haddock'un (mezgit) "acınası bir İngiliz balığı" olduğunu söylemiştir. Hergé ismi böylece seçer. Haddok'un en son tamamlanmış hikâye olan Tenten ve Pikarolar kitabına kadar (1976) ilk ismi yoktur, bu kitapta ilk ismi Archibald konur. Kızıl Korsanın Hazinesi kitabının sonunda, Haddok atalarına ait bir yer olan Mulensar şatosunu alır, burada o, Tenten ve Turnösol hep birlikte yaşarlar.

Ayrıca Leiji Matsumoto'nun animesi Kaptan Harlock'un Fransız uyarlamasında ana karakter (Harlock) ve animenin ismi Kaptan Haddok ve Kaptan Harlock'un isimleri arasındaki benzerlik nedeniyle Albator olarak değiştirilmiştir.

Profesör Turnösol (Professeur Tryphon Tournesol)[değiştir | kaynağı değiştir]

Profesör Turnösol (Professeur Tournesol)

Profesör Turnösol şaşkın, duyma güçlüğü çeken bir profesördür, ve seri boyunca kullanılan pek çok şeyi o tasarlamıştır, mesela tek kişilik köpek balığı şeklindeki denizaltı, Ay roketi ve ultrasonik silah gibi. Turnösol insanlığa buluşlarıyla yardım etmek ister; mesela alkolikliği tedavi etmenin yolunu alkolün tadını hastaya iğrenç yapmakta bulmuştur. Bu buluşlar genellikle Haddock'un hoşuna gitmez, oysa ki Turnösol bunu genellikle tam tersi olarak görür: sağırlığı genellikle onun Haddock'un gerçek görüşünü duymasını engeller. Ama eğer Kaptan'ın (veya herhangi birinin) ona "soytarı" dediğini duyarsa öfkelenir ve "Ben mi soytarıyım?Soytarı ha!" gibi serzenişlerde bulunur.

Turnösol'un sağırlığı sık sık başvurulan bir mizah kaynağıdır, çünkü duyduğu sandığı şeyi tekrarlamak gibi bir huyu vardır, ve genellikle en saçma şekillerde duyar: "attachez votre ceinture" (kemerlerinizi bağlayın) cümlesini "une tache de peinture?" (boya lekesi) olarak tekrarlar. En ufak bir duyma bozukluğu olduğunu kabul etmez ve sadece bir kulağının iyi işitmediğinde ısrar eder. "Ay" kitaplarında bir işitme cihazı takmaktadır, böylece albüm boyunca her şeyi neredeyse mükemmel duyar: bu onu daha ciddi bir karakter haline getirmiştir (insanlar onun yüzüne "soytarı" demediği sürece). Ancak, daha sonraki kitaplarda Turnösol işitme cihazını kaybeder ve tekrar eski sağır kişiliğine döner. Turnösol "su cadılığı" olarak tabir edilen ilkel su veya maden arayışının sadık bir takipçisidir, bu nedenle yanında her zaman bir sarkaç bulundurur. Bu özelliği, Turnösol'ün sağırlığıyla beraber Fransız fizikçi Yves Rocard'dan esinlenilmiş olabilir. Kendisi Fransız boksu savate bilmektedir.

Turnösol ilk olarak Kızıl Korsan'ın Hazinesi albümünde görünür, ve Hergé'nin uzun süredir devam ettirdiği klasik bir "çılgın unutkan profesör" arayışının sonucudur: örneğin Firavunun Puroları kitabındaki Dr. Sarcophagus ve Ottokar'ın Asası kitabındaki Prof. Alembick, Turnösol'den önce yaratılmış olan denemeler sayılabilir.

Turnösol karakterinin İsviçreli bilimadamı Auguste Piccard esin alınarak yaratılmış olması ihtimali çok yüksektir. Kastafiore'nin Mücevherleri'nde Bianca Castafiore Turnösol'ü Piccard ile karıştırır ve Turnösol'ün "balonda yükselmeleri ile ünlü" olduğunu söyler.

Milu (Milou)[değiştir | kaynağı değiştir]

Sarhoş olmuş Milu(Milou).

