Türkiye-Suriye Krizi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Metro stub.svg Bu maddenin adı Vikipedi için uygun olmayabilir.
Vikipedi kalite standartlarına uygun olan bir adın verilmesine ihtiyaç duyulabilir. Şimdiki adı Vikipedi adlandırma kurallarına uygun olmalıdır, aksi takdirde kabul görmeyebilir. Lütfen tartışma sayfasında devam ediniz.
Türkiye - Suriye sınırı

Türkiye-Suriye Krizi, 2011 yılının Mart ayında, Suriye İç Savaşı'nın başlamasıyla birlikte, Türkiye ile Suriye arasında yaşanan, askeri ve siyasi gerilimler dizisidir.

Arkaplan[değiştir | kaynağı değiştir]

Suriye İç Savaşı'nın başlaması ile birlikte iki ülke arasında siyasi gerilim yaşanmaya başlanmıştır. Krizi büyüten en önemli etkenler ise sınır ihlalleri ve Türkiye tarafına düşen mermilerdir. Sınıra yakın birçok Türk köyüne mermi ve havan topu düşmüştür. 5 sivil bu nedenle ölmüştür ve 10 sivil de yaralanmıştır.[1] Bu olaylar üzerine Türkiye, 4 Ekim 2012 tarihinde Suriye'ye ateş açmış ve 34 Suriye askerini öldürmüştür.[2] Kriz günümüzde devam etmektedir.

Haritada Türkiye (kırmızı) ve Suriye (mavi)

Olaylar[değiştir | kaynağı değiştir]

İlk gerginlikler[değiştir | kaynağı değiştir]

Suriye'de iç karışıklıkların çıkmasıyla birlikte, Türkiye hükümeti Suriye yönetimini birçok kez uyarmıştır. Türkiye, çatışmaların şiddetlenmesi ile birlikte siyasi, ekonomik ve lojistik açıdan Suriye muhalefeti'ni desteklemiştir.[3][4][5][6]

Hatay'da mülteci kampı

Mülteciler[değiştir | kaynağı değiştir]

Suriye İç Savaşı sırasında onbinlerce Suriyeli mülteci (sivil ve direnişçi) Türkiye'ye sığınmıştır. Günümüzde 500 bine yakın mülteci Türkiye'deki kamplara sığınmıştır. Bölgedeki karışıklık güvenlik önlemlerini arttırmıştır. Halen mülteci akınları sürmektedir. Türkiye bu göç dalgasını durdurmak için Suriye'ye bazı açıklama ve uyarılarda, diplomatik çabalarda bulunmuştur.[7][8]

F-4 savaş uçağı (TSK)

Türkiye uçağının düşürülmesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Malatya Erhaç 7'nci Ana Jet Üs Komutanlığı'nda konuşlu 173'üncü Filo'ya ait RF-4E Phantom model uçak tek başına, silahsız ve tanıtma sistemi açık olduğu halde sınır ihlali gerekçesi ile Suriye tarafından ihtarsız olarak düşürülmüştür. Mevcut ve yeni radar sistemlerinin test edilmesi maksadı ile havalanan uçak, Hatay'ın güneyinde, Suriye'nin Lazkiye kentinin 8 mil açığına düştü. Uçağın radar ekranından kaybolması ve telsiz bağlantısının kesilmesinin ardından Türkiye ve Suriye Sahil Güvenlik birimleri ile müşterek arama ve kurtarma çalışması yapıldı.[9] Türk Donanması'na ait TCG Çeşme ve ABD'ye ait Nautilius gemilerinin, uzun süren arama çalışmaları neticesinde 5 Temmuz'da deniz seviyesinin, bin 260 metre altında ve içerisinde; Hava Pilot Teğmen Hasan Hüseyin Aksoy ve Hava Pilot Yüzbaşı Gökhan Ertan'ın naaşlarının bulunduğu uçak enkazına ulaşıldı.[10][11]

Sınır ihlalleri ve Türkiye'ye düşen mermiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Özgür Suriye Ordusu ile Suriye Ordusu arasında devam eden çatışmalar, zaman zaman Türkiye sınırına ulaşmıştır. Suriye askerleri sınırı zaman zaman geçmiştir. Bunun yanında bazı mermi ve toplar, Türkiye tarafına düşmüştür. Tüm bunlar üzerine TSK karşılık vermiştir.[12][13]

Türkiye'nin karşılığı[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye, angajman kurallar çerçevesinde Suriye'ye anında sınırdaki topçu birlikleri ile karşılık verdi. Türk birlikleri, gece 4 sularında başlattıkları top atışını saat 6 sularında kesti. Ardından top atışı tekrarlandı. 34 Suriyeli asker öldürüldü.[1][14]

NATO tepkisi ve dış destek[değiştir | kaynağı değiştir]

