T-72

Bu madde Vikipedi standartlarına uygun değildir. Sayfayı Vikipedi standartlarına uygun biçimde düzenleyip Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. Not: Gerekli değişiklik yapılmadan bu şablon kaldırılmamalıdır. Bu madde Haziran 2011 tarihinden beri, düzenleme isteğiyle etiketlidir.

T-72
Çeşidi	Ana Muharebe Tankı
Uyruğu	Sovyetler Birliği
Hizmet geçmişi
Hizmet	1973-Günümüz
Üretim tarihi
Tasarımcı	Kartsev Venediktov Tasarım Bürosu
Tasarlandığı tarih	1967-1973
Üretici	Uralvagonzavod
Birim maliyeti	$1-2 milyon
Üretildiği tarih	1971-Halen
Üretim adedi	25.000 +
Çeşitleri	T-90
Özellikler
Ağırlık	9.53m
Uzunluk	2.202m
Genişlik	3.59m
Namlu Çapı	125mm
Mürettebat	3
Yolcu	yok
Zırhı	ön 550mm RHA T-72M1
Ana silahı	125mm'lik 2A46M yivsiz top
Diğer silahları	12,7mm NSVT ve 7,62 koaksiyel PKT
Motor	V-12 dizel 780bg
Süspansiyon donanımı	Burulma çubuğu
Ground clearance	41.5t
Depo kapasitesi	1200lt
Harekat menzili	460km
Azami hızı	60 km/s

T-72 (УРАЛ), üretimine 1970 yılında başlanan ikinci nesil bir Sovyet savaş tankıdır. İlk kez 1973'de hizmete girdi. T-64 ile aynı zamanda tasarlandılar.İlk kez 1977 yılında görüldü.

T-64 ile paralel tasarımda olsalarda, aralarında bariz mekanik ve tasarım farkları vardır. T-64 serisi bugün T-80 ile devam ederken T-72 serisi T-90 ile devam etmektedir.

Bu tankların savaş alanındaki ilk kullanımı 1982 İsrail-Suriye Savaşı'dır. Bu savaşta zamanının ilerisinde olan 125 mm'lik topu sayesinde İsrail tanklarına karşı etkili olmuştur.

Ayrıca mühimmat deposunun, tankın taretine ve motor kısmına oldukça yakın olması sebebiyle tek atışta feci bir şekilde infilak olabilir. Küçük bir iç hacme sahip olduğundan tankın mürettebatı, genellikle 1.70 cm boyun altında ve zayıf olanlarından seçilir.

Körfez savaşında Irak'ın elindeki 300 adet T-72 tankı, termal kameralı M1A1 Abrams tankları tarafından yok edilmiştir.

• Türk Ordusu T-72'leri denemek için 40 tane kullanmıştır.

Üretimi

T-72 1970'lerden Sovyetler'in yıkılmasına kadarki sürede Sovyet ordusundaki en çok kullanılmış olan tanktır. Lisanslı modeller ve ihraç modelleri Polonya ve Çekoslovakya'da Varşova paktı ülkerine ve Sovyetlere yakın ülkeler için üretilmiştir.Bu lisanslı modeller daha kaliteli olmasına karşın zırhları Sovyet standratlarına göre daha inceydi ve kompozit değildi .Varşova Paktı dışındaki Sovyetlere yakın ve dost ülkeler için üretilen T-72M modeli Ortadoğu ve Afrika ülkelerine çok sayıda ihraç edilmiştir.

Bu modellerden alan Irak,Yugoslavya gibi ülkeler bu modelleri geliştirip farklı isimlerle seri üretime almıştır. Bu varyantlardan biri olan M-84 tankı üretime girdiği 1980'lerden itibaren dünya çapında yüzlerce sattı. Irak'lıların yedek parçalarını Sovyetler Birliğinden tedarik ettiği Asad Al Babil Tankını lazer menzil bulucu ile geliştirmişlerdir.Bu tankın üretimi 80'lerde başlamış olup 1991 yılında sona ermiştir.

Sovyetler Birliğnin dağılmasıyla birlikte Sovyet T-72 modellerinin üretimi sona ermiştir.Ancak ihraç modelleri halen Rusya tarafından üretilmektedir.Ayrıca daha önce üretimi yapılan fabrikalarda,hasar görmüş T-72 tanklarının yeniden montajı yapılmıştır.

