Türkiye'de LGBT hakları

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Türkiye'de LGBT hakları, Türkiye'de lezbiyen, gey, biseksüel ve transgender (LGBT) bireyleri yaşam biçimi olup diğer vatandaşlara göre dezavantajlı durumdadırlar. Türkiye eşcinsel ilişkileri tanısa da medeni kanununda cinsel yönelim ya da cinsiyet yönelimi gibi bir ifadeye yer vermez ve eşcinsel çiftlerin birlikteliklerini yasal zeminde tanımaz. Türkiye, konu eşcinselliğe geldiği zaman muhafazakarlaşan bir ülkedir, ülkede eşcinsellere yönelik ayrımcılık oldukça olağandır[1].

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'de 1993 yılındaki ilk Christopher Street Day kutlama yürüyüşü için tasarımlanan t-shirt.
İstiklal Caddesi'nde bir grup eşcinsel tarafından Türk hükümetinin politikalarına karşı düzenlenen protestodan bir görünüm.
2008 Eşcinsel Onur Haftası Onur Yürüyüşü.
"17 Mayıs antihomofobi inisiyatifi" adına Ankara'da geleneksel olarak yapılan Homofobi ve Transfobi Karşıtı Yürüyüşü, 2012.
2012 yılında geleneksel olarak düzenlenen İstanbul Onur Yürüyüşü, Onur Haftası etkinliklerinden bir görünüm.

1994'te ilk kez bir parti; Özgürlük ve Dayanışma Partisi, cinsel yönelim ve cinsiyet kimliğine dayalı ayrımcılığı parti içerisinde yasaklamış ve Demet Demir'i yerel seçimlerde İstanbul'dan aday göstererek ilk kez bir transeksüeli aday gösteren parti olmuştur[2].2007 yılında Bursadan Öykü evren Özen bağımsız milletvekili adayı olmuştur. Fakat YSK tarafından veto edilmiştir.Merkez bir partiden CHP 2011 milletvekili seçimlerinde Bursa dan Öykü Evren Özen i Aday Adayı olarak açıklamış fakat aday göstermemiştir. Daha sonrasında en yüksek oyla Bursa-Osmangazi ilçe ve İl Delegeliğine seçilmiştir. 2013 yerel seçimlerinde Öykü Evren Özen örgüt tabanının oyuyla 100 kişi arasından ilk 10 a seçilmiş ve ilçe meclis adayı gösterilmiştir. Fakat CHP Osmangazi de seçilemeyince Öykü Evren Özen meclise girememiştir.

Türkiye'deki ilk LGBT örgütü Lambdaistanbul 1993'te, İstanbul'da kuruldu. Aynı yıl ILGA (Uluslararası Lezbiyen ve Gey Derneği) üyesi oldu.[3] Şubat 1996 tarihinde, 100'de 100 Gey ve Lezbiyen adlı bülteninin ilk sayısını yayınlayan dernek, 1996 Temmuz'unda Club Prive'de bir onur gecesi düzenledi. Bu etkinlik daha sonraki senelerde “Eşcinsel Onur Haftası Etkinlikleri” olarak genişletildi ve düzenli hale geldi.[3] Derneğin kapatılmsı için 2006 yılında dava açıldı. Dernek kapanmadıysa da konu kamuoyunda uluslararası yankı uyandırdı ve Avrupa Birliği Türkiye İlerleme Raporlarında yer aldı[4][5].

