T-72

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
T-72
T72 cfb borden 1.JPG
Çeşidi Ana Muharebe Tankı
Uyruğu Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği Sovyetler Birliği
Hizmet geçmişi
Hizmet 1973-Günümüz
Üretim tarihi
Tasarımcı Kartsev Venediktov Tasarım Bürosu
Tasarlandığı tarih 1967-1973
Üretici Uralvagonzavod
Birim maliyeti $1-2 milyon
Üretildiği tarih 1971-2005
Üretim adedi 25.000 +
Çeşitleri T-90
Özellikler
Ağırlık 9.53m
Uzunluk 2.202m
Genişlik 3.59m
Namlu Çapı 125mm
Mürettebat 3
Yolcu yok

Zırhı ön 550mm RHA T-72M1
Ana silahı 125mm 2A46M yivsiz top
Diğer silahları 12.7mm NSVT ve 7.62 koaksiyel PKT
Motor V-12 dizel
780bg
Süspansiyon donanımı Burulma çubuğu
Boş ağırlık 41.5t
Depo kapasitesi 1200lt
Harekat menzili 460km
Azami hızı 60 km/s

T-72 (УРАЛ), üretimine 1970 yılında başlanan ikinci nesil bir Sovyet ana muharebe tankıdır. T-64A tankıyla paralel tasarım özellikleri taşıyan Obyekt-172 prototipinden tasarlanmıştır. İlk kez 1973'de hizmete girdi. İlk kez 1977 yılında görüldü.

T-64 ile paralel tasarımda olsalarda, aralarında bariz mekanik ve tasarım farkları vardır. T-64 serisi bugün T-80 ile devam ederken T-72 serisi T-90 ile devam etmektedir.

Bu tankların savaş alanındaki ilk kullanımı 1982 İsrail-Suriye Savaşı'dır. Bu savaşta zamanının ilerisinde olan 125 mm'lik topu sayesinde İsrail tanklarına karşı etkili olmuştur.[1][2]

Ayrıca mühimmat deposunun, tankın taretine ve motor kısmına oldukça yakın olması sebebiyle tek atışta feci bir şekilde infilak olabilir. Küçük bir iç hacme sahip olduğundan tankın mürettebatı, genellikle 1.70 cm boyun altında ve zayıf olanlarından seçilir.

Körfez Savaşı sırasında Irak'ın elindeki 300 adet T-72 tankı, ABD ordusuna ait termal kameralı M1A1 Abrams tankları tarafından yok edilmiştir.

Kökeni[değiştir | kaynağı değiştir]

The T-64 was perhaps the world's most advanced battle tank design when introduced, but early problems with its engine 5TDF (a diesel 'boxer', similar to the L60 of the Chieftains), the road wheels, and inaccuracy of its main gun prompted Soviet leadership to seek a low-tech alternative with similar performance, especially after the high unit costs and labour-intensive manufacture process of the T-64 became obvious. The tank was too expensive to equip all the Soviet tank armies, let alone Warsaw Pact (WARPAC) allies.

Object 172 at the Kubinka Tank Müzesi

An "economy" tank with the old design V-46 powerplant was developed from 1967 at the Uralvagonzavod Factory located in Nizhny Tagil. Chief engineer Leonid Kartsev created "Object 172", the initial design, but the prototype, marked "Object 172M", was refined and finished by Valeri Venediktov. Field trials lasted from 1971 to 1973 and upon acceptance the Chelyabinsk Tank factory immediately ceased T-55 and T-62 production to retool for the new T-72 tank. -->

Üretimi[değiştir | kaynağı değiştir]

T-72 1970'lerden Sovyetler'in yıkılmasına kadarki sürede Varşova paktı ordularında en fazla kullanılmış olan tanktı. Lisanslı modeller ve ihraç modelleri Polonya ve Çekoslovakya'da Varşova paktı ülkerine ve Sovyetlere yakın ülkeler için üretilmiştir.Bu lisanslı modeller daha kaliteli olmasına karşın zırhları Sovyet standratlarına göre daha inceydi ve kompozit değildi .Varşova Paktı dışındaki Sovyetlere yakın ve dost ülkeler için üretilen T-72M modeli Ortadoğu ve Afrika ülkelerine çok sayıda ihraç edilmiştir.

Bu modellerden alan Irak,Yugoslavya gibi ülkeler bu modelleri geliştirip farklı isimlerle seri üretime almıştır. Bu varyantlardan biri olan M-84 tankı üretime girdiği 1980'lerden itibaren dünya çapında yüzlerce sattı. Irak'lıların parçalarını Sovyetler Birliğinden tedarik edip montajını El Taji fabrikasında yaptığı Asad Al Babil Tankını lazer menzil bulucu ile geliştirmişlerdir.Bu tankın üretimi 80'lerde başlamış olup 1991 yılında sona ermiştir.

