Türkiye'nin illeri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Türkiye'nin başkenti Ankara.

Anadolu yarımadası ile Trakya toprakları üzerine kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin, seksen bir ili vardır. İller, Türkiye'nin en büyük idari bölümleridir. Bir il; il merkezi, ilçe merkezleri ve ilçelere bağlı bütün köyleri kapsar. İllerde yönetme ve yürütme görevini, devletin atadığı valiler yerine getirir.

Osmanlı İmparatorluğu'nun yıkılışı ve 29 Ekim 1923'te Türkiye Cumhuriyeti'nin resmen kuruluşundan sonra idari sistemde değişikliklere gidildi. 1924 yılında Ardahan, Artvin ve Kars il yapılarak yetmiş bir olan il sayısı yetmiş dörde yükseltildi.[1] İki yıl sonra Ardahan, Beyoğlu, Çatalca, Dersim, Ergani, Gelibolu, Genç, Kozan, Oltu, Muş, Siverek ve Üsküdar illeri ilçeye dönüştürüldü.[1][2] 1927'de ise Doğubayazıt ilçeye dönüştürüldü ve Ağrı'ya bağlandı.[3] 1929'da Muş tekrar il oldu, Bitlis ilçe haline getirildi.[1] Dört yıl sonra Aksaray, Artvin, Cebelibereket, Hakkari ve Şebinkarahisar ilçe olması, Mersin ile Silifke'nin birleştirilip İçel[B] adında yeni bir ilin oluşturulmasıyla sayı elli yediye düştü.[1] 1936'da Artvin, Dersim ve Hakkari tekrar il oldu, yine aynı yıl Dersim'in adı Tunceli olarak değiştirildi; 1939'da Hatay Cumhuriyeti, Türkiye'ye bağlanarak Hatay ili adını aldı.[1][4] 1953'te, Uşak'ın il, Kırşehir'in ilçe olması kararlaştırıldı, bir yıl sonra da Adıyaman, Nevşehir ve Sakarya il statüsü kazandı.[1] 1957'de Kırşehir' in il statüsü geri verildi.[1] Bu yıldan sonra otuz iki yıl boyunca il sayısında herhangi bir değişiklik olmadı.[1] 1989'da Aksaray, Bayburt, Karaman ve Kırıkkale; 1990'da Batman ve Şırnak; 1991'de Bartın; 1992'de Ardahan ve Iğdır; 1995'te Karabük, Kilis ve Yalova; 1996'da Osmaniye il oldu.[1] Böylece il sayısı seksene tamamlandı.[1] Devletin il sayısı, Aralık 1999'da Düzce'nin il olması ile günümüzdeki halini aldı.[5]

Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre, Türkiye'nin nüfusu 2012 yılı itibarıyla 75.627.384 kişiye ulaştı.[6] Bu rakamın 58.448.431'ini il ve ilçe merkezlerinde yaşayanlar oluşturdu.[6] Ülkedeki en fazla nüfusu barındıran il İstanbul, en az nüfusu barındıran il Bayburt'tur. Ayrıca en büyük yüzölçümüne sahip il Konya, en küçük yüzölçümüne sahip il Yalova'dır.[7] Tüm bunların dışında, Hatay, Kocaeli ve Sakarya illeri dışındaki tüm illerin merkez ilçelerin adı, il ile aynı adı taşır. Hatay'ın merkez ilçesi Antakya, Kocaeli'nin merkez ilçesi İzmit ve Sakarya'nın merkez ilçesi Adapazarı adını taşır.

İller[değiştir | kaynağı değiştir]