Tasarım özellikleri

İç mekân

Diğer Sovyet menşeiili tanklarda olduğu gibi T-72 tanklarının içi

Ana silahı

Ana silahı otomatik doldurucuyla tamamlanan 125mm'lik bir yivsiz tank topudur.Ana silahı o dönemde batılı tankların kullandığı standard 105mm'lik L7 yivli topuyla karşılaştırıldığında önemli ölçüde büyüktü ve uzun menzilde daha isabetli atışlar yapabilmekteydi. Ayrıca namlu çapı NATO standardı Rheinmetall 120mm'lik topundanda büyüktür fakat uzun menzilde isabet yüzdesi ve zırh geçme performansı 120mm'lik Rheinmetall yivsiz topundan daha kötüdür. Ana silahı kullandığı çeşitli mühimmatlarla bugünkü birçok modern tankı imha edebilir. fakat,batılı tanklara karşı yapılan muharebelerde üstünlük batılı tankların oldu,Lübnan ve Irak savaşlarında T-72 tankı istenen başarıyı gösteremedi.

• Ana Silahının maksimum etkili menzili 9.100 metre'dir.Maksimum nişan alma menzili ise 4.000 metredir.

TPD-2-49 optik nişangah ile 1000m ile 4000m araasındaki hedeflerie nişan alabilir. Diğer tüm modern tank silahları gibi Sabot,Anti-personel ve HEAT mermileri kullanır.

Motor

Gücünü V tipi dizel 786bg'lik güç üreten bir motordan alır.T-34 tankında kullanılan motordan geliştirilmiştir.

Sovyet T-72A

Ağırlığı

T-72

Toplam ağrlığı o zamanın batılı tanklarıyla karşılaştırıldığında çok düşüktü,ve günümüz tankları arasında meyil tırmanma kapasitesi en yüksek olan tanktır.Düşük ağırlığının sağladığı en önemli avataj ağırlık nedeniyle köprüleri aşmada sorun yaşamamasıdır,

Varyantları

• T-72 Ural T 72 varyantlarının türediği orjinal modeldir.Donanımları arasında sedece optik menzil bulucu/nişangah vardır.
• T-72A Lazer menzil bulucu ve elektronik ateş kontrol sistemi ile donatılmıştır.Taret ve ön kısmı kompozit

3.nesil zırhla kaplanmıştır.

• T-72AV
• T-72B Geliştirilmiş 3.nesil kompozit zırh kalınlığı gövde 550mm ön ,Gövde Aliminyum,Tungsten+çelik 240mm kule
  

  

  Sovyet T-72B
• T-72M Orijinal T72 Ural ile özelllikleri hemen hemen aynıdır ,(Zırh kalınlığı nbc koruması)Ancak ateş kontrol sistemi lazer bulucu cihazlar yoktur,Orta Doğu ve Afrika için düşünülmüştür.

T72 modeline oranla daha kötüdür,Polonya ve Eski Çekoslavakya tarafından üretilmiştir.

• T-72M1 Çekoslovak varyantıdır.Zırh kalınlığı gövde 550mm'dir,Daha gelişmiş ateş kontrol ve
• T-72M2 Bulgar varyantıdır,Yerli üretim lazer menzil bulucu ve 2.nesil ateş kontrol sistemleri eklenmişitr.
• T-72M2/Moderna Slovak varyantıdır.M1 modelinden geliştirilmiştir,Yerli üretim ERA lazer menzil bulucu ve termal görüntüleme cihazları ile donatılmıştır.
• T-72M4CZ Çek varyantıdır
• TOS-1
• BMPT T72 şasisi üzerine kurulu bir ZMA dır.
• BREM 1 Zırhlı kurtarma aracı.
• BMR 2/3 Mayın temizleme aracı.
• Assad Al Babil Tankı,1989-1991 yılları arasında Irak tarafından üretilen T-72M Modeli kopyasıdır.
• T-72S T72B modelinin ihraç versiyonudur.
• T-72BM T72B modelinin Kontakt 5 ERA kaplı modelidir.
• T-72BV T72B modelinin Kontakt 1 ERA kaplı modelidir.
• T-72G

Kullanıldığı Savaşlar

• Sovyet-Afgan Savaşı (SSCB)
• İran-Irak Savaşı (İran,Irak)
  

  

  Gürcistan'a ait bir T72
• 1982 Lübnan Savaşı (Suriye)
  

  