Suriye'den atılan top mermisinin Akçakale'ye düşmesinin ardından Türkiye'nin çağrısı üzerine olağanüstü toplanan NATO Konseyi, saldırıyı kınadı. Türkiye'nin yanında yer alacağını belirten NATO, Suriye rejimini uluslararası hukuku bir kez daha ihlal etmemesi için uyardı. ABD ve NATO'ya üye olmayan birçok ülkeden de Türkiye'ye destek geldi.[15][16]

NATO, Türkiye Hükümeti'nin talebi üzerine, Suriye sınırına patriot füzeleri yerleştirilmiştir, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, Türkiye'nin füze talebini resmi olarak bildirmesi öncesinde, Endonezya ziyaresi sırasında konuyla ilgili bir soruya, NATO'dan sınıra füze talebimiz olmadı, iddialar asılsız. Bu füzeyi alma konusunda karar verecek merci biziz. Benim böyle bir şeyden haberim yok. Bu dışişleri kim. Böyle bir şeyden haberimiz yok. 'Sağır duymaz uydurur' cinsinden Reuters böyle bir haber yapıyor. Bizim böyle bir talebimiz olmamıştır açıklamasında bulunmuştur.[17][18] İran ve Rusya hükümetleri, sınıra füzenin yerleştirilmesine karşı çıkmakta, Türkiye'nin İsrail'in güvenliği için böyle bir talepte bulunduğunu açıklamıştır.[19][20]

TBMM Suriye Tezkeresi[değiştir | kaynağı değiştir]

Türk hükümeti böyle bir ihlalin tekrarlanması karşısında, ordu birliklerinin Suriye - Türkiye sınırını aşabilme ve Suriye'ye bir askeri müdahalede bulunma yetkisi vermiştir. 3 saat 20 dakika süren görüşmelerin ardından, tezkere 320 oyla kabul edildi. Tezkereye 129 ret oyu çıktı.[21]

Suriye uçağının indirilmesi[değiştir | kaynağı değiştir]

11 Ekim 2012 tarihinde, Rusya'dan Suriye'ye giden yolcu uçağı, ABD'nin askeri kargo istihbaratıyla Ankara'nın Esenboğa Havalimanı'na indirildi. Rusya ve Suriye'den olaya tepki geldi. ABD ve Avrupa ülkeleri ise olay konusunda Türkiye'nin yanında olduklar mesajını verdi.[22]

Suriye'de yakalanan Türk pilotları[değiştir | kaynağı değiştir]

Suriye Hükümeti, 31 Aralık 2012'de Suriye'de bulunan bir havaalanına muhalif silahlı güçlerle beraber Türk pilotlarının sızmaya çalışıtığını ve yakalandığını duyurmuştur. Türk Hükümeti, Dışişleri bakanı Ahmet Davutoğlu aracılığı ile haberlerin asılsız olduğunu ve Suriye'de esir bulunan herhangi bir Türk Askeri'nin olmadığını duyurdu. Genelkurmay Başkanlığı ise haberin asılsız olduğunu web sayfası üzerinden duyurmuştur.[23] 4 Ocak 2013'te CHP Aydın Milletvekili Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne bir soru önergesi sunmuş, Suriye'de yakalandığı iddia edilen biri yüzbaşı, üçü teğmen ve biri astsubay olan on Türk askerinin ismini vermiştir.[24]

Gaziantep'te bağ evinde patlama[değiştir | kaynağı değiştir]

24 Ocak 2013'te, Suriyeli muhalif bir grubun Gaziantep'te bulunan bir bağ evinde bomba imal ederken patlama olmuş, patlamada 3 Suriyeli muhalif yaralanmıştır.[25][26]

Cilvegözü Sınır Kapısı Saldırısı[değiştir | kaynağı değiştir]

12 Şubat 2013'te Özgür Suriye Ordusu kontrolündeki[27] Türkiye-Suriye sınırında bulunan Cilvegözü Sınır Kapısı'nda gerçekleştirilen bombalı araç saldırısında, dördü Türk vatandaşı olmak üzere 14 kişi ölmüş, 30 kişi yaralanmıştır.[28][29] Olay ardından Suriye Hükümeti yetkilileri, bölgenin kontrolünün Özgür Suriye Ordusu'na ait olduğunu işaret ederek saldırıdan muhalifleri sorumlu tutmuş,[27] muhalif Suriye Ulusal Konseyi Başkanı George Sabra ise saldırının Suriye Hükümeti'nce yapıldığını iddia etmiştir.[30] Olaydan bir ay sonra saldırı ile ilgisi olduğu düşünülen 8 kişi gözaltına alınmış, gözaltına alınanlar arasında 4'ü Suriye vatandaşı, biri Türk vatandaşı olmak üzere 5 kişi adliyeye sevk edilmiştir. İçişleri Bakanı Muammer Güler, zanlıların Suriye istihbaratı ve ordusu ile bağlantılarının olduğunu iddia etmiştir.[29]