Renkler
  Başkent
Türkiye'nin illeri listesi
Plaka İl adı Alan (km2)[7][A] Nüfus (2012)[6] Nüfus
yoğunluğu (km²)[6]
Telefon
kodu
Vali
01 Adana 14.125 2.125.635 153 322 Hüseyin Avni Coş
02 Adıyaman 7.644 595.261 85 416 Mahmut Demirtaş
03 Afyonkarahisar 14.772 703.948 49 272 İrfan Balkanlıoğlu
04 Ağrı 11.520 552.404 48 472 Mehmet Tekinarslan
05 Amasya 5.702 322.283 57 358 Abdil Celil Öz
06 Ankara 25.437 4.965.542 203 312 Alaaddin Yüksel
07 Antalya 20.909 2.092.537 101 242 Sebahattin Öztürk
08 Artvin 7.359 167.082 23 466 Necmettin Kalkan
09 Aydın 7.943 1.006.541 128 256 Kerem Al
10 Balıkesir 14.272 1.160.731 81 266 Ahmet Turhan
11 Bilecik 4.310 204.116 47 228 Halil İbrahim Akpınar
12 Bingöl 8.277 262.507 32 426 İbrahim Taşyapan
13 Bitlis 8.885 337.253 48 434 Veysel Yurdakul
14 Bolu 8.341 281.080 34 374 İbrahim Özçimen
15 Burdur 7.174 254.341 37 248 Nurettin Yılmaz
16 Bursa 10.882 2.688.171 258 224 Münir Karaloğlu
17 Çanakkale 9.995 493.691 50 286 Ahmet Çınar
18 Çankırı 7.490 184.406 25 376 Vahdettin Özcan
19 Çorum 12.797 529.975 41 364 Sabri Başköy
20 Denizli 11.861 950.557 81 258 Abdulkadir Demir
21 Diyarbakır 15.272 1.592.167 106 412 Mustafa Cahit Kıraç
22 Edirne 6.119 399.708 66 284 Hasan Duruer
23 Elazığ 9.313 562.703 67 424 Ömer Faruk Koçak
24 Erzincan 11.903 217.886 19 446 Abdurrahman Akdemir
25 Erzurum 25.355 778.195 31 442 Ahmet Altıparmak
26 Eskişehir 13.925 789.750 57 222 Güngör Azim Tuna
27 Gaziantep 6.887 1.799.558 264 342 Erdal Ata
28 Giresun 6.831 419.555 61 454 Dursun Ali Şahin
29 Gümüşhane 6.440 135.216 21 456 Yusuf Mayda
30 Hakkâri 7.228 279.982 39 438 Orhan Alimoğlu
31 Hatay 5.867 1.483.674 255 326 Mehmet Celalettin Lekesiz
32 Isparta 8.913 416.663 50 246 Memduh Oğuz
33 Mersin 15.620 1.682.848 109 324 Hasan Basri Güzeloğlu
34 İstanbul 5.313 13.854.740 2.666 212,
216[C]
Hüseyin Avni Mutlu
35 İzmir 12.007 4.005.459 333 232 Mustafa Toprak
36 Kars 9.939 304.821 30 474 Eyüp Tepe
37 Kastamonu 13.136 359.808 27 366 Erdoğan Bektaş
38 Kayseri 17.170 1.274.968 75 352 Orhan Düzgün
39 Kırklareli 6.304 341.218 54 288 Mustafa Yaman
40 Kırşehir 6.544 221.209 35 386 Özdemir Çakacak
41 Kocaeli 3.623 1.634.691 453 262 Ercan Topaca
42 Konya 41.001 2.052.281 53 332 Muammer Erol
43 Kütahya 12.043 573.421 48 274 Şerif Yılmaz
44 Malatya 12.146 762.366 65 422 Vasip Şahin
45 Manisa 13.269 1.346.162 103 236 Abdurrahman Savaş
46 Kahramanmaraş 14.525 1.063.174 74 344 Şükrü Kocatepe
47 Mardin 8.858 773.026 88 482 Ahmet Cengiz
48 Muğla 12.974 851.145 66 252 Mustafa Hakan Güvençer
49 Muş 8.090 413.260 51 436 Vedat Büyükersoy
50 Nevşehir 5.407 285.190 53 384 Mehmet Ceylan
51 Niğde 7.400 340.270 46 388 Alim Barut
52 Ordu 5.952 741.371 125 452 Kenan Çiftçi
53 Rize 3.919 324.152 83 464 Nurullah Çakır
54 Sakarya 4.878 902.267 186 264 Mustafa Büyük
55 Samsun 9.352 1.251.722 138 362 Hüseyin Aksoy
56 Siirt 5.499 310.879 57 484 Ahmet Aydın
57 Sinop 5.805 201.311 35 368 Yavuz Selim Köşger
58 Sivas 28.619 623.535 22 346 Zübeyir Kemelek
59 Tekirdağ 6.339 852.321 135 282 Ali Yerlikaya
60 Tokat 10.073 613.990 62 356 Mustafa Taşkesen
61 Trabzon 4.662 757.898 162 462 Recep Kızılcık
62 Tunceli 7.705 86.276 12 428 Hakan Yusuf Güner
63 Şanlıurfa 19.451 1.762.075 94 414 Celalettin Güvenç
64 Uşak 5.382 342.269 64 276 Mehmet Ufuk Erden
65 Van 21.334 1.051.975 55 432 Münir Karaloğlu
66 Yozgat 14.097 453.211 32 354 Abdulkadir Yazıcı
67 Zonguldak 3.306 606.527 184 372 Erol Ayyıldız
68 Aksaray 7.997 379.915 50 382 Selami Altınok
69 Bayburt 3.741 75.797 20 458 Hasan İpek
70 Karaman 8.924 235.424 27 338 Murat Koca
71 Kırıkkale 4.575 274.727 61 318 Ali Kolat
72 Batman 4.680 534.205 115 488 Yılmaz Arslan
73 Şırnak 7.203 430.109 65 486 Vahdettin Özkan
74 Bartın 2.079 188.436 91 378 Ali Çınar
75 Ardahan 5.156 106.643 22 478 Seyfettin Azizoğlu
76 Iğdır 3.546 190.409 53 476 Ahmet Pek
77 Yalova 850 211.799 250 226 Esengül Civelek
78 Karabük 4.103 225.145 55 370 İzzettin Küçük
79 Kilis 1.444 124.320 87 348 Süleyman Tapsız
80 Osmaniye 3.215 492.135 158 328 Celalettin Cerrah
81 Düzce 2.574 346.493 135 380 Ali İhsan Su
İstanbul'daki Boğaziçi Köprüsü, Asya ve Avrupa kıtalarını birbirine bağlamaktadır.
Trabzon'un Çaykara ilçesindeki Uzungöl.
Mimar Sinan tarafından yapılan Edirne'deki Selimiye Camii.
Nevşehir sınırları içinde kalan Kapadokya'daki peri bacaları.
Türkiye'nin en yüksek dağı olan Ağrı Dağı.
Ege Bölgesi'nin en kalabalık ili İzmir.
Karadeniz Bölgesi'nin en kalabalık ili Samsun'daki Onur Anıtı.
Türkiye'nin en büyük gölü Van Gölü'nde yer alan Akdamar Adası.