Beyaz bir tilki teriyeri olan Milu (eski tercümelerde Fındık veya Boncuk, İngilizce ismi Snowy) Tenten'in ona nereye gitse yarenlik eden dört ayaklı yoldaşıdır. Tenten ve köpeği arasındaki bağ çok derindir, ve birbirlerini tehlikeli durumlardan pek çok defa kurtarmışlardır.

Birkaç istisna dışında (Tenten Sovyetler'de gibi) Milu bir köpek olduğundan asla konuşmaz (fakat insan kelimeleri ile düşündüğü sık sık görülür). Ancak, buna rağmen Tenten'le iyi anlaşmayı başarır. Milu hikâyeye pek çok ilginç şekilde katkıda bulunur. Mesela, Sidney'e 714 Sefer Sayılı Uçuş kitabında uzaylılar tarafından kaçırıldığını hatırlayan tek karakter odur.

Kaptan Haddock gibi, Milu da Loch Lomond marka viski sever, ve arada sırada aşırı sarhoş olması onu daha fena belaya sokar, aynı araknofobisi gibi.

Milu'ın orijinal ismi olan Milou Hergé'nin ilk kız arkadaşının adı olan Marie-Louise kısaltılarak konulmuştur; yine de bu karaktere kitaplar süresince erkek olarak hitap edilir.

Milu Tenten Rusyada Kitabında Sonic adında mavi bir kirpi görmüştür

Dupont ve Dupond (Dupont et Dupond)[değiştir | kaynağı değiştir]

Dupont ve Dupond (Dupont et Dupond)

Dupont ve Dupond akraba olmamalarına rağmen ikizmiş gibi görünen iki sakar dedektiftir; ikisinin arasındaki tek fark bıyıklarının şeklidir. Seri boyunca en çok komik durumu yaratan iki kişidir, çünkü aynı cümleleri devamlı farklı şekillerde söylerler. Tamamen beceriksizdirler, ve sonunda hep yanlış karakteri tutuklarlar, fakat buna rağmen her seferinde mesela Sildavya'nın uzay projesinin güvenliğini sağlamak gibi önemli görevler onlara verilir.

Burulmuş bıyıkları olan Dupont, düz bıyıkları olan Dupond'dur.

Dedektifler yurtdışında olmadıkları zamanlarda genellikle melon şapkalı ve bastonludurlar: görevleri sırasında yerel nüfusa karışabilmek için ülkenin milli kıyafetini giymekte ısrar ederler, fakat genellikle onların kalabalıkta göze batmalarını sağlayan saçma folklor giysileri bulurlar. Dupont ve Dupond başta sadece yan karakterdiler, fakat daha sonra önemli hale geldiler. Eski albümlerin yeniden çizimlerinde, özellikle Kara Ada'da, dedektifler artık geleneksel olan karakterlerini kazanmışlardır.

Hergé, dedektifler gibi devamlı aynı tip melon şapka takan babası ve kardeşinden ilham almıştır.

Serinin çevirmenleri bu çift için devamlı benzer veya aynı şekilde telaffuzları olan isimler seçmişlerdir. Dupond ve Dupont böylece İngilizce'de Thomson ve Thompson, Almanca'da Schultze and Schulze, Hollanda'da Jansen ve Janssen, İspanyolca'da Hernández ve Fernández, Çince'de Dùben ve Dùpéng), Bengalce'de Johnson ve Ronson, İzlandaca'da Skapti ve Skafti olmuşlardır. Diğer versiyonlarda orijinal isimler veya en azından benzer isimler konulur, Türkçe çevirisinde isimler aynı şekilde koyulmuştur.

Bir kenar not düşmek gerekirse, bu karakterlerin İngilizce isimleri 1980lerin pop grubu Thompson Twins'e esin kaynağı olmuştur.

Mulinsar Şatosu[değiştir | kaynağı değiştir]

Cheverny Şatosunun sağ ve soldan birer yan kanadı çıkarılmış hali Mulinsar Şatosu'yla aynidir.

İlerleyen maceralarda Kaptan Hadok tarafından satın alınan ve pek çok maceraya kısmen veya tamamen ev sahipiliği yapan Mulensar Şatosu da adeta bir karakter halini almıştır, bazı eski tercümelerde Marlenspike Şatosu olarak ta anılan şatonun Fransızca metinlerdeki adı "Chateau de Moulinsart " ve İngilzce metinlerdeki adı ise "Marlinspike Hall" dur.