Reyhanlı'daki patlamalar[değiştir | kaynağı değiştir]

11 Mayıs 2013'de, Reyhanlı'da belediye önünde iki bomba yüklü araç patladı. Hayatını kaybedenlerin sayısı 52 ve yarananların sayısı 100'dür. Saldırgan veya saldırganların kim olduğu bilinmiyor.[31]

Suriye'ye ait helikopterin düşürülmesi[değiştir | kaynağı değiştir]

16 Eylül 2013'te, Suriye'ye ait M-17 helikopter sınır ihlali yaptığı gerekçesiyle Türk savaş uçakları tarafından düşürüldü.[32]

Suriye uçağının düşürülmesi[değiştir | kaynağı değiştir]

23 Mart 2014'te Hatay (il) Valisi Mehmet Celalettin Lekesiz; hava sahası ihlali sebebiyle TSK kuvvetlerince düşürülen Suriye'ye ait MIG-23 tipi uçağın , Hatay'ın Yayladağı ilçesi, Keseb kasabasının batısına düştüğünü açıkladı.

Olayın ardından Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, "Suriye uçağı saat 12.15 civarı sınırımızı ihlal etti. F-16’larımız kalktı, bu uçağı vurdu. Başta Genelkurmay Başkanım olmak üzere Silahlı Kuvvetlerimizi, o şerefli pilotlarımızı, hava kuvvetlerimizi tebrik ediyorum." şeklinde açıklama yaptı.

Doğan Haber Ajansı, uçağın pilotunun paraşütle uçaktan ayrıldığını ancak yerinin tespit edilemediğini söyledi[33]

Tepkiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'nin çeşitli yerlerinde, aralarında CHP, ÖDP, TKP, Halkevleri, Saadet Partisi, TGB'in de bulunduğu bazı sivil toplum örgütlerince Suriye ile gerilimden Ak Parti Hükümeti'ni sorumlu tutmuş, Türkiye'nin çeşitli yerlerinde muhtemel bir savaşa ve TBMM Suriye Tezkeresi'ne karşı gösteriler düzenlenmiştir.[34][35][36][37][38]