Eski İller[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • A   İllerin alanlarına, sınırları dahilindeki akarsu ve göller dahildir.[7]
  • B   İçel'in adı, 2002 yılında resmen Mersin olarak değiştirildi.[8]
  • C   İstanbul'da 212, Avrupa Yakası'nın, 216, Anadolu Yakası'nın telefon kodudur.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d e f g h i j "İller İdaresi Genel Müdürlüğü". İller İdaresi Genel Müdürlüğü. 16 Ocak 2013 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://web.archive.org/web/20130116121839/http://www.illeridaresi.gov.tr/default_B0.aspx?content=104. Erişim tarihi: 31 Mart 2013. 
  2. ^ Ünüvar, İhsan. Erzurum vilâyeti. Duygu Matbaası. ss. 40. http://books.google.com.tr/books?hl=tr&id=wxZIAAAAMAAJ&q=Bayaz%C4%B1t+il%C3%A7e+oldu.#search_anchor. Erişim tarihi: 1 Nisan 2013. 
  3. ^ Alpaslan, İsmet. Her yönüyle Ağrı. Tutibay Yayınları. ss. 180. http://books.google.com.tr/books?hl=tr&id=wxZIAAAAMAAJ&q=Bayaz%C4%B1t+il%C3%A7e+oldu.#search_anchor. Erişim tarihi: 1 Nisan 2013. 
  4. ^ White, Paul J. (İngilizce). Primitive rebels or revolutionary modernizers?: the Kurdish national movement in Turkey. Zed Books. ss. 80. ISBN 978-1-85649-822-7. http://books.google.com.tr/books?id=a80KQ4jdOeUC&pg=PA80&dq=4+January+1936+Tunceli&hl=tr&ei=6C5xTOqXDYaMvQPRid1B&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CEcQ6AEwBg#v=onepage&q=4%20January%201936%20Tunceli&f=false. Erişim tarihi: 1 Nisan 2013. 
  5. ^ "Düzce, resmen il Derince ilçe oldu". Hürriyet. 9 Aralık 1999. http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/ShowNew.aspx?id=-117998. Erişim tarihi: 31 Mart 2013. 
  6. ^ a b c d "İl ve cinsiyete göre il/ilçe merkezi, belde/ köy nüfusu ve nüfus yoğunluğu" (XLS). TÜİK. 28 Ocak 2013. http://www.tuik.gov.tr/HbGetir.do?id=13425&tb_id=2. Erişim tarihi: 31 Mart 2013.  (NOT:Eğer kaynak açılmaz ise bu sayfaya gidin ve "Tablo-2" seçeneğine tıklayın.)
  7. ^ a b c "İl ve İlçe Yüzölçümleri * - Harita Genel Komutanlığı" (PDF). Harita Genel Komutanlığı. http://www.hgk.msb.gov.tr/urunler/diger/il_ilce_alanlari.pdf. Erişim tarihi: 1 Nisan 2013. 
  8. ^ "İçel resmen Mersin oldu". Hürriyet. 21 Haziran 2002. http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/ShowNew.aspx?id=79852. Erişim tarihi: 1 Nisan 2013.