Türkiye'deki kolluk kuvvetleri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Türkiye'deki kolluk kuvvetleri, Türkiye Cumhuriyeti'ndeki kolluk kuvvetleri veya aynı anlamı taşıyan kolluk kuruluşlarının sınıflandırılması ve türlerine göre ayrımıdır. Türkiye'deki kolluk kuvvetlerinin çoğu Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığına bağlıdır.

Kolluk kuruluşları adli kolluk ve idari kolluk olmak üzere iki türe ayrılır. Ancak 1999 ve 2002 yılından bu yana adli kolluk kuruluşunun uygulamaya geçileceği belirtilmesine [1] [2] ve 2005 yılında Türkiye'de yapılan yargı reformu doğrultusunda ceza muhakemesine yardımcı olması için yeniden yapılandırılan ve oluşturulan Türk Ceza Muhakemesi Kanununun 167'nci maddesine dayanılarak çıkartılan Türk Adli Kolluk Yönetmeliği çıkartılmasına rağmen tam anlamıyla adli kolluk kuvveti uygulamasına geçilememiştir. Yalnızca yapılan toplantılar ile geçilmesine çalışılmaktadır. Bu duruma Avrupa Birliği üyeliğine hazırlanan Türkiye hakkında düzenlenen ilerleme raporlarında da yer verilmektedir. [3]

Ayrıca dikkat edilmesi gereken bir diğer husus ise; adli ve idari kolluğu kesin ve net bir şekilde bir ayrıma tabi tutmanın kolluk kuruluşlarının tabiatına ve hayatın gerçeğine aykırı olduğudur.[4] Ayrıca Türkiye'deki kolluk kuvvetleri hakkında her yıl ortalama 12.000 ila 15.000 arasında şikayet yapılmakta ve bu sayı her geçen gün artmaktadır.[5]

Adli kolluk[değiştir | kaynağı değiştir]

Adli kolluk yönetmeliğinin 4'üncü maddesinde belirtildiği üzere, Türkiye'de Emniyet Genel Müdürlüğü'ne bağlı polis karakolları, Jandarma Genel Komutanlığına bağlı jandarma karakolları, Sahil Güvenlik Komutanlığına bağlı bot komutanlıklarında, Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğüne bağlı müdürlük, müstakil bölge ve kısım âmirliklerinde adlî kolluk personeli görevlendirilir. Görevlendirilen personel adli kolluk görevini öncelikli olarak Cumhuriyet Savcısına bağlı olarak yürütürler. [6]

Bu yönetmelik maddesinden de anlaşılacağı üzere; Türkiye'de Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü ( yalnızca müdürlük, müstakil bölge ve kısım âmirlikleri seviyesinde )[7] adli kolluk görevini yürütmektedirler.

İdari kolluk[değiştir | kaynağı değiştir]

Diğer adıyla önleyici kolluk görevini; Türkiye'de Emniyet ve Asayişi sağlamak amacıyla görev yapan Emniyet Genel Müdürlüğü [8] , Jandarma Genel Komutanlığı [9] , Sahil Güvenlik Komutanlığı (?) yerine getirir. Ancak Sahil Güvenlik Komutanlığının idari görevlerinin bulunduğu genel kabul görmez.

İdari kolluk amiri, 5442 sayılı Türk İl İdaresi Kanununun 9'ncu maddesi ç bendi ve 11'inci maddesi ç bendi uyarınca Vali ve Kaymakamlardır. Aynı zamanda genel idari kolluk makamlarından İçişleri Bakanı, Valiler, Kaymakamlar ve bucak müdürleri (5442 sayılı Kanun md. 11, 32 ve 43 gereğince) bireysel kolluk işlemleri de yapabilirler.[10] [11] [12]

İdari kolluk görevi, suç oluşmadan önce meydana gelen tüm olaylar olarak değerlendirilebilir. İdari yani önleyici polis, kamu düzenine engel oluşturan, kanunların suç saydığı eylemleri önlenmekle görevli kolluk kuvvetidir.[8]

Genel yapılandırma[değiştir | kaynağı değiştir]

Adli kolluk ve İdari kolluk kavramını göz önüne almadığımız takdirde ise, Türkiye'de ki kolluk kuvvetlerinin yapılandırılması şu şekildedir.