Bir diğer LGBT derneği Kaos GL ise 1994'ün Eylül ayında Türk eşcinsellerin bir araya gelerek, maruz bırakıldıkları ayrımcılığa karşı mücadele ederek özgürleşmek amacıyla Ankara'da kurulmuş, eşcinsellerin kurtuluşunun heteroseksüelleri de özgürleştireceği fikrini şiar edinmiş bir LGBT derneğidir.[6] Kaos GL kurulduğundan itibaren Kaos GL dergisini çıkarmaktadır. 20 Eylül 1994’te Kaos GL Dergisi'nin ilk sayısı yayınlandı ve dergi hala yayına devam etmektedir.[7] Dernek 15 Eylül 2005 tarihinde tüzel kişilik kazandı.[8] Ancak Ankara Valiliği "4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 56. Maddesinde yer alan "Hukuka ve ahlaka aykırı dernek kurulamaz" hükmüne dayanarak derneğin tüzüğünün ve isminin ahlaka aykırı olduğu gerekçesiyle kapatılması için Cumhuriyet Savcılığına başvurdu[9]. Valiliğin başvurusunu inceleyen Basın Savcısı ise dava açılmasına gerek görmedi, böylelikle Kaos GL Türkiye’de tüzel kişilik kazanan ilk LGBT derneği oldu[10].

1996 yılında ülkedeki ilk LGBT öğrenci örgütlenmesi olan LEGATO, ODTÜ'de kuruldu ve oluşum hızla diğer üniversitelere yayıldı. 2007 yılında ilk resmi LGBT öğrenci topluluğu Gökkuşağı, Bilgi Üniversitesi'nde kuruldu.

Haziran 2003'te ilk LGBT Onur Yürüyüşü Lambda istanbul tarafından İstanbul'da İstiklal Caddesi'nde gerçekleştirildi. İstanbul Pride adındaki yürüyüş bir hafta süren bir Onur Haftası'nın son günü gerçekleştirilir. Ağustos 2006'da, Bursa'daki Gökkuşağı LGBTTDerneği tarafından düzenlenen Türkiyenin ilk resmi izinli LGBT yürüyüşü tepkiler nedeniyle iptal edilmek durumunda kalınmıştır.Bursa Gökkuşağı LGBTT Derneği. Türkiye'nin ilk Travesti Transeksüel hakları için kurulmuş resmi dernektir. Daha öncede 1993-94 yıllarında Türkiye'nin ikinci GL dergisi SPARTAKÜS ü çıkarmıştır Öykü Evren Özen. Aynı zamanda Bursa Gökkuşağı LGBTT Derneğinin de kurucu başkanıdır.

2002 yılından bu yana 58. Hükümet Sağlık Bakanı olarak görevini sürdüren Recep Akdağ, Kadın ve Aileden Sorumlu Devlet Bakanı Selma Aliye Kavaf'ın "Eşcinsellik hastalık, tedavi edilmeli" demesi üzerine[11], "Eşcinselliğin hastalık olup olmadığını bilimadamlarına sormak lazım. Konu biraz çetrefilli" demiştir.[12] Selma Aliye Kavaf, katıldığı bir konferansta Kaos GL üyeleri tarafından "Özür dile" ve "Eşcinsellik hastalık değildir" pankartları ile protesto edilmiştir.[13][14][15] Ayrıca Kavaf, birçok gazete yazarı tarafından eleştirilmiş, karikatür dergisi Penguen kapağında eşcinsellik üzerine sözleri karikatürize edilmiştir.[16] Kavaf ile aynı partiden milletvekili olan Nursuna Memecan ve Egemen Bağış, Kavaf'ın sözlerine katılmadıklarını belirtmiştir.[17] Kadın ve Aileden Sorumlu Devlet Bakanı'nın tartışma konusu olan açıklamasına bir tepki de CHP İstanbul Milletvekili Mehmet Sevigen'den gelmiş, Sevigen, "Herkesin bir gerçeği var. Biz sayın Bakan'ın ne olduğunu araştırıyor muyuz? Sayın Bakan'ın sülalesinin, ailesinin geçmişinde ne tür ilişkiler var diye bakıyor muyuz? İnsanlar kendi tercihlerinden dolayı baskı altına alınmayı, taciz edilmeyi, öldürülmeyi hakediyorlar mı? Bunun sebebi kim olacak? Bunu söylemek bir bakana, bir anneye yakışıyor mu? Üzüntü duydum. Eşcinsellik bir hastalık değildir. Dünyanın hiçbir yerinde hastalık olduğu kabul edilmiyor. Türkiye'de de uzmanlar bunun bir hastalık olmadığını söylüyorlar" demiş ve 58. Hükümet Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan'a atıfta bulunarak, Başbakan Erdoğan'ın sık sık tekrarladığı 'Yaradılanı severim Yaradan'dan ötürü' sözlerine rağmen bu tutumun çok yanlış olduğunu dile getirmiştir.[kaynak belirtilmeli] Sevigen, bir röportajında "Eşcinseller kuvvet komutanı olabilir mi" sorusu üzerine, "Olabilir, eşcinselliğin bir hastalık olmadığı bilinmeli" karşılığını vermiştir. Sevigen'in sözleri üzerine Pembe Hayat Derneği ve Kaos GL üyesi bir grup, bakan Selma Aliye Kavaf’a tepki göstermek üzere, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde, İstanbul Milletvekili Mehmet Sevigen'i ziyaret etmiştir.[18][19]