Château de Cheverny Mulinsar Şatosu için ilham kaynağı olmuştur; bu fotoğrafta orta kule ve sağ ve solda birer yan kanattan fazlasını barındıran orijinal hali görünmektedir.

Yan karakterler[değiştir | kaynağı değiştir]

Tenten'de çok fazla yan karakter vardır.En çok öne çıkanlar İtalyan opera sanatçısı Bianka Kastafiore,ilk olarak Ottokar'ın Asası kitabında ortaya çıkmıştır.Milano Bülbülü olarak tanınsada Kaptan Haddock onu ve sesini sevmez.Kastafiore'nin Mücevherleri kitabında Kaptan Haddockla evleneceği yazılmıştır.Rastapopoulos ise Tenten'in Düşmanıdır.İlk olarak Firavunun Puroları kitabında görülmüştür.Ambardaki Kömür,Sidney'e 714 sefer sayılı Uçuş ve Mavi Lotus ciltlerinde Tenten'e düşmandır. Kumandan Şut (ya da Zut),ilk olarak Ambardaki Kömür kitabında ortaya çıkmıştır.O ciltte Khemed'den kaçan Tenten ve Haddock'un sambuğunu bombalayan uçağın pilotudur.Sonradan Tenten ile dost olmuştur.

Hayali Ülkeler[değiştir | kaynağı değiştir]

Hergé serinin ilerki albümlerinde kurgusal ülkeler tasarlamıştır. Özellikle Sildavya detaylı olarak açıklanmıştır (tarihi, gelenekleri, dili vs.).

Irkçılık ve Sömürgecilik[değiştir | kaynağı değiştir]

Tenten'in Maceraları'nın ilk hikâyeleri, özellikle Avrupalı olmayanların karikatürize betimlemeleri gibi faktörlerden dolayı ırkçı ve sömürgeci eğilim taşıdığı yönünde eleştirilmiştir. Ancak, Hergé görüşlerini ilk eserlerinden 1936'daki Mavi Lotus 'a kadar geçen zamanda değiştirmiştir. Mavi Lotus, o sırada devam etmekte olan Çin-Japon Savaşı (1937-1945) sırasında Çin'de geçer. Hergé bu eseri çizmeden önce Çin ve savaş hakkında geniş araştırma yapmıştır. Japonya'nın ve Batı'nın Çin'de sömürge işlerine burunlarını sokmalarını eleştirmiş ve Çinliler hakkındaki yaygın önyargıların giderilmesine yardımcı olmuştur. Bundan sonra, titiz çalışma Hergé'in alamet-i farikalarından biri olacaktır.

Bazı albümler müteakip baskılarında Hergé tarafından yayımcıların istekleri doğrultusunda değiştirilmiştir. Örneğin, ABD'li yayımcıların talepleri sonucu Tenten Amerika'daki zenci karakterlerin tümü ırkları beyaz ya da belirsiz olacak şekilde yeniden renklendirilmiştir. Esrarengiz Yıldız'daki kötü karakter Yahudi isimli bir ABD'liyken ilerki baskılarda etnik kökeni daha belirsiz bir ABD'liye, daha sonra da kurgusal bir ülkedeki bir Güney Amerikalıya çevrilmiştir.

Sahne Uyarlamaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Yedi Kristal Küre ve Güneş Mabedi esas alınarak yapılan bir müzikalin galası 15 Eylül 2001'de Antwerp, Belçika'daki Stadsschouwburg'da (şehir tiyatrosu) yapılmıştır. Kuifje - De Zonnetempel (De Musical) olan müzikal ilk önce Canal Plus'a, daha sonra 2002'de Tintin - Le Temple du Soleil olarak Charleroi'a transfer edilmiştir.