Genel kolluk kuvvetleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Emniyet Genel Müdürlüğü[değiştir | kaynağı değiştir]

Belediye sınırları içerisinde emniyet ve asayişin sağlanmak ile görevli olan Türk Polis Teşkilatı bir genel kolluk kuvvetidir.

Jandarma Genel Komutanlığı[değiştir | kaynağı değiştir]

Belediye sınırları dışında emniyet ve asayişin sağlanmak ile görevli olan Jandarma Teşkilatı bir genel kolluk kuvvetidir.

Sahil Güvenlik Komutanlığı[değiştir | kaynağı değiştir]

Denizlerde emniyet ve asayişin sağlanmak ile görevli olan Sahil Güvenlik Teşkilatı bir genel kolluk kuvvetidir.

Sahil Güvenlik Teşkilatının yanı sıra bazı illerde Emniyet Genel Müdürlüğüne bağlı Deniz Polisi ve bazı iç sularda (göllerde) Jandarma Genel Komutanlığına bağlı, Jandarma Bot Komutanlıkları, denizlerde ve iç sularda emniyet ve asayişin sağlanması amacıyla kolluk kuvveti olarak görev yaparlar.

Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü[değiştir | kaynağı değiştir]

Sınır kapılarında suçun önlenmesini sağlayan ve gerektiğinde adli kolluk görevi verilen Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü bir genel kolluk kuvvetidir.

Özel kolluk kuvvetleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü[değiştir | kaynağı değiştir]

Bir genel kolluk olduğu kadar, özel kanunlar çerçevesinde ve yalnızca belirli bir amaç için kurularak teşkilatlandırılan Gümrükler Muhafaza Genel Müdürlüğü bir özel kolluk kuvvetidir.

Millî İstihbarat Teşkilatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Milli İstihbarat Teşkilatı, kısaca MİT; özel kanunları çerçevesinde hareket eden ve öncelikli olarak dış istihbarata yönelik teşkilat, bir özel kolluk kuvvetidir.

Kamu Düzeni ve Güvenliği Müsteşarlığı[değiştir | kaynağı değiştir]

Kamu Düzeni ve Güvenliği Müsteşarlığı, 2010 yılında kurulan mahalli istihbarat örgütüdür. Görevi Dışişleri Bakanlığı , İçişleri Bakanlığına bağlı olarak Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığından istediği istihbaratı toplama ve strateji belirleyip müdahale etmektir. Tek bir amaç doğrultusunda özel kanunla kurulan teşkilat bir özel kolluk kuvvetidir.

Orman Muhafaza[değiştir | kaynağı değiştir]

Orman Genel Müdürlüğüne bağlı olarak yalnızca ormanların korunması ve ormanlar hakkında işlenen suçlarda görevli olan Orman muhafaza memurları özel bir amaç doğrultusunda, kendisine özgü kanunlarla kurulduğundan dolayı bir kolluk kuvveti görevlisidirler.

Trafik Polisi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Trafik Polisi

Devlet yolları ve Belediye sınırlarında bulunan yollarda trafik güvenliğini sağlayan ve Emniyet Genel Müdürlüğüne bağlı olarak görev yapan trafik polisleri bir özel kolluk kuvveti görevlisidirler.

Otoyol Trafik[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Otoyol Trafik

Otoyol Trafik veya Otoyol Trafik Polisi, 2011 yılında Emniyet Genel Müdürlüğü bünyesinde ayrı bir birim olarak oluşturulmuş ve yalnızca otoyollar ile bunlara bağlı yollarda trafik güvenliği ile trafik suçlarına müdahale ettiklerinden dolayı bir özel kolluk kuvveti görevlisidirler.

