Türkiye'nin Avrupa Birliği üyeliği süreci
| Türkiye'nin AB adaylığı başvurusu | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
||||||||||
 |
||||||||||
| AB | Türkiye | |||||||||
| SAGP GSYİH (milyar $) | 15.247.000 | 1.028.897 | ||||||||
| Yüzölçümü (km²) | 4,324,782 | 783.562 | ||||||||
| Nüfus | 499,794,855 | 74.724.269 | ||||||||
 |
| Bu makale serisinin bir parçasıdır: Türkiye devlet yapısı |
|
|
Ayrıca bakınız
|
Türkiye'nin Avrupa Birliği üyeliği süreci, 1963 yılında Türkiye'nin Avrupa Ekonomik Topluluğu ile ortaklık anlaşması imzalamasıyla başlayan ve 1987 yılında tam üyeliğe başvurmasıyla ivme kazanan süreçtir. 1999 yılında AB üyeleri tarafından aday olarak kabul edilen Türkiye, 2005 yılında tam üyelik müzakerelerine başladı.
Türkiye ile Avrupa Birliği'nin ilişkileri 31 Temmuz 1959'da Türkiye'nin Avrupa Ekonomik Topluluğu'na yaptığı ortaklık başvurusu ile başlar. AET Bakanlar Konseyi'nin başvuruyu kabul etmesi sonrasında 12 Eylül 1963 tarihinde Ankara Anlaşması imzalanmıştır. Ankara Anlaşması ortaklık yaratan bir anlaşmadır. Bunu 1970 yılında imzalanan Karma Protokol izlemiştir. Türkiye'nin, sonradan Topluluk üyesi olan birçok ülkeden daha önce Topluluk ile ilişkilerini başlatmış olan bu iki önemli belge, o tarihlerden sonra ve 17 Aralık 2004 tarihli Avrupa Konseyi Sonuç Bildirgesi sonrasında halen devam etmekte olan süreçte Türkiye–AB ilişkilerinin hukuki dayanaklarındandır[1].
Konu başlıkları |
Tarihçe[değiştir]
- Ana madde: Türkiye ve Avrupa Birliği kronolojisi
Avrupa Birliği 25 Mart 1957 tarihinde imzalanan Roma Antlaşması'yla Avrupa Ekonomik Topluluğu adı altında doğdu. Türkiye 1959 yılında bu topluluğun bir parçası olmak için başvuruda bulundu. 12 Eylül 1963 tarihinde imzalanan Ankara Antlaşması Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında bir ortaklık çatısı oluşturdu[2]. Bu antlaşma 12 Aralık 1964 tarihinde yürürlüğe girdi. 12 Eylül 1980 Darbesi AET ile Türkiye arasındaki ilişkilerin dondurulmasına yol açtı. 1983 yılında çok partili seçimlerin yapılması üzerine Avrupa Birliği ile Türkiye arasındaki ilişkiler yeniden canlandı. 14 Nisan 1987 tarihinde Türkiye resmen tam üyelik başvurusunda bulundu. Avrupa Birliği'yle bütünleşmenin ilk aşaması olarak Türkiye 1 Ocak 1996 tarihinde Avrupa Birliği'yle Gümrük Birliği'ne girdi.[3]
2000'li yıllarda Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne katılma sürecinde bir hızlanma gözlendi. 17 Aralık 2004 tarihinde Avrupa Birliği ülkeleri Türkiye'nin katılma müzakerelerinin 3 Ekim 2005 tarihinde başlamasına karar verdiler. Başlayacak müzakerelerin ne kadar sürede tamamlanacağı konusunda kesin bir karar verilmedi. 2007 yılında, Türkiye 2013 yılına kadar AB hukukuna uymayı hedeflediklerini belirtti ancak Brüksel, üyelik için son tarih olarak bunu reddetti. 2006 yılında Avrupa Komisyonu Başkanı José Manuel Barroso, üyelik sürecinin en az 2021 yılına kadar süreceğini belirtti.