Sovyetler Birliğnin dağılmasıyla birlikte Sovyet T-72 modellerinin üretimi sona ermiştir.Ancak ihraç modelleri halen Rusya tarafından üretilmektedir.Ayrıca daha önce üretimi yapılan fabrikalarda,hasar görmüş T-72 tanklarının yeniden montajı yapılmıştır.

Tasarım özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

İç mekân[değiştir | kaynağı değiştir]

Diğer Sovyet menşeiili tanklarda olduğu gibi T-72 tankları kısa ve eni büyüktür

Ana silahı[değiştir | kaynağı değiştir]

T-72 tanklarının ana silahı otomatik doldurucuyla donatılmış 125mm'lik bir yivsiz tank topudur.Ana silahı o dönemde batılı tankların kullandığı NATO standardı 105mm'lik L7 yivli topuyla karşılaştırıldığında önemli ölçüde büyüktü ve uzun menzilde daha isabetli atışlar yapabilmekteydi. Ayrıca namlu çapı NATO standardı Rheinmetall 120mm'lik topundanda büyüktür fakat uzun menzilde isabet yüzdesi ve zırh geçme performansı 120mm'lik Rheinmetall yivsiz topundan daha kötüdür. Ana silahı kullandığı çeşitli mühimmatlarla bugünkü birçok modern tankı imha edebilir. fakat,batılı tanklara karşı yapılan muharebelerde üstünlük batılı tankların oldu,Lübnan ve Irak savaşlarında T-72 tankı istenen başarıyı gösteremedi.

  • Ana Silahının maksimum etkili menzili 9.100 metre'dir.Maksimum nişan alma menzili ise 4.000 metredir.

TPD-2-49 optik nişangah ile 1000m ile 4000m araasındaki hedeflerie nişan alabilir. Diğer tüm modern tank silahları gibi Sabot,Anti-personel ve HEAT mermileri kullanır.

Motor[değiştir | kaynağı değiştir]

Gücünü V tipi dizel 786bg'lik güç üreten bir motordan alır.T-34 tankında kullanılan motordan geliştirilmiştir.

Sovyet T-72A

Zırhı[değiştir | kaynağı değiştir]

Ağırlığı[değiştir | kaynağı değiştir]

T-72 ATE South Africa.jpg
T-72

Toplam ağrlığı o zamanın batılı tanklarıyla karşılaştırıldığında çok düşüktü,ve günümüz tankları arasında meyil tırmanma kapasitesi en yüksek olan tanktır.Düşük ağırlığının sağladığı en önemli avataj ağırlık nedeniyle köprüleri aşmada sorun yaşamamasıdır,

Varyantları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • T-72 Ural T 72 varyantlarının türediği orijinal modeldir.Donanımları arasında sedece optik menzil bulucu/nişangah vardır.
  • T-72A Lazer menzil bulucu ve elektronik ateş kontrol sistemi ile donatılmıştır.Taret ve ön kısmı kompozit

3.nesil zırhla kaplanmıştır.

  • T-72AV
  • T-72B Geliştirilmiş 3.nesil kompozit zırh kalınlığı gövde 550mm ön ,Gövde Aliminyum,Tungsten+çelik 240mm kule
    Sovyet T-72B
  • T-72M Orijinal T72 Ural ile özelllikleri hemen hemen aynıdır ,(Zırh kalınlığı nbc koruması)Ancak ateş kontrol sistemi lazer bulucu cihazlar yoktur,Orta Doğu ve Afrika için düşünülmüştür.

T72 modeline oranla daha kötüdür,Polonya ve Eski Çekoslavakya tarafından üretilmiştir.

  • T-72M1 Çekoslovak varyantıdır.Zırh kalınlığı gövde 550mm'dir,Daha gelişmiş ateş kontrol ve
  • T-72M2 Bulgar varyantıdır,Yerli üretim lazer menzil bulucu ve 2.nesil ateş kontrol sistemleri eklenmişitr.
  • T-72M2/Moderna Slovak varyantıdır.M1 modelinden geliştirilmiştir,Yerli üretim ERA lazer menzil bulucu ve termal görüntüleme cihazları ile donatılmıştır.
  • T-72M4CZ Çek varyantıdır
  • TOS-1
  • BMPT T72 şasisi üzerine kurulu bir ZMA dır.
  • BREM 1 Zırhlı kurtarma aracı.
  • BMR 2/3 Mayın temizleme aracı.
  • Assad Al Babil Tankı,1989-1991 yılları arasında Irak tarafından üretilen T-72M Modeli kopyasıdır.
  • T-72S T72B modelinin ihraç versiyonudur.
  • T-72BM T72B modelinin Kontakt 5 ERA kaplı modelidir.
  • T-72BV T72B modelinin Kontakt 1 ERA kaplı modelidir.
  • T-72G

Kullanıldığı Savaşlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kullanıcılar[değiştir | kaynağı değiştir]

T-72Operatorsnew.png

Eski Kullanıcılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Wikimedia Commons'ta T-72 ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.