Jandarma Trafik[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Jandarma Trafik

Jandarma Trafik, en az İlçe Jandarma Komutanlıkları bünyesinde, Belediye sınırları ve şehirler arası devlet yollarının dışındaki köy yollarında trafik suçları ile mücadele ve müdahale eden özel güvenlik kolluk görevlisidirler. Ayrıca Jandarma Trafiğin de Otoyol Jandarma Trafik bölümü bulunmaktadır. Ancak Jandarma Trafik ve Otoyol Jandarma Trafik arasında görev ve hiyerarşi yönünden herhangi bir ayrım bulunmamaktadır.

İnfaz koruma memurları[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Gardiyanlık

İnfaz Koruma Memurları eski adıyla Gardiyan, 1721 sayılı kanun doğrultusunda görevli oldukları ceza infaz kurumlarında ceza infaz kurum müdürleri ve Cezaevi Cumhuriyet Savcılarının emir ve talimatları doğrultusunda ceza infaz kurumlarının iç düzenini ve disiplinini sağlamakla görevli ve yükümlü olduklarından dolayı, diğer özel kolluk kuvveti görevlilerinde olduğu gibi görev alanlarında özel kolluk kuvveti olarak görev yaparlar.

Geçici köy korucusu[değiştir | kaynağı değiştir]

Geçici köy korucuları, 442 sayılı Köy kanununa yapılan bir değişiklik ile Türkiye'de Kaymakamlıklara bağlı olarak görev yapan, emir ve komutaları bağlı bulundukları İlçe Jandarma Komutanlığı tarafından yapılan, gerektiğinde basit şekilde suçun önlenmesine yardımcı olan özel kolluk kuvveti görevlisidirler.

Belediye Zabıtası[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Zabıta

Zabıta, Belediyelere bağlı olarak Belediye sınırları içerisinde kamusal bazı hizmetlerin yürütülmesi ve kontrolünü sağlayan zabıtalar aynı zamanda yeni kanunlarla birlikte Büyükşehir belediyelerinde trafik zabıtası olarak yetkilerini kullanırlar. Özel bir amaç doğrultusunda güvenlik görevini yürüten zabıtalar bir özel kolluk kuvveti görevlisidirler.

Özel GüvenlikTeşkilatı[değiştir | kaynağı değiştir]

Özel Güvenlik Görevlileri, genellikle bir özel devlet kurumuna, güvenlik şirketine, bankaya veya işletmeye bağlı olarak çalışan, Türkiye'de 2004 yılında yayınlanan 5188 sayılı Türk Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun doğrultusunda görev yapan özel kolluk kuvveti görevlisidirler.[13] [14] Ayrıca Sivil Savunma Uzmanlığı görevlerinin yerine getirilmesinde yardımcı olunması asli görevidir.

