Türkiye Komünist Partisi (2001)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Türkiye Komünist Partisi (2001)
Kısaltma TKP
Genel başkan Hüseyin Karabulut[1]
Slogan(ları) Boyun Eğme!
Kuruluş tarihi 11 Kasım 2001
Kapanış tarihi TKP ismi ve amblemi koruma altına alınmıştır[2]
Öncülü Sosyalist İktidar Partisi
Ardılı Komünist Parti
Halkın Türkiye Komünist Partisi
Merkez İstanbul
İdeoloji Komünizm
Marksizm-Leninizm
Siyasi pozisyon Aşırı Sol
TBMM
0 / 550
Belediye Başkanlığı
1 / 2.903
İl Genel Meclisleri
0 / 3.281
Belediye Meclisleri
0 / 32.392
www.tkp.org.tr

Türkiye Komünist Partisi (TKP), Kasım 1986 tarihinden itibaren yayınlanan süreli Marksist bir dergi olan Gelenek Dergisi çevresi dönemin birlik tartışmalarına katılmış; ama istenilen ortaklaşma oluşmayınca 6 Kasım 1992'de Sosyalist Türkiye Partisi'ni kurmuştur. STP'nin kapatılmasıyӀa bu sefer mücadeleyi Sosyalist İktidar Partisi (SİP) ile sürdürmüştür. 11 Kasım 2001 günü düzenlenen Parti Olağanüstü Büyük Kongresi'nde adını Mustafa Suphi'nin partisinden esinlenip Türkiye Komünist Partisi (TKP) olarak değiştirerek yeniden kurmuştur. Parti programında partinin amacı, sosyalist devrim ve sosyalist iktidarın kuruluşu olarak açıklanmıştır.[3]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

TKP Parti Bayrağı
Türkiye Komünist Partisi tarafından düzenlenen protesto yürüyüşü

1920'de Mustafa Suphi'nin kurduğu TKP'yi referans alarak Türkiye devrimci ve sosyalist geleneğine sahip çıkar kadrolarının kökeni ise 1978 yılında Türkiye İşçi Partisi (TİP) içinde yaşanan ayrışma sonrasında ortaya çıkan Sosyalist İktidar grubu olarak gösterilir. Daha sonraki yıllarda ilk sayısı 1986 yılında basılan ve bugün partinin teorik yayın organı olarak varlığını sürdüren Gelenek Dergisi etrafında örgütlenen kesimler tarafından 6 Kasım 1992'de Sosyalist Türkiye Partisi (STP) kuruldu.

STP, 1993 yılında programında yer alan "Türk ve Kürt halklarının gönüllü birlikteliğini hedefler" ibaresinde "bölücü unsurlar" bulunduğu gerekçesiyle Anayasa Mahkemesi tarafından kapatıldı. 1993 yılında aynı dinamikler tarafından Sosyalist İktidar Partisi (SİP) kuruldu.

2001 yılında gerçekleştirdiği olağanüstü kongreyle Türkiye Komünist Partisi adını almıştır. Parti böylelikle anayasada geçen isminde komünizm kelimesi geçen siyasi oluşumların kurulması yasaktır ibaresini fiilen delmiştir.[4]

2014 Mayıs sonu itibariyle Parti Merkez Komitesi içinde ortaya çıkan siyasal ve özellikle örgütsel anlaşmazlıkların tüm örgüt içinde tartışılmaya başlanması ile beraber TKP içinden iki farklı irade ortaya çıkmıştır. 13 Temmuz 2014 tarihinde farklı iradelerin arkasında duran partililer tarafından "TKP 12. Kongre"[5] ve "TKP Atılım Kongresi"[6] ayrı ayrı gerçekleştirilmiştir. Kongreler sonrası tarafsız bir heyetle bir araya gelen iki farklı kongre temsilcileri kendi kongrelerinde ortaya çıkan sonucun partiyi temsil ehliyetine sahip olduğunu savunmuşlar ve bir mutabakata varamamışlardır. Sonuç olarak "Atılım Kongresi" ve "12. Kongre" isimleriyle toplanan tarafların siyasal faaliyetlerini sürdürmek için kendi belirleyecekleri biçim ve adlandırmalar altında yollarına devam etmelerine karar verilmesi sonucu TKP ayrışmıştır. Türkiye Komünist Partisi adı ve tüzel kişiliğinin denetim misyonunu üstlenmiş bulunan parti üyelerine ve her iki irade temsilcileri tarafından üstünde mutabakata varılacak bir heyete teslimine ve onlar tarafından korunmasına, tarafların ise parti ismi ve amblemini kullanmamasına karar verilmiştir.[7] Bu karar sonucu Atılım Kongresi Komünist Parti'yi, 12. Kongre ise Halkın Türkiye Komünist Partisi'ni kurmuştur.