31 Ekim 2012'de Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, Almanya'ya bir ziyarette bulunarak 2023'te Türkiye Cumhuriyeti'nin 100. kuruluş yıl dönümünde Avrupa Birliğe'ne üyeliğini beklediğini açıkça belirtmiştir.
İlişkilerde ortaya çıkan sorunlar[değiştir]
Ekonomik sorunlar[değiştir]
Türkiye'nin 2000'li yıllarda başardığı büyüme hızı Avrupa Birliği ortalamasının çok üstünde olmasına rağmen, bütçe açığı, dış borç ve işsizlik oranları açısından Türkiye hala AB ortalamasının çok altında kalmaktadır. Bazı AB üyeleri bu yüzden Türkiye'nin henüz AB'ye katılmaya hazır olmadığı görüşündedirler. Ayrıca Türkiye'deki yüksek nüfus artış oranı da bazı AB ülkeleri tarafından sorun olarak görülmektedir. Bu büyüme hızıyla AB'ye katıldığı takdirde Türkiye 2020 yılında Almanya'yı geçerek Avrupa Birliği'nin en büyük üyesi olacak ve Avrupa Parlamentosu'nda en fazla üyeye sahip olacaktır. Bu tahminler bazı AB üyelerinde endişe yaratabilmektedir.
Türkiye'nin dış ilişkileri[değiştir]
Türkiye'nin bazı komşu ülkelerle arasındaki ilişkiler sık sık Avrupa Birliği'yle olan ilişkilerinde gündeme gelmektedir. Bu ilişkilerin başında Kıbrıs Sorunu, Türkiye-Yunanistan ilişkileri ve Türkiye-Ermenistan ilişkileri gelmektedir.
Türkiye'nin kültürel ve tarihsel kimliği[değiştir]
Bazı Avrupa Birliği üyeleri Türkiye'nin coğrafi konumunun, kültürel ve tarihsel kimliğinin Avrupa Birliği'ne uygun düşmediğini öne sürmüşlerdir. Avrupa Birliği'nin şu anki üyelerinin hepsi nüfuslarının çoğunluğu Hıristiyan olan ülkelerdir. Avrupa Birliği'ne katılması halinde Türkiye, nüfusunun çoğunluğu Müslüman olan ilk Avrupa Birliği üyesi olacaktır. AB'de buna karşı olarak sürülen görüş ise AB'nin bir Hristiyan kulübü olarak ortaya çıkmasının yanlış olduğu görüşüdür. 28 Nisan 2009'da nüfusunun çoğunluğu Müslüman olan Arnavutluk da Avrupa Birliği'ne başvurmuştur.
Türkiye'nin coğrafi konum olarak Avrupa'da bulunmadığı görüşü de zaman zaman ortaya atılmıştır. Gerçekten de Türkiye büyük ölçüde Asya kıtasında yer almaktadır. Bazı AB üyeleri Türkiye'nin AB'ye katılması halinde Fas gibi Avrupa'nın uç köşelerinde yer alan bazı ülkelerin de AB'ye katılmak isteyebileceğini ileri sürmüşlerdir. Zaten Fas 20 Temmuz 1987'de AB'nin öncülü Avrupa Topluluğu'na başvurmuş; ancak başvurusu Avrupalı olmadığı için reddedilmiştir. Türkiye'nin tartışmasız bir biçimde Avrupa'da yer alan bölümünün dahi bir çok AB üyelerinin toplam yüzölçümlerinden daha büyük olması, Türkiye'nin Avrupa'yla yüzyıllardır süregelen tarihsel ilişkilerinin bulunması bu görüşlere karşı olarak ileri sürülmektedir. Ayrıca tamamen Asya'da bulunan Kıbrıs Cumhuriyeti'nin 2004'te AB'ye katılmasıyla bu görüş tamamen güncelliğini yitirmiştir.