Kolluk yetkisini kullanan kamu görevlileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Özellikle, genel kolluğun her an bulunamadığı yerlerde; örneğin trenlerde makinist ve onun emirlerine bağlı olarak kondüktörler, gemilerde Gemi kaptanı ve emrinde bulunan diğer görevliler ile köylerde köy muhtarı [15] ve azalar ya da bunlara benzer şekilde okullarda görevli müdür ve öğretmenler gerektiğinde suçların öğrenilmesi, açığa çıkartılması veya meydana gelen suçlarda suç ile ilgili delillerin korunması ve genel kolluk kuvvetine haber vermekle görevli bir kolluk kuvveti görevlisidirler. Genel kolluk kuvvetleri ile aynı özel kolluk görevlileri gibi işbirliği yaparlar. [16]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "'Adli kolluk' kuvveti yolda". radikal.com.tr. 20 Aralık 2002. http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=60265. Erişim tarihi: 25 Ocak 2013. 
  2. ^ "Adli kolluk tartışması". aksiyon.com.tr. 2 Ocak 1999. http://www.aksiyon.com.tr/aksiyon/haber-4527-34-adli-kolluk-tartismasi.html. Erişim tarihi: 25 Ocak 2013. 
  3. ^ "AB'nin yıllık Türkiye ilerleme raporu açıklandı". imc-tv.com. 11 Ekim 2012. http://www.imc-tv.com/haber-abnin-yillik-turkiye-ilerleme-raporu-aciklandi-4929.html. Erişim tarihi: 25 Ocak 2013. "Raporda yargı sistemiyle ilgili olarak, savcıların polise bağımlılığına son verecek "adli kolluk" uygulamasına geçilmemesi eleştirilirken....." 
  4. ^ Taşkın, Ahmet (Aralık 2006). "Cumhuriyet Savcısının Denetim ve Gözetim Görevi". e-akademi.org. http://www.e-akademi.org/makaleler/ataskin-2.htm. Erişim tarihi: 25 Ocak 2013. 
  5. ^ Bucke, Tom. "Türkiye’de kolluk kuvvetleri hakkında yapılan şikayetler". icisleri.gov.tr. http://kolden.icisleri.gov.tr/ortak_icerik/kolden/%C5%9Eikayet%20Verileri%20Analiz%20Raporu.pdf. Erişim tarihi: 28 Ocak 2013. 
  6. ^ "Adli Kolluk Yönetmeliği". adalet.gov.tr. http://www.mevzuat.adalet.gov.tr/html/23169.html. Erişim tarihi: 25 Ocak 2013. 
  7. ^ "Adli Kolluk Olarak Gümrük Muhafaza Teşkilatı". gumrukkontrolor.org.tr. http://www.gumrukkontrolor.org.tr/Yayinlar/Dergiler/47/7.html#. Erişim tarihi: 25 Ocak 2013. 
  8. ^ a b "İdari Görevler". egm.gov.tr. http://www.egm.gov.tr/icerik_detay.aspx?id=202. Erişim tarihi: 25 Ocak 2013. 
  9. ^ Akçe, Ercan. "Türk Hukukunda İdari Kolluk Teşkilatı Olarak Jandarma". belgeler.com. http://www.belgeler.com/blg/sp1/trk-hukukunda-idari-kolluk-tekilati-olarak-jandarma-gendarmerie-an-administrative-organizational-agency-in-turkish-law. Erişim tarihi: 25 Ocak 2013. 
  10. ^ "İdari Kolluk Makamları ve Personeli". notoku. http://notoku.com/idari-kolluk-makamlari-ve-personeli/. Erişim tarihi: 25 Ocak 2013. 
  11. ^ "İl İdaresi Kanunu". mevzuat.gov.tr. http://www.mevzuat.gov.tr/Metin.Aspx?MevzuatKod=1.3.5442&MevzuatIliski=0&sourceXmlSearch=. Erişim tarihi: 25 Ocak 2013. 
  12. ^ "İdari Kolluk Uygulamaları ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi". mulkiyeteftis.gov.tr. http://www.mulkiyeteftis.gov.tr/ortak_icerik/mulkiyeteftis/idarikollluk.pdf. Erişim tarihi: 25 Ocak 2013. 
  13. ^ Çolak, Harun. "Kolluk Teşkilatı ve Adli Kolluk". sayistay.gov.tr. http://dergi.sayistay.gov.tr/icerik/der28m7.pdf. Erişim tarihi: 25 Ocak 2013. 
  14. ^ "Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun". mevzuat.adalet.gov.tr. http://www.mevzuat.adalet.gov.tr/html/1381.html. Erişim tarihi: 25 Ocak 2013. 
  15. ^ "Muhtardan Polise "İhbarcıyı Açık Etmeyin" Çıkışı". dha.com.tr. 28 Aralık 2012. http://www.dha.com.tr/muhtardan-polise-ihbarciyi-acik-etmeyin-cikisi_406291.html. Erişim tarihi: 25 Ocak 2013. 
  16. ^ "301 Numaralı Genel Emir". demiryolcu. https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:g4T7kjK0PtwJ:galeriler.demiryolcu.com/albums/userpics/10001/301.doc+&hl=tr&gl=tr&pid=bl&srcid=ADGEESjCRrK2hDLIBIZvwSPz9RFmEaWojOF145QqH4MBalVmLpGoXg26muxPOdQQSrh3ZxmNh-NuMY3OnPVrn81qGGIgnK4t9H-22qSZ-HjsrkBD8fUzu_E15kWSWoxRNHnC_YuwamL9&sig=AHIEtbR0jPengzkTHGUPxclWlTcNibjfZw. Erişim tarihi: 25 Ocak 2013.