Tatlar

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Tatlar (halk) sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara
Tatlar
Tat-language-area.png
Dağıstan ve Azerbaycan arazileri arasında Tatların yaşadığı bölgeler.
Önemli nüfusa sahip bölgeler
Azerbaycan Azerbaycan 25.200 [1]
Rusya Rusya 1.585 [2]
Diller

Tat dili

Din

İslam ve Yahudilik

İlgili etnik gruplar

İran halkları, Dağ Yahudileri


Tatlar, Azerbaycan'ın kuzeydoğusu ve Dağıstan'ın güneyi arasında yaşayan bir İran halkıdır. Bu halkin kokeni konusunda, tarihi Hazar imparatorlugunu olusturan Kuman Kipcak Turk bakiyesi oldugu konusunda da tezler vardir

Bir kısmı Dağ Yahudileri diye anılmaktadırlar, İlk Asur işgal ve kolonizasyonu sırasında İsrail'den çıkartılan Yahudi göçmenlerin, müttefikleri İran tarafından Dağıstan'a yerleştirilmeleri ve daha sonra da Mitraizm, Zerdüştizm gibi inanışların etkisi ve Dağıstan'ı elinde tutan İranlı asker-soylularla karışmaları sonucunda oluştukları bilinmektedir. Dağıstan'la ilgili MÖ.yüzyıllarda bazı kayıtlarda Dağıstan Yahudiler'ine rastlanmaktadır. Örneğin Mahaçkala(Dağıstan başkenti) civarlarında Yahudiler'in işlettiği bazı han ve ticaret yerlerinin bulunduğu bir yerleşim olduğu bilinmektedir. Ancak Yahudiler'in Dağıstan'daki varlıkları İran varlığıyla ilgilidir, ve daima bu iki varlık tarih boyunca birbiriyle içiçe geçerek gelişimini sürdürelmiştir.

Çoğunluğu İslâm inancını benimsemişlerdir. Ancak Yahudi inancını koruyanlar Dağıstan'da ve Azerbaycanda hala yaşamaktalar. Dağıstan'ın Derbent ve Mahaçkala kentlerinde sinagogları açık bulunmaktadır. Dünyadaki Tat nüfusunun neredeyse % 10'a yakını Azerbaycan'da yaşamaktaysa da Şiî-İslâm inancında olmaları sebebiyle hızla Azerîleştikleri bilinmektedir. Türkiye'deki Tatlar'ın da çoğunlukla Azerî olarak adlandırıldıkları bilinmektedir.

Yahudi olan Tatlarin 1990'lı yıllardan itibaren yaşadıkları bölgelerden İsrail'e önemli bir göç dalgası yaşanmıştır.

Konuştukları dil Orta Farsça olan Pehlevice (Palavi)'ye çok yakındır. Musluman ve Yahudi tatlarin dilleri arasinda da fark bulunmaktadir.

Dağıstan'da 1200, İsrail'de 5 bin, Azerbaycan'da 25.200 bin, Rusya Federasyonu'nda 1585, Türkiye'nin Doğu Anadolu ve Marmara bölgelerinde ise 20 bin kadar Tat'ın yaşadığı tahmin edilmektedir. Ancak Turkiyede bu dilin konusani kalmamistir ve cogunlugu ozellikle Azeri Turkcesi icerisinde kaybolmustur.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]