Örgüt yapısı[değiştir | kaynağı değiştir]

Partinin örgütlenme yapısı geleneksel komünist parti örgütlenmesi şeklindedir. Partinin fabrikalar ve mahallelerde ortak çalışma yürüten birimleri bulunmaktadır. Bu birimler ilçe komitelerine, onlar da il komitelerine bağlıdır. Partide demokratik merkeziyetçilik hâkimdir. Partinin en yetkili organı parti kongresidir. Kongrede örgütleri temsilen seçilen delegeler partinin kongreler arası dönemde en yetkili kurulu olan merkez komitesini seçer. Partide genel başkanlık kurumunun yanı sıra var olan genel sekreterlik kurumu 9. Kongre ile beraber lağvedilmiştir. Partinin genel başkanı olan Aydemir Güler 9. Kongre ile beraber partinin içine girdiği yeniden yapılanma ve gençleşme hamlesine bağlı olarak genel başkanlığı 29 yaşındaki Erkan Baş'a bırakmıştır. 2010 yılı itibari ile genel başkanlık tanımı sadece yasal düzeyde kullanılmaya başlanılmış ve siyasi önderlik tüm merkez komite üyelerine eşit oranda dağıtılmıştır.

İşgale Karşı Komiteler[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye Komünist Partisi'nin 2003 Irak işgalinin başlamasıyla kurduğu kitle örgütlenmesidir. Dönem içerisinde çeşitli kampanyalar ve toplantılar düzenlemiştir.

Tarihsel Miras[değiştir | kaynağı değiştir]

TKP, 1970'li yıllarda süren ve sol hareketi bölen Millî Demokratik Devrim - Sosyalist Devrim ayrışmasında Sosyalist Devrim taraftarı TİP'in içerindeki muhalif bir gruba dayanır. Kuruluş tarihi olarak 10 Eylül 1920’de gerçekleştirilen Bakû Kongresi’ni esas aldığını ilan eden parti, Türkiye'de komünist ve devrimci hareketin 1920'den günümüze ulaşan bütünsel tarihinin mirasçısı olduğunu belirtti.[8] Sovyetler Birliğinin çözüldüğü, sol harekette dünyada ve ülkemizde umutsuzluğun hâkim olduğu bir dönemde solun evrensel değerlerine sahip çıktı ve tarihsel mirasın geleneksel sol çizgide yeniden harmanlamasını savundu. SİP'in olağanüstü kongre ile yasal olarak TKP adını alması tartışmalara neden olmuştur.[9] İsim değişikliği programı, tüzüğü, felsefesi ve kadrolarıyla geçmiş dönemle hiçbir ilişkisi olmaması nedeniyle bazı eski TKP kadroları tarafından eleştirilmiştir.[10]

Diğer partilerle ilişkiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Parti özellikle AKP, MHP, DP, CHP gibi partileri burjuva partileri olarak tasnif etmekte ve sınıfsal olarak karşıya almaktadır. ÖDP, EMEP ve Halkevleri ile ilişkiler nispeten daha sıcak bir seyir izlemekte, kimi zaman merkezi düzeyde kimi zaman yerel düzeyde işbirliği yapılmaktadır.