Kaynak[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b "Suriye'ye yine karşılık verildi". Hürriyet. http://www.hurriyet.com.tr/gundem/21633715.asp. 
  2. ^ "Suriye’deki hedeflere sabaha kadar top atışı yapıldı". Milliyet. 6 Ekim 2012. http://siyaset.milliyet.com.tr/suriye-deki-hedeflere-sabaha-kadar-top-atisi-yapildi/siyaset/siyasetyazardetay/05.10.2012/1606827/default.htm. 
  3. ^ "'Suriye'de işler çıkmaz sokağa girdi'". Haber 5. http://m.haber5.com/haber/234736. Erişim tarihi: 19 Ekim 2012. 
  4. ^ "Muhalifleri destekliyoruz". Spot Haber. http://www.spothaber.com/haber/1572/basbakan-erdogan-muhalifleri-destekliyoruz.html. Erişim tarihi: 19 Ekim 2012. 
  5. ^ "Lojistik destek veriyoruz". Haber Konya. http://www.haberkonya.com/haber/42772/Lojistik_destek_veriyoruz.html. Erişim tarihi: 19 Ekim 2012. 
  6. ^ "Erdoğan: Esad siyasi açıdan ölmüştür". Hakimiyet. http://www.hakimiyet.com/politika/erdogan-esad-siyasi-acidan-olmustur-h30911.html. Erişim tarihi: 19 Ekim 2012. 
  7. ^ "944 Suriyeli Daha Türkiye'ye Geldi". TRT Haber. http://www.trthaber.com/haber/dunya/944-suriyeli-daha-turkiyeye-geldi-52810.html. Erişim tarihi: 23.08.2012. 
  8. ^ "Syria: Refugees brace for more bloodshed". News24. 12 Mart 2012. http://www.news24.com/World/News/Syria-Refugees-brace-for-more-bloodshed-20120312. Erişim tarihi: 10 Nisan 2012. 
  9. ^ http://www.haberler.com/turk-savas-ucagi-suriye-de-dustu-3727931-haberi/
  10. ^ "Türk savaş uçağı Suriye karasularında düştü". CNN Türk. http://www.cnnturk.com/2012/turkiye/06/22/turk.savas.ucagi.suriye.karasularinda.dustu/666139.0/index.html. Erişim tarihi: 19 Ekim 2012. 
  11. ^ "Türk Savaş Uçağı Suriye'de Düştü". Haber Türk. http://www.haberler.com/turk-savas-ucagi-suriye-de-dustu-3727931-haberi/. Erişim tarihi: 19 Ekim 2012. 
  12. ^ "Akçakale'ye yine top mermisi düştü". CNN Türk. http://www.cnnturk.com/2012/turkiye/10/07/akcakaleye.yine.top.mermisi.dustu/679575.0/index.html. Erişim tarihi: 19 Ekim 2012. 
  13. ^ "Hatay'a top mermisi düştü". Akşam. http://www.aksam.com.tr/hataya-top-mermisi-dustu--145280h.html. Erişim tarihi: 19 Ekim 2012. 
  14. ^ "Türkiye'den Suriye'ye karşılık ateşi!". Samanyolu Haber. http://www.samanyoluhaber.com/gundem/Turkiyeden-Suriyeye-karsilik-atesi/864146/. Erişim tarihi: 19 Ekim 2012. 
  15. ^ "Türkiye’yi savunmak ve korumak için gerekli bütün planlarımız hazır". TRT. http://www.trt.gov.tr/Haber/HaberDetay.aspx?HaberKodu=21e150be-78a5-497e-ac03-0de1ea4ab68c. Erişim tarihi: 19 Ekim 2012. 
  16. ^ "Beyaz Saray sözcüsü: Türkiye'nin yanındayız". Haber7. http://www.haber7.com/amerika/haber/938699-beyaz-saray-sozcusu-turkiyenin-yanindayiz. Erişim tarihi: 19 Ekim 2012. 
  17. ^ http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-20590129 Syria crisis: Nato approves Patriots for Turkey
  18. ^ http://www.cumhuriyet.com.tr/?hn=376782 Ahmet Davutoğlu'ndan 'Patriot' açıklaması
  19. ^ http://www.trthaber.com/haber/gundem/natodan-rusyaya-patriot-cevabi-64494.html?utm_campaign=TRTHABER&utm_term=TRTHABER&utm_content=TRTHABER&utm_source=TRTHABER&utm_medium=TRTHABER NATO'dan Rusya'ya Patriot Cevabı
  20. ^ http://www.cnnturk.com/2012/dunya/11/23/irandan.patriot.tepkisi/685908.0/index.html İran'dan "Patriot" tepkisi
  21. ^ "Suriye tezkeresi TBMM'den geçti!". Milliyet. http://siyaset.milliyet.com.tr/suriye-tezkeresi-tbmm-den-gecti-/siyaset/siyasetdetay/04.10.2012/1606673/default.htm. Erişim tarihi: 19 Ekim 2012. 
  22. ^ "ABD’nin istihbaratıyla Suriye uçağı indirildi". Milliyet. 11 Ekim 2012. http://gundem.milliyet.com.tr/abd-nin-istihbaratiyla-suriye-ucagi-indirildi/gundem/gundemdetay/11.10.2012/1609824/default.htm?ref=OtherNews. Erişim tarihi: 19 Ekim 2012. 
  23. ^ "Genel Kurmay Başkanlığı Basın Açıklaması". Genelkurmay Başkanlığı. 31.12.2012. http://www.tsk.tr/3_basin_yayin_faaliyetleri/3_4_tsk_haberler/2012/tsk_haberler_139.html. Erişim tarihi: 04.01.2013. 
  24. ^ "CHP'den flaş soru önergesi". Hürriyet. 04.01.2013. http://www.hurriyet.com.tr/planet/22290687.asp. Erişim tarihi: 04.01.2013. 
  25. ^ Bağ evinde patlama, Doğan Haber Ajansı
  26. ^ Gaziantep'te patlayan o evde bomba yapılıyordu!, Sol Haber Ajansı
  27. ^ a b Suriye'den Cilvegözü'ndeki patlamayla ilgili ilk açıklama! Sol Haber Ajansı
  28. ^ Hatay'da büyük patlama
  29. ^ a b Cilvegözü saldırısını yapanlar yakalandı, Haber Türk, 11 Mart 2013, erişim tarihi: 13 Mart 2013
  30. ^ Suriye Ulusal Konseyi üyesi: Cilvegözü'nde hedef bizdik, Hürriyet
  31. ^ http://www.hurriyet.com.tr/gundem/23257400.asp
  32. ^ http://www.cnnturk.com/2013/turkiye/09/16/suriye.helikopterini.turkiye.vurdu/723655.0/
  33. ^ Türkiye sınır ihlali yapan Suriye uçağını düşürdü
  34. ^ CHP'den 'Suriye ile Savaşa Hayır' protestosu
  35. ^ Savaşa, "hayır" diyenler meydanları doldurdu
  36. ^ Adana'da Savaşa Hayır Mitingi
  37. ^ Lütfi Yalman 'İsrail, Patriotların Güvencesinde Suriyeyi Vuruyor'
  38. ^ CHP Genel Başkan Yardımcıları Toprak ve Oran Adana’da basın toplantısı yaptı.