  T-72M
• Sri Lanka iç Savaşı (Hint Barış Güçleri)
• Güney Afrika Sınır Savaşı (Küba)
• Dağlık Karabağ Savaşı (Azerbaycan,Ermenistan)
• Tacikistan İç Savaşı (Tacikistan)
• Yugoslavya savaşları (YHO,Yugoslavya,Krayina Sırpları,Hırvatistan,Sırp Cumhuriyeti)
  • On Gün Savaşı (YHO)
  • Hırvatistan Savaşı (Hırvatistan,Krayina Sırp Cumhuriyeti)
  • Bosna Savaşı (Sırp Cumhuriyeti,Bosna Hersek,HVO,Hırvatistan)
• Körfez Savaşı (Irak)
• Sierra Leone İç Savaşı
• 1991 Abhazya Savaşı
• 1992 Güney Osetya Savaşı
• Ruanda İç Savaşı (Uganda)
• Birinci Çeçen Savaşı (Rusya,Çeçenya)
• İkinci Çeçen Savaşı (Rusya)
• 2001 Makedonya çatışması (Makedonya)
• 2001 Batı Sahra Savaşı (Fas)
• Irak Savaşı (Irak)
• 2008 Güney Osetya Savaşı (Gürcistan,Rusya
• 2008 Myanmar-Bangladeş Savaşı (Myanmar)
• 2011 Libya İç Savaşı (Libya,Anti Kaddafi güçleri)

Kullanıcılar

• Abhazya -40
• Angola -22 T-72M1
•  Azerbaycan -412 T-72A ve T-72B
•  Bangladeş
•  Beyaz Rusya -1.465 T-72B
•  Bulgaristan -160 T-72M2
•  Cezayir -500
•  Çek Cumhuriyeti -543
  

  
•  Dağlık Karabağ Cumhuriyeti –316
•  Demokratik Kongo Cumhuriyeti
•  Ermenistan -160
•  Etiyopya –50 (T-72M1 ve T-72M1D)
•  Fas –200
•  Güney Afrika Cumhuriyeti -4 T-72M
• Güney Osetya -75 T-
• Güney Sudan -99 T-72
•  Gürcistan -225+(T-72B1-T-72M,T-72Sim–1 ve T-72A)
•  Hırvatistan -3
•  Hindistan -1.900 (T-72M ve T-72M1)
•  İran -480 (T-72S ve T-72M1)
•  Irak –1000( T–72,T-72M ve T-72M1)
• Irak Kürdistanı-?
•  Kazakistan -480
•  Kenya –77 (T-72AV
•  Kuzey Kore- T-72S
•  Küba –50
•  Kırgızistan -215
•  Libya -150
•  Lübnan
•  Macaristan -Şimdilik 14 195(T-72M ve T-72M1 2010 itibariyle emekli)
•  Makedonya –31 T-72A ve T-72A
•  Myanmar –139
•  Polonya-586 (T-72M1 ve T-72M1D)
•  Rusya -9500 T-72B ve 300 T-72M
•  Sırbistan –65 T-72M
• Sierra Leone -2
•  Slovakya -272 T-72M ve T-72M1
• Somaliland -20
•  Suriye -1.600
•  Tacikistan -44
• Transdinyester -
•  Türkmenistan -702
•  Uganda -10 T-72
•  Ukrayna -1.180
• Ulusal Geçici Konsey
•  Özbekistan -70
•  Vietnam –480 T-72M1
•  Venezuela–100 T-72MB
•  Yemen –39

Eski Kullanıcılar

•  Almanya Parçalandı ve bir kısmı müzelere dağıtıldı.
• Çeçen İçkerya Cumhuriyeti Hepsi imha edildi veya yeniden montajı yapılarak Rus Ordu hizmetine alındı.
•  Çekoslovakya Ardılı devletlere geçti.
•  Doğu Almanya-549 T-72M/M1 Ardılı devletlere geçti
•  Finlandiya Servis dışına çıkarıldı.
•  İsveç -5 adet servis dışına çıktı
•  SSCB Ardılı devletlere geçti.
•  Romanya
• Krayina Sırp Cumhuriyeti-2 T-72M
• Sırp Cumhuriyeti
•  Slovenya- 2 T-72M Servis Dışına çıkarıldı.
• Yugoslavya-95 T-72M Ardılı devletlere geçti
• Yugoslavya Federal Cumhuriyeti Ardılı devletlere geçti

Kaynakça

Wikimedia Commons'ta T-72 ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.