Uluslararası örgütlülük[değiştir | kaynağı değiştir]

Parti bu geleneksel çizgisi kapsamında uluslararası alanda komünist harekette bir saflaşma ve sadeleşme yaşanmasını savunmaktadır. Birçok uluslararası toplantı ve kongreye katılan parti geleneksel çizgide bulunan bölge komünist partilerinden Yunanistan ve Portekiz Komünist Partilerine çok yakındır. Ortadoğu, Kafkasya ve Balkanlardaki sol öznelerle de yakın ilişki sürdürülmekte, sosyalist Küba'nın iktidardaki Küba Komünist Partisi ile dayanışma halindedir.

Parti, uluslararası alanda komünist bir odak oluşturma çalışmalarına farklı ülkelerden 10 komünist parti ile birlikte kuruluşuna öncülük ettiği International Communist Review adlı teorik dergi ile katkı koymaktadır.[11]

Partinin gençlik örgütü olan TKP'li Öğrenciler, sol eğilimli bir uluslararası gençlik örgütü olan Dünya Demokratik Gençlik Federasyonu'na üyedir.

Genel başkanları[değiştir | kaynağı değiştir]

# Adı Seçilme tarihi Görevden ayrılış tarihi
1 Aydemir Güler 2001 2008
2 Erkan Baş 2008 -

Kronolojik olarak partinin öne çıkan faaliyetleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Partinin kurduğu ve öncülüğünü yaptığı kurumlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Partinin yayın organları[değiştir | kaynağı değiştir]

Daha önce yayınlanan yayın organları[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye Komünist Partisi Partisi ve seçimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Genel seçimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Seçim tarihi Genel başkan Alınan oy sayısı Alınan oy oranı Milletvekili sayısı
18 Nisan 1999
(SİP adıyla)
Aydemir Güler 37.671 [12]  %0,12 0/550
3 Kasım 2002 Aydemir Güler 50.496  %0,19 0/550
22 Temmuz 2007 Aydemir Güler 80.092  %0,23 0/550
12 Haziran 2011 Erkan Baş 64.006  %0,15 0/550

Yerel seçimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Seçim tarihi Genel başkan İl genel meclisi oy sayısı İl genel meclisi oy oranı Belediye başkanlığı sayısı
18 Nisan 1999
(SİP adıyla)
Aydemir Güler 22.825 [13]  %0,07 0
28 Mart 2004 Aydemir Güler 85.188  %0,26 0
29 Mart 2009 Erkan Baş 87.182  %0,21 0
30 Mart 2014 Erkan Baş 51.155  %0,11 1

Seçim sloganları[değiştir | kaynağı değiştir]

Genel sloganlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • "Yağma yok, Sosyalizm var!"
  • "Bu memleket bizim, kahrolsun emperyalizm!"
  • "Sivas'ta yakanlar, memleketi satanlar!"
  • "Üniversiteler bizimdir, yobaza, liboşa bırakmayız!"
  • "Ülkenin umudu Komünist Parti!"
  • "Ya çete düzeni, ya sosyalizm!"
  • "Boyun eğme!"
  • "Gençlik gelecek, gelecek sosyalizm!"
  • "Fabrikalar, tarlalar, siyasi iktidar, her şey emeğin olacak!"
  • "İmamın ordusu varsa halkın TKP'si var!"
  • "Sen Türkiye değilsin!"

Genel Seçimler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 1999: "Yağma Yok, Sosyalizm Var"
  • 2002: "Paranın Saltanatı Varsa Halkın TKP'si Var"
  • 2007: "Sürüden Ayrılma Zamanı"
  • 2011: "Boyun Eğmeyen 500 Bin Kişi Arıyoruz"

Yerel Seçimler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 2004: "Boş Vermeyin"
  • 2009: "Durdurun!"
  • 2013: "Özgürlük Emek İster!"

Temel Metinler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • 1992: Sosyalizm Programı
  • 2002: Konferans
  • 2004: Konferans
  • 2006: 8. Kongre
  • 2008: Toplumcu Anayasa
  • 2008: Felaketin Eşiğinde: Türkiye’de Sosyalizmin Tarihsel Meşruiyeti
  • 2009: 9. Kongre
  • 2010: 90. Yıl Tezleri
  • 2011: 100 Soruda Türkiye Komünist Partisi

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]