Müzakere süreci[değiştir]
Türkiye, Avrupa Birliğine tam üyelik için müzakerelere 2005 yılında başladı. Tüm başlıklarda tarama süreci tamamlandı. Açılan 14 başlığın 1'i kapanırken, 13 başlıkta müzakereler hala devam ediyor. AB Komisyonun tavsiyesi ile 8 başlıkta ise müzakereler kısmen askıya alındı.[4]
| Müktesebat başlıkları | Avrupa Komisyonu'nun başlangıç değerlendirmesi | Mevcut Durum[5][6] | Taramanın başlangıcı | Taramanın tamamlanışı | Başlığın donduruluşu | Başlığın tekrar açılışı | Başlığın açılışı | Başlığın kapanışı |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. Malların Serbest Dolaşımı[7] | Hayli Çaba Gerekli | Genellikle müktesebat ile uyumlu | 16 Ocak 2006 | 24 Şubat 2006 | 11 Aralık 2006 | – | – | – |
| 2. İşçilerin Serbest Dolaşımı[8] | Benimsenmesi çok zor | Yerleşmesi için erken | 19 Temmuz 2006 | 11 Eylül 2006 | 8 Aralık 2009 | – | – | – |
| 3. İş Kurma Hakkı ve Hizmet Sunumu Serbestisi[9] | Benimsenmesi çok zor | Yerleşmesi için erken | 21 Kasım 2005 | 20 Aralık 2005 | 11 Aralık 2006 | – | – | – |
| 4. Sermayenin Serbest Dolaşımı[10] | Hayli Çaba Gerekli | Hayli Çaba Gerekli | 25 Kasım 2005 | 22 Aralık 2005 | – | – | 19 Aralık 2008 | – |
| 5. Kamu Alımları[11] | Müktesebat ile tamamen uyumsuz | Hayli Çaba Gerekli | 7 Kasım 2005 | 28 Kasım 2005 | – | – | – | – |
| 6. Şirketler Hukuku[12] | Kaydadeğer çaba gerekli | Hayli Çaba Gerekli | 21 Haziran 2006 | 20 Temmuz 2006 | – | – | 17 Haziran 2008 | – |
| 7. Fikri Mülkiyet Hukuku[13] | Hayli Çaba Gerekli | Hayli Çaba Gerekli | 6 Şubat 2006 | 3 Mart 2006 | – | – | 17 Haziran 2008 | – |
| 8. Rekabet Politikası[14] | Benimsenmesi çok zor | Hayli Çaba Gerekli | 8 Kasım 2005 | 2 Aralık 2005 | – | – | – | – |
| 9. Mali Hizmetler[15] | Kaydadeğer çaba gerekli | Hayli Çaba Gerekli | 29 Mart 2006 | 3 Mayıs 2006 | 11 Aralık 2006 | – | – | – |
| 10. Bilgi Toplumu ve Medya[16] | Hayli Çaba Gerekli | Hayli Çaba Gerekli | 12 Haziran 2006 | 14 Temmuz 2006 | – | – | 19 Aralık 2008 | – |
| 11. Tarım ve Kırsal Kalkınma[17] | Benimsenmesi çok zor | Kaydadeğer çaba gerekli | 5 Aralık 2005 | 26 Ocak 2006 | 11 Aralık 2006 | – | – | – |
| 12. Gıda Güvenliği, Veterinerlik ve Bitki Sağlığı[18] | Benimsenmesi çok zor | Hayli Çaba Gerekli | 9 Mart 2006 | 28 Nisan 2006 | – | – | 30 Haziran 2010 | – |
| 13. Balıkçılık[19] | Benimsenmesi çok zor | Hayli Çaba Gerekli | 24 Şubat 2006 | 31 Mart 2006 | 11 Aralık 2006 | – | – | – |
| 14. Taşımacılık Politikası[20] | Kaydadeğer çaba gerekli | Kaydadeğer çaba gerekli | 26 Haziran 2006 | 28 Eylül 2006 | 11 Aralık 2006 | – | – | – |
| 15. Enerji[21] | Kaydadeğer çaba gerekli | Hayli Çaba Gerekli | 15 Mayıs 2006 | 16 Haziran 2006 | 8 Aralık 2009 | – | – | – |
| 16. Vergilendirme[22] | Kaydadeğer çaba gerekli | Hayli Çaba Gerekli | 6 Haziran 2006 | 12 Temmuz 2006 | – | – | 30 Haziran 2009 | – |
| 17. Ekonomik ve Parasal Politika[23] | Kaydadeğer çaba gerekli | Genellikle müktesebat ile uyumlu | 16 Şubat 2006 | 23 Mart 2006 | 25 Haziran 2007[24] | – | – | – |
| 18. İstatistik[25] | Kaydadeğer çaba gerekli | Genellikle müktesebat ile uyumlu | 19 Haziran 2006 | 18 Temmuz 2006 | – | – | 25 Haziran 2007 | – |
