Türkiye'deki cezaevleri

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Türkiye'de de tıpkı diğer ülkelerde olduğu gibi iki çeşit cezaevi bulunmaktadır ; Tutuklu ve mahkûm cezaevi. Bu cezaevleri genel olarak üç tipte bulunur ; Açık, yarı-açık ve kapalı cezaevleri. Kapalı cezaevleri ile yüksek güvenlik hapishaneleri arasında fark bulunur. Çoğu ceza evinde kadınlar ve çocuklar için ayrı bloklar bulunurken bazı cezaevleri de yalnız kadınlar ve çocuklar içindir.

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

Muğla/Bodrum'da bulunan bir zindan

Osmanlı Devleti'nde cezaevlerine zindan denirdi. Zindan olarak karanlık, havasız ve nemli kale kuleleri kullanılırdı. Burada hükümlülerin gereksinimlerini genellikle iyiliksever kişiler karşılardı. İlk kez cezaevi olarak 1831'de İstanbul’da Sultanahmet'te Hapishane-i Umumi (Genel Cezaevi) kuruldu. 1858'de yürürlüğe giren yeni bir yasayla suçlar ve cezalar sınıflandırıldı. Bu yasada özgürlüğü bağlayıcı ceza olarak iki ağır ceza vardı: Bunlar kürek cezası ve kalebentlikti. Kürek cezasına çarptırılan suçlular eskiden gemilerde kürek çekerek cezalarını tamamlarlardı. Daha sonra “kürek cezası” deyimi yalnızca "ağır ceza" anlamında kullanıldı. Kalebentlik ise, hapsedilen kişinin bir kalenin içinde çektiği cezaydı. Hafif cezalarda ise, hüküm giyilen süre normal cezaevlerinde geçiriliyordu.

1926'da çıkan Türk Ceza Kanunu'yla suçlar ikiye ayrıldı: Cürümlüler ve kabahatliler. Ağır suçlulara cürümlüler, hafif suçlulara kabahatliler dendi. 1929'da cezaevleri Adalet Bakanlığı'na bağlandı. Günümüzde cezaevleri niteliklerine göre ikiye ayrılır: Kapalı ve açık cezaevleri. Kapalı cezaevleri de yapı tipine ve barındıracağı hükümlü sayısına göre A tipi, B tipi, F tipi gibi birkaç türe ayrılır. Ülkemizde son dönemde hücre sistemine dayanan F tipi cezaevlerine bir yönelme olmuştur. F tipi cezaevlerinin koşullarını protesto etmek amacıyla yapılan açlık grevlerinde 100’den çok kişi yaşamını yitirmiştir. İlk L tipi hapishane, aralık 2005'te, Sakarya'nın Ferizli ilçesinde açıldı.

Genel bilgiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Ceza evleri Açık, Yarı-açık ve kapalı olarak üç kategoride sınıflandırılır.

Açık cezaevi[değiştir | kaynağı değiştir]

Dıştan koruma ile görevli personeli bulunmayan ve firar karşı herhangi bir koruma tedbiri alınmamış olan cezaevleridir. İyi halli, çalışma gücüne sahip ve firar etmeyeceklerine kanaat getirilen hükümlüler bu cezaevlerine gönderilir. İnfaz memuru nezaretinde dışarı çıkmak, ziyaretçilerle serbestçe görüşmek mümkündür. Açık cezaevindeki hükümlülerin bir işte çalışmaları zorunludur. Emekleri karşılığı olarak gündelik ve prim alırlar. İaşe bedelleri kendilerinin kazançlarından tahsil olunduktan sonra geriye kalan tasarrufları tahliyelerinde kendilerine, vefatlarında mirasçılarına ödenir.

Yarıaçık cezaevi[değiştir | kaynağı değiştir]

Dıştan koruma ile görevli personeli bulunmayan, ancak firara karşı engelleri olan cezaevleridir. Bu cezaevinde hükümlülerin açık cezaevinde olduğu gibi serbestçe dışarı çıkabilmeleri mümkün değildir. Hükümlüler bir iş veya sanat kolunda çalışmak zorundadırlar.

Kapalı cezaevi[değiştir | kaynağı değiştir]

İçten ve dıştan koruma ile görevli personeli bulunan ve dışarıya temasa imkan vermeyen cezaevleridir. Türkiye’de müstakil tutukevi bulunmadığından kapalı cezaevleri aynı zamanda tutukevi olarak da kullanılmaktadır. Ancak, tutukluların hükümlülerden ayrı mekanlarda barındırılmaları gerekmektedir. Kadın tutuklu ve hükümlülerin de ayrı bölümlerde tutulmaları gerekir. Aynı şekilde, çocuk cezaevi ıslahevi bulunmayan yerlerde çocuk tutuklular ayrı kesimlerde tutulurlar. Kapalı cezaevleri, kapasitelerine, tesislerine ve mimari yapılarına göre A tipi, B tipi, C tipi ve E tipi olarak sınıflandırılmaktadır.

Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğüne göre 1 Aralık 2008 yılında Türkiye'de 384 adet cezaevi bulunmaktadır. 346 adeti kapalı, 28 tanesi açık cezaevidir. Ayrıca kadınlar ve çocuklar için özel 3 kapalı ve 1 açık cezaevi bulunmaktadır. Aynı tarihli bilgiye göre tutuklu sayısı 103,296. Bunlardan 44.038 tanesi tutuklu, 59.258 tanesi ise mahkûmdur. Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün yayınladığı tabloya göre yıllara göre mahkûm sayıları aşağıdaki gibidir;

Yıl Mahkûm Sanık Toplam
Genel Suçlulular "Terör Suçluları" Adet Genel Suçlulular "Terör Suçluları" Adet
1990 27,731 1,642 29,373 14,488 1,745 16,233 45,606
1991 10,652 395 11,047 14,760 1,044 15,804 26,851
1992 12,301 522 12,823 15,597 3,062 18,659 31,482
1993 14,300 847 15,147 14,681 4,977 19,658 34,805
1994 15,787 1,094 16,881 15,638 6,412 22,050 38,931
1995 20,371 1,637 22,008 17,058 7,025 24,083 46,091
1996 24,651 2,328 26,979 17,697 6,207 23,904 50,883
1997 32,155 4,179 36,334 19,346 4,926 24,272 60,606
1998 31,647 4,239 35,886 19,670 4,835 24,505 60,391
1999 37,986 6,145 44,131 19,953 3,497 23,450 67,581
2000 20,378 4,467 24,855 20,467 4,190 24,657 49,512
2001 22,425 5,116 27,541 24,886 3,182 28,068 55,609
2002 25,514 5,123 30,637 25,928 2,622 28,550 59,187
2003 28,554 4,161 32,715 29,605 1,976 31,581 64,296
2004 23,840 2,170 26,010 30,302 1,618 31,920 57,930
2005 22,765 2,093 24,858 29,475 1,537 31,012 55870
2006 24,220 2,116 26,336 42,222 1,719 44,141 70,477
2007 34,852 2,418 37,608 47,091 2,102 53,229 90,837
2008 42,234 2,540 45,207 50,470 2,899 58,028 103,235

Cezaevi tipleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'de çeşitli şekillerde adlandırılmış pek çok cezaevi bulunmaktadır. Bu cezaevleri aşağıdaki tabloda ayrıntılarıyla listelenmiştir;

Sinop E tipi cezaevi
Tip Sayı Kapasite (single) Kapasite (complete) Bilgiler
A 21 24-30 792 1950-1970 yılları arasında inşa edilmiş mahalli tiplerdir.4 koğuş, banyo, mutfak, kütüphane ve konferans salonu bulunur.
A1 16 24-40 508 A tipine ilaveten: 2 adet hücre ve mutfak olarak ta kullanılan koğuşlar.
A2 17 40 744 5 koğuş ve 2 disiplin(inzibat) odası
A3 31 60 2,295 6 koğuş.
B 16 64 1,068 7 koğuş ve 2 disiplin(inzibat) odası ; her koğuş kendi havalandırmasına çıkabilir
C 7 164-300 1,696 8 koğuş ve 4 disiplin(inzibat) odası
D 2 750 1,732 11 blok, bir adet blok idare tarafından kullanılır ; 230 oda (hücre). E Blok topluca kullanılır (Çamaşırhane,Kütüphane vb.).H ve L bloğunun alt katları disiplin odası. G blokunun birinci ve ikinci katlarında 10 adet müşade odası. Bu blokta ayrıca revir de bulunur.
E[1] 45 600-1,000 29,753 2 katlı koğuş sistemine uygun inşa edilmiştir. Daha sonra 2, 4, 6, 8 ve 10 kişilik odalar haline getirilmiştir. Her odanın kendi havlandırması bulunur. Alt katlar yemekhane; üst katlar yatak hanedir.
F 13 368 4,966 See F tipi Cezaevleri
H 5 500 3,255 2 katlı koğuş sistemine uygun inşa edilmiştir.200 adet tek 100 adet 3 kişilik odalar bulunur.
K1 83 60 3553 Mahalli bölgelerde bulunur. 4 koğuş ve disiplin(inzibat) odası bulunur. Her koğuşun havalandırması vardır.
K2 24 60-150 1,446 K1 gibi 6 koğuş ve 2 disiplin(inzibat) odası bulunur.
L 16 15,084 Kapalı cezaevleri, büyük şehirlerin eski cezaevleri bu şekilde adlandırılır..
M 24 9,107 2 katlı koğuş sistemine uygun inşa edilmiştir. 4, 6, 8, 10 kişilik koğuşlar bulunur. Her koğuşun havalandırması bulunur.6 disiplin odası vardır.
T 4 616 6,277 T tipi cezaevi Bakırköyde Metris No. 1, Bakırköy Metris No. 2, Ümraniye Erzurum/Oltu ve Osmaniye de bulunur. 8 tutuklu için 72 oda, 3 kişilik 8 adet 16 adet koğuş 3 kişilik yaşama ve uyuma alanı 8 kişilik uyuma ve yaşam alanı. 8 kişilik egzersiz odası. Spor salonu. 45. kişilik açık, 36 kişilik kapalı görüş alanı. 32 kişilik Avukatların mahkûmlar ile görüştüğü oda.
F(o) 1 350 350 kadınlar için açık cezaevi
F(c) Paşakapısı Kadınlar için kapalı cezaevi.Paşakapısı ve Bakırköy'de bulunur.
Bakırköy 506 2008 yılında yapımına başlanmıştır; 12 kişi için 38 ünite; Üç kişilik ve 44 adet koğuş için 2 ünite
Sincan 352 Ankaraya yakın bir ilçededir. 12 kişilik 24 ünite , Üç kişilik ve 28 adet koğuş için 12 ünite
K(c) 3 366 Kapalı çocuk cezaevi
K(e) 3 100-250 360 Çocuklar için eğitim merkezi; 12-18 yaş arası çocuklar burada tutulur.Bazı zamanlar eğitim 21 yaşına gelinceye dek sürebilir.
(c) 23 6,277
(o) 28 6,405
(o) 38 2,617

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]