Haziran 2011'de, Diyarbakır'da kurulan ilk Kürt LGBT grubunun Türkçe-Kürtçe yayın organı Hevjin, "Kürt eşcinsel ve transeksüeller vardır" sloganıyla çıkarılmıştır.[20]

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Haziran 2003'te ilk LGBT Onur Yürüyüşü Lambdaistanbul tarafından İstanbul'da İstanbul Onur Yürüyüşü adıyla gerçekleştirildi. İstanbul Pride adındaki yürüyüş bir hafta süren bir Onur Haftası'nın son günü gerçekleştirilir. Geleneksel olarak her sene gereçekleştirilen yürüyüşü LGBT'leri haricinde sanatçı ve siyasetçilerde katılmaktadır. Yine Türkiye'de LGBT topluluğu için gey bar ve gey dostu işletmeler bulunmaktadır. İstanbul'un eski gey barlarından Tekyön bilinen en eski barlardandır. Ayrıca Gabile isimli sosyal ağ Türk LGBT'ler arasında oldukça yaygın kullanılır.

Toplumsal görüşler[değiştir | kaynağı değiştir]

"Bunların hangisi görüşlerine daha yakın? 1 numara - Eşcinsellik toplum tarafından kabul edilmesi gereken bir hayat biçimidir. Ya da 2 numara - Eşcinsellik toplum tarafından kabul edilmemesi gereken bir hayat biçimidir" sorusuna 1 cevabı verenlerin ülkelere göre yüzde oranları (2007):
██ %81 - %90 ██ %71 - %80 ██ %61 - %70 ██ %51 - %60 ██ %41 - %50 ██ %31 - %40 ██ %21 - %30 ██ %11 - %20 ██ %1 - %10 ██ bilgi yok
Türkiye'deki oran özellikle Avrupa ve Amerika ülkelerine göre çok düşüktür.

Türkiye'de homofobi, yapılan birçok araştırmaların da gösterdiği oranda yaygındır.[21] 2007 yılı ilkbaharında Pew Araştırma Merkezi tarafından yapılan bir projede "Bunların hangisi görüşlerine daha yakın? 1 numara - Eşcinsellik toplum tarafından kabul edilmesi gereken bir hayat biçimidir. YA DA 2 numara - Eşcinsellik toplum tarafından kabul edilmemesi gereken bir hayat biçimidir" sorusuna Türkiye'den cevaplayanların %14'ü 1 numarayı, %57'si ise 2 numarayı seçmiştir (%29'u soruyu cevaplamamıştır). 2002 yazında aynı sorunun cevaplarına göre 1 numarayı seçenlerin sayısında bir düşüş vardır (2002'de %22 1 numarayı seçmiştir), fakat 2 numarayı seçenlerin sayısında da düşüş görülmektedir (2002'de %66 2 numarayı seçmiştir), ve 2002'de daha az insan (%12) soruyu cevaplamamıştı.[22]

Bahçeşehir Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yılmaz Esmer 2009 yılında hazırladığı "Radikalizm ve Aşırıcılık" adlı araştırması kapsamında