| 19. Sosyal Politika ve İstihdam[26] | Kaydadeğer çaba gerekli | Kaydadeğer çaba gerekli | 8 Şubat 2006 | 22 Mart 2006 | – | – | – | – |
| 20. İşletmeler ve Sanayi Politikası[27] | Sorun beklenmiyor | Başlık tamamlandı | 27 Mart 2006 | 5 Mayıs 2006 | – | – | 29 Mart 2007 | – |
| 21. Trans-Avrupa Şebekeleri[28] | Kaydadeğer çaba gerekli | Hayli Çaba Gerekli | 30 Haziran 2006 | 29 Eylül 2006 | – | – | 19 Aralık 2007 | – |
| 22. Bölgesel Politika ve Yapısal Araçların Koordinasyonu[29] | Kaydadeğer çaba gerekli | Hayli Çaba Gerekli | 11 Eylül 2006 | 10 Ekim 2006 | 25 Haziran 2007 | – | – | – |
| 23. Yargı ve Temel Haklar[30] | Kaydadeğer çaba gerekli | Kaydadeğer çaba gerekli | 7 Eylül 2006 | 13 Ekim 2006 | 8 Aralık 2009 | – | – | – |
| 24. Adalet, Özgürlük ve Güvenlik[31] | Kaydadeğer çaba gerekli | Hayli Çaba Gerekli | 23 Ocak 2006 | 15 Şubat 2006 | 8 Aralık 2009 | – | – | – |
| 25. Bilim ve Araştırma[32] | Sorun beklenmiyor | Genellikle müktesebat ile uyumlu | 20 Ekim 2005 | 14 Kasım 2005 | – | – | 12 Haziran 2006 | 12 Haziran 2006 |
| 26. Eğitim ve Kültür[33] | Hayli Çaba Gerekli | Hayli Çaba Gerekli | 26 Ekim 2005 | 16 Kasım 2005 | 8 Aralık 2009 | – | – | – |
| 27. Çevre[34] | Müktesebat ile tamamen uyumsuz | Yerleşmesi için erken | 3 Nisan 2006 | 2 Haziran 2006 | – | – | 21 Aralık 2009[35] | – |
| 28. Tüketicinin ve Sağlığın Korunması[36] | Hayli Çaba Gerekli | Hayli Çaba Gerekli | 8 Haziran 2006 | 11 Temmuz 2006 | – | – | 19 Aralık 2007 | – |
| 29. Gümrük Birliği[37] | Sorun beklenmiyor | Genellikle müktesebat ile uyumlu | 31 Ocak 2006 | 14 Mart 2006 | 11 Aralık 2006 | – | – | – |
| 30. Dış İlişkiler[38] | Sorun beklenmiyor | Genellikle müktesebat ile uyumlu | 10 Temmuz 2006 | 13 Eylül 2006 | 11 Aralık 2006 | – | – | – |
| 31. Dış, Güvenlik ve Savunma Politikaları[39] | Hayli Çaba Gerekli | Hayli Çaba Gerekli | 14 Eylül 2006 | 6 Ekim 2006 | 8 Aralık 2009 | – | – | – |
| 32. Mali Kontrol[40] | Hayli Çaba Gerekli | Hayli Çaba Gerekli | 18 Mayıs 2006 | 30 Haziran 2006 | – | – | 26 Temmuz 2007 | – |
| 33. Mali ve Bütçesel Hükümler[41] | Sorun beklenmiyor | Hayli Çaba Gerekli | 6 Eylül 2006 | 4 Ekim 2006 | 25 Haziran 2007 | – | – | – |
| 34. Kurumlar | – | – | – | – | – | – | – | – |
| 35. Diğer Konular | – | – | – | – | – | – | – | – |
| İlerleme | 33 (33) | (33) (33) | 17 (33) | 0 (17) | 13 (35) | 1 (35)[42] |
Kaynakça[değiştir]
- ^ Müzakere sürecinde mevcut durum
- ^ "Turkey and EU". http://www.turkishembassy.org/index.php?option=com_content&task=view&id=57&Itemid=235. Erişim tarihi: 23 Temmuz 2007.
- ^ "Turkey’s EU accession". http://www.bridge-mag.com/magazine/index.php?option=com_content&task=view&id=188&Itemid=31. Erişim tarihi: 23 Temmuz 2007.
- ^ Komisyon’dan ‘kısmen askıya alınsın’ tavsiyesi
- ^ http://ec.europa.eu/enlargement/pdf/key_documents/2010/package/tr_rapport_2010_en.pdf
- ^ http://ec.europa.eu/enlargement/pdf/key_documents/2011/package/tr_rapport_2011_en.pdf
- ^ AB Bakanlığı, Malların Serbest Dolaşımı, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, İşçilerin Serbest Dolaşımı, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, İş Kurma Hakkı ve Hizmet Sunumu Serbestisi, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, Sermayenin Serbest Dolaşımı, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, Kamu Alımları, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, Şirketler Hukuku, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ Mülkiyet Hukuku, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, Rekabet Politikası, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, Mali Meseleler, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, Bilgi Toplumu ve Medya, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, Tarım ve Kırsal Kalkınma, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, Gıda Güvenliği, Veterinerlik ve Bitki Sağlığı, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, Balıkçılık, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, Taşımacılık Politikası, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, Enerji, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, Vergilendirme, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, Ekonomik ve Parasal Politika, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ http://www.ifri.org/?page=detail-contribution&id=6044
- ^ AB Bakanlığı, İstatistik, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, Sosyal Politika ve İstihdam, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, İşletmeler ve Sanayi Politikası, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, Trans-Avrupa Şebekeleri, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, Bölgesel Politika ve Yapısal Araçların Koordinasyonu, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, Yargı ve Temel Haklar, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, Adalet, Özgürlük ve Güvenlik, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, Bilim ve Araştırma, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, Eğitim ve Kültür, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, Çevre, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ http://euobserver.com/9/29116
- ^ AB Bakanlığı, Tüketicinin ve Sağlığının Korunması, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, Gümrük Birliği, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, Dış Politikalar, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, Dış, Güvenlik ve Savunma Politikaları, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, Mali Kontrol, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ AB Bakanlığı, Mali ve Bütçesel Hükümler, erişim tarihi: 28 Şubat 2013
- ^ http://ec.europa.eu/enlargement/pdf/enlargement_process/accession_process/how_does_a_country_join_the_eu/negotiations_croatia_turkey/overview_negotiations_tr_en.pdf
Dış bağlantılar[değiştir]
- Republic of Turkey Secretariat General for EU Affairs (İngilizce)
- Myths and Facts about Enlargement, Avrupa Komisyonu. (İngilizce)
- Turkey: key documents, Avrupa Komisyonu. (İngilizce)
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||