Young Vic tiyatro grubu Aralık 2005 itibariyle Londra Barbican Arts Centre'da Tenten Tibet'te'nin bir müzikal versiyonunu sahnelemektedirler. [2]

Hatıralar[değiştir | kaynağı değiştir]

1999 Hollandalı Tenten ve Milu (Kuifje en Bobbie) pulu.

Belçika Postası 1979'da Gençlik Pul Koleksiyonculuğu Günü'nü kutlamak için bir Tenten pulu bastırdı. Bunun, ileriki senelerde basılacak olan bir dizi Belçikalı çizgi roman karakterinin ilki olmasının yanı sıra aynı zamanda bir çizgi roman karakteri olan ilk pul olma özelliğini de taşımaktadır. Hollanda Krallık Postası 8 Ekim 1999'da bir dizi Tenten pulu bastırdı; birkaç saat içinde tüm pullar tükenecekti. Ocak 2004'te Tenten'in 75. yaşgünü sebebiyle Belçika 50,000 tane limitli 10-euroluk hatıralık madeni para bastırdı.

Ticari Eşya[değiştir | kaynağı değiştir]

Covent Garden'daki Tenten Dükkanı (The Tintin Shop)

Universal Studios Kuzey Amerika'daki Tenten'in Maceraları ticari mallarının haklarının lisansını almıştır.

Gelecek yapımlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • The Many Adventures of Tintin adlı bir bilgisayar oyunu Vivendi Universal tarafından yapılmaktadır, ve 2006 içerisinde Kuzey Amerika ve Avrupa'da Nintendo Revolution, Sony PlayStation 3 ve Microsoft Xbox 360 için piyasaya sürülecektir.
  • Yirmi bir tane orijinal hikâyelerden yola çıkılarak yapılan Tenten'in Maceraları boyama kitapları ABD'de Dalmation Yayıncılık tarafından 2006 içinde piyasaya sürülecektir.
  • Universal Orlando Resort'ta Tintin's Many Adventures, aynı zamanda CityWalk binasındaki The Tintin Shop ve Captain's Kitchen 2006 içinde açılacaktır.
  • 2006 içinde kısıtlı sayıda Ellipse-Nelvana's The Adventures of Tintin çizgi filmleri 2006 içerisinde Amerika'da DVD olarak piyasaya sunulacaktır.
  • Amerikalı yönetmen Steven Spielberg'ün uzun süredir Tom Hanks'in Haddock John Rhys-Davies'in Senior Oliveira de Figueira'yı oynayacağı bir film çekmeyi düşündüğü söylentileri ortalıkta dolanmaktadır.

Popüler Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Charles de Gaulle bir keresinde "Tek uluslararası rakibim Tenten'dir. İkimiz de büyük insanlardan korkmayan ufak insanlarız" demişti.
  • 1979 filmi Kramer vs. Kramer'da, Ted Kramer (Dustin Hoffman) oğluna Kızıl Korsanın Hazinesi kitabında Tenten'in okyanusa indiği bölümü okumaktadır.
  • Hintli film yönetmeni Satyajit Ray bir Tenten hayranıydı ve bazı filmlerinde Tenten çizgi romanları filmlerinde görünmüştü.
  • Amerika'daki çizgi roman Get Fuzzy birkaç kez Tenten'e referans yapmıştır.
  • Dupont ve Dupond Asterix Belçika'da çizgi romanında gözükürler.
  • 1980lerin İngiliz teknopop grubu The Thompson Twins'e, ünlü Tenten karakterlerinin İngilizce versiyonları isim babalığı yapmıştır.
  • Duran Duran'ın eski üyelerinden Stephen Duffy hit sayılabilecek single'ı "Kiss Me"yi "Tintin" adıyla, The Thompson Twins'in başarılı döneminde söyledi, fakat ismi telif hakları yüzünden açılan bir dava nedeniyle bırakmak zorunda kaldı.
  • Avustralyalı psychedelic rock grubu Tin Tin adı Tenten'den gelmektedir.

Tenten'in özgün yayın kronolojisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Tenten maceralarının istisnasız tamamı albüm haline gelmeden önce üç adet süreli yayında bölümler halinde tefrika edilmiş, daha sonra albüm halinde yayımlanmıştı. Bu süreli yayınlardan ikisi gazete eki biri de çizgi roman dergisiydi. 1929 ilâ 1939 yılları arasında, Tenten'in ilk sekiz macerası ile 1939-1940 yıllarında 15. macerası Belçika'da çıkan Le Vingtième Siècle (Yirminci Yüzyıl) gazetesinin haftalık çocuk eki olan Le Petit Vingtième 'de siyah-beyaz olarak tefrika edildikten sonra albüm haline gelmişti. Bunların neredeyse tamamı sonradan renklendirilerek yeniden yayımlanmıştır. Bunun tek istisnası ilk çıkan albüm olan Tenten Sovyetler'de'dir. Bu albüm hiçbir zaman sonradan renklendirilmemiştir (Birçok gayrıresmi tenten albümünde olduğu gibi bu albümün de piyasada bazı renklendirilmiş versiyonlarına rastlanmaktadır, ama resmi olarak ilk çizildiği haliyle yeni baskıları yapılmaktadır). 2. Dünya Savaşı yıllarında, yani 1940'la 1944 yılları arasında, Tenten maceraları başka bir Belçika gazetesi Le Soirda tefrika edildikten sonra kitaplaştırıldı. 1946'dan itibaren de maceralar yine Tenten'in adını taşıyan haftalık dergi Le Journal de Tintin 'de tefrika edildiler, daha sonra albüm haline getirildiler. 1941'den sonra çıkan albümlerin tamamı baştan renkli çizilmişti.[1].

Dergi / Gazete
Albüm
Albüm Türkçe adı Le Petit
Vingtième
Le Soir Le Journal
de Tintin
Siyah-beyaz
albüm
Renkli
albüm
1 Tintin au pays des Soviets Tenten Sovyetler'de 1929-30 - - 1930 -
2 Tintin au Congo Tenten Kongo'da 1930-31 - - 1931 1946
3 Tintin en Amérique Tenten Amerika'da 1931-32 - - 1932 1946
4 Les Cigares du pharaon Firavunun Puroları 1932-34 - - 1934 1955
5 Le Lotus Bleu Mavi Lotus 1934-35 - - 1936 1946
6 L'Oreille cassée Kırık Kulak 1935-37 - - 1937 1943
7 L'Île Noire Kara Ada 1937-38 - 1965-66 1938 1943 / 1966
8 Le Sceptre d'Ottokar Ottokar'ın Asası 1938-39 1939 1947
9 Le Crabe aux pinces d'or Altın Kıskaçlı Yengeç - 1940-41 1941 1943
10 L'Étoile mystérieuse Esrarengiz Yıldız - 1941-42 - - 1942
11 Le Secret de la Licorne Tekboynuzun Esrarı - 1942-43 - 1943
12 Le Trésor de Rackham le Rouge Kızıl Korsanın Hazinesi - 1943 - - 1945
13 Les 7 boules de cristal 7 Kristal Küre - 1943-44 - - 1948
14 Le Temple du Soleil Güneş Mabedi - - 1946-48 - 1949
15 Tintin au pays de l'or noir Kara Altın Diyarında 1939-40 - 1948-50 - 1950 /1971
16 Objectif Lune Hedef Ay - - 1950-53 - 1953
17 On a marché sur la Lune Ay'a Ayak Basıldı - - 1950-53 - 1954
18 L'Affaire Tournesol Turnösol Olayı - - 1954-56 - 1956
19 Coke en stock Ambardaki Kömür - - 1956-58 - 1958
20 Tintin au Tibet Tenten Tibet'te - - 1958-59 - 1960
21 Les Bijoux de la Castafiore Kastafiore'nin Mücevherleri - - 1961-62 - 1963
22 Vol 714 pour Sydney Sidney'e 714 Sefer Sayılı Uçuş - - 1966-67 - 1968
23 Tintin et les Picaros Tenten ve Pikarolar - - 1975-76 - 1976
24 Tintin et l'Alph-Art Tenten ve Alf Art - - - 1986 / 2004

Tenten kitapları[değiştir | kaynağı değiştir]

Resmi Tenten albümleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Standart albümler[değiştir | kaynağı değiştir]

Sıra Basıldığı Yıl Özgün Adı (Fransızca) Türkçe adı
1 1930 Tintin au pays des Soviets Tenten Sovyetler'de
2 1931 Tintin au Congo Tenten Kongo'da
3 1932 Tintin en Amérique Tenten Amerika'da
4 1934 Les Cigares du pharaon Firavunun Puroları
5 1936 Le Lotus Bleu Mavi Lotus
6 1937 L'Oreille cassée Kırık Kulak
7 1938 L'Île Noire Kara Ada
8 1939 Le Sceptre d'Ottokar Ottokar'ın Asası
9 1941 Le Crabe aux pinces d'or Altın Kıskaçlı Yengeç
10 1942 L'Étoile mystérieuse Esrarengiz Yıldız
11 1943 Le Secret de la Licorne Tekboynuzun Esrarı
12 1944 Le Trésor de Rackham le Rouge Kızıl Korsanın Hazinesi
13 1944 Les 7 boules de cristal 7 Kristal Küre
14 1949 Le Temple du Soleil Güneş Mabedi
15 1951 Tintin au pays de l'or noir Kara Altın Diyarında
16 1953 Objectif Lune Hedef Ay
17 1954 On a marché sur la Lune Ay'a Ayak Basıldı
18 1956 L'Affaire Tournesol Turnösol Olayı
19 1958 Coke en stock Ambardaki Kömür
20 1960 Tintin au Tibet Tenten Tibet'te
21 1963 Les Bijoux de la Castafiore Kastafiore'nin Mücevherleri
22 1968 Vol 714 pour Sydney Sidney'e 714 Sayılı Uçuş
23 1976 Tintin et les Picaros Tenten ve Pikarolar
24 1986 Tintin et l'Alph-Art Tenten ve Alf Art

(Türkçe isimler için "Yapı Kredi Yayınları" nın Tenten serisi baz alınmıştır.)

Tenten Sovyetler'de 'den Altın Kıskaçlı Yengeç 'e kadar olan 9 albümlük seri önce siyah beyaz olarak basıldı. Bunlardan ilki hariç diğer 8'i sonraki baskılarında renklendirildi. 1941'den sonraki albümler baştan renkli olarak çizildiler. İstisna olarak ilk albüm Tenten Sovyetler'de hâlâ bütün dillerde orijinal siyah beyaz hâli ile basılmaktadır. Renklendirilmiş baskılar en fazla 21, en az 3 yıl sonraki yeni baskılarında gerçekleşti.[2]
Tenten Sovyetler'de en uzun albümdür ve 138 sayfadır. Diğer tüm albümler 62 sayfadır.

Tenten filmlerinden oluşturulan albümler[değiştir | kaynağı değiştir]

Basıldığı Yıl Özgün Adı (Fransızca) Türkçe
1961 Tintin et le mystère de la Toison d'or Tenten ve Altın Post
1964 Tintin et les oranges bleues Tenten ve Mavi Portakallar
1972 Tintin et le lac aux requins Tenten ve Köpekbalıklı Göl

Bunlardan Tenten ve Altın Post filminin konusu İstanbul ve Yunanistan'da geçer. 1961 yapımı filmin fotoromana yakın bir üslupla "film kitabı" da hazırlanmıştır.[3] Filmi Jean-Jacques Vierne yönetmiş, başrollerde Jean-Pierre Talbot (Tenten) ve Georges Wilson (Kaptan Haddok) oynamışlardir.[4] Tenten ve Mavi Portakallar filminin de kitabı hazırlanmıştır.[5] Tenten ve Köpekbalıklı Göl ise çizgi film olup, daha sonra "sinema kitabı" haline getirilmiştir.[6]

Bunlardan başka Steven Spielberg'le Yüzüklerin Efendisi filmlerinin Yeni Zelandalı yönetmeni Peter Jackson'ın bir dizi Tenten filminin sinemaya aktarılması için anlaşmaya vardıkları bildirilmiştir. İlkinin 2010 yılında tamamlanması beklenen filmlerin gerçek aktörlerin oynadığı animasyonlar biçiminde çekileceği belirtilmiştir.[7][8]

Gayrıresmi Tenten albümleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Bunlardan başka gayrıresmi Tenten kitapları da vardır. Bunların en ünlüsü Tenten Tayland'da adlı siyah beyaz çizilmiş pornografik kitaptır. El altından 1,000 ilâ 1,300 Belçika Frangına (£15-20) satılıyordu. Ara sıra polis baskınları ile nüshalarına el konulan bu kaçak yayına bazen internette de rastlanmaktadır. Söz konusu kitapta Tenten ve köpeği Boncuk Tayland'ın başkenti Bangkok'ta bir seks tatiline çıkarlar. Gerçekte bir idol karakter olan Tenten, Bangkok barlarında eşcinsel davranışlarda bulunur. Tenten'in köpeği Boncuk (Milu) da bir Siyam kedisi'yle benzer ilişkilere girer. Tenten'in arkadaşları Kaptan Haddock ve Profesör Turnösol, seks endüstrisinin kalbinin attığı Bangkok'un kötü şöhretli Pat Pong mahallesinde eğlenceye dalarlar.[9][10]

Pornografik[değiştir | kaynağı değiştir]

Basıldığı Yıl Özgün Adı Türkçe Notlar
~1999 Tintin in Thailand "Tenten Tayland'da" Siyah beyaz çizilmiş pornografik bir taklit çizim albüm. Bazıları Tayland'da basılmış ve Avrupa'da dağıtımı yapılmış. Yasa dışı olduğu için sıklıkla polis baskınına uğruyor. Hem İngilizce hem de Fransızca kopyaları mevcuttur.
La vie sexuelle de Tintin Tenten'in Sex Hayatı Renkli
Tintin en Suisse Tenten İsviçre'de
Tintin à Paris Tenten Paris'te
Tientein en Bordélie Tenten Genelev Diyarında
Dindin et le secret de Moulinsal Tenten ve Molinsal'in Sırrı
Tintin pour les dames Bayanlar İçin Tenten

Politik[değiştir | kaynağı değiştir]

Basıldığı Yıl Özgün Adı Türkçe Notlar
1988 Breaking Free Kurtuluş Anarşist/Komünist bakış açısıyla bir Tenten parodisi. 176 sayfalık albüm J. Daniels takma adlı bir yazar tarafından oluşturuldu, "Attack International" adlı yayınevi tarafından İngiltere'de İngilizce basıldı. İngiltere'nin yoksul işçi sınıfının yaşadığı bir mahallede büyüyen Tenten'in nasıl devrim sürecine katıldığı anlatılıyor.[11]
Tintin in Lebanon Tenten Lübnan'da National Lampoon dergisinde yayımlandı. Alaycı bir İslam karşıtlığı içeren macera, Reagan'ın politikalarını desteklermiş gibi bir tavır içeriyor.
Tintin in Iraq Tenten Irak'ta 2003 Irak işgalinin sonrasında çizildi. Savaşa yol açan etmenlere alaycı göndermeler var.

Türkiye'de çizilen Tentenler[değiştir | kaynağı değiştir]

1960'lı yıllarda Türk çizerler tarafından üretilmiş literatür dışı (özgün olmayan) Tenten maceraları şunlardır (Çıkış sırası ile);[*]

Armağan Yayınları 'nın Tenten'leri.
Yerli Malı Tenten'ler
Tenten İstanbul'da
Marmara Canavarı
Tenten Afrika'da
Merih'e Gidiyoruz
Uğursuz Film
Esrarlı Sirk
Asilere Karşı
Perili Dağ
Yamyamlar Arasında

Tenten filmleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Sinema filmleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Tenten karakterlerine dayandırılan "sinema filmleri" şunlardır:

Üretildiği Yıl Fransızca özgün adı Türkçe adı Ülke Notlar
1947 Altın Kıskaçlı Yengeç (Film) Belçika Stop motion tekniğiyle çekilmiş 60 dakikalık siyah beyaz animasyon filmi.
1961 Tintin et le mystère de la Toison d'or Tenten ve Altın Post Fransa/Belçika Gerçek oyuncularla renkli çekilmiştir. Konusu İstanbul ve Yunanistan'da geçer. Sonradan film kitabı da çıktı (novelization).
1964 Tintin et les oranges bleues Tenten ve Mavi Portakallar Fransa/İspanya Gerçek oyuncularla renkli çekilmiştir. Sonradan kitap haline de getirildi (novelization)
1970 Tintin et le temple du soleil Tenten ve Güneş Mabedi Belçika/Fransa/İsviçre 77 dakikalık renkli animasyon filmi.
1972 Tintin et le lac aux requins Ten Ten Macera Peşinde (Tenten ve Köpekbalıklı Göl) Belçika/Fransa 81 dakikalık renkli animasyon filmi. Türkiye'de 1974'te Ten Ten macera pesinde adıyla gösterildi. Sonradan filmden alınmış karelerle çizgi roman olarak da yayımlandı (novelization).
2011 The Adventures of Tintin: Secret of the Unicorn Tenten'in Maceraları ABD/Belçika/Yeni Zelanda Steven Spielberg'in yönettiği filmin çekimlerine 2009'da başlandı, 2011 sonunda vizyona girdi. Gerçek oyuncularla dijital ortama çekilen film, Motion capture ve CGI yöntemleriyle üç boyutlu olarak anime film haline getirildi.

Tenten Çizgi TV Dizisi[değiştir | kaynağı değiştir]

1991 yılında Hergé 'in Tenten kitaplarına dayandırılarak Les Aventures de Tintin adı ile televizyon için bir çizgi film dizisi yapıldı.21 adet Tenten macerası 30'ar dakikalık 39 bölüm halinde 3 sezon boyunca yayınlanmıştı.Maceraların büyük kısmı iki bölüm halinde yayınlanmıştı.Bu seride kronolojik sıra gözetilmemiştir.Seri 1941 tarihli Le Crabe aux pinces d'or (Altın Kıskaçlı Yengeç) macerası ile başlar 1932 tarihli Tintin en Amérique (Tenten Amerika'da) macerası ile sona erer.24 Tenten macerasından 3 tanesi bilerek serinin dışında bırakılmışlardır.Bunlar ilk çıkan iki macera olan Tintin au pays des Soviets ve Tintin au Congo ile son albüm olan Tintin et l'Alph-Art 'tır.[12][13] Bu anime TV dizisi sonradan DVD olarak da piyasaya verildi.Bunlar hem tek tek DVD'ler şeklinde veya topluca DVD Box şeklinde olmuştur.DVD Box'larda 10 DVD bulunmaktadır.Bir DVD 'de 3 macera,diğerlerinde 2'şer macera yer alır.[14] Türkiye'de ise TV8,Karamel TV ve Kidz TV'de (Test Yayınında) yayınlanmıştır.

Tenten Türkiye'de[değiştir | kaynağı değiştir]

Tenten'in yarım asırlık Türkiye macerasının kilometre taşları şunlardır;[*][**]

  • 1950 İlk kez Doğan Kardeş dergisinde özgün adıyla tefrika olarak yayınlandı.Derginin yayın politikası o zaman çizgi roman karşıtı olduğu için bolca metin eklenerek hikâye formatına yaklaştırılmıştı.Yan karakterler Tenten'in yakın akrabaları olarak gösterilmişti.Dizi kısa sürdü.
  • 1950 Aynı yıl Armağan dergisinde de "Tenten" adıyla yayınlandı.İlk kez orijinal çizgilerle ve renkli idi.Bir yıl sürdü.
  • 1958 Resimli Hikayeler dergisinde tefrika halinde kopya çizgilerle ve siyah beyaz yayınlandı.
  • 1958 İlk kez kendi adıyla dergi halinde çıktı.Yılmaz Bora Erdoğan Bozok Kopya çizimleri ile.
  • 1959 Tenten'in Türkiye macerasına ara verildi.
  • 1961-1969 İkinci furya. Ferit Öngören'in kopya çizimleri ile.Bu yıllarda Arkadaş dergisinde de görüldü.
  • 1961-1969 Burhan Yayınları 'nda Burhaneddin Şener'in kendi ürettiği Tenten Maceraları da görüldü.En ünlü yerli malı Tentenler "Tenten İstanbul'da" ve "Marmara Canavarı" dır.
  • 1970'li yıllar.Milliyet Çocuk dergisinde yine orijinal çizgilerle çıktı.
  • 1980 Alfa Yayınları , Tekrar kopya çizimler başladı.Ali Recan'ın çizimleri ile.
  • 1989 Milliyet Gazetesi çizgi roman eklerinde maceralar kısaltılarak yayınlandı.Aralarında kopya öyküler de vardı.
  • 1994 Yapı Kredi Yayınları Tenten'i Türkiyede ilk kez Avrupa baskısı kalitesinde orijinal boyutlarda ve sadık bir tercümeyle yayınladı.

İlgili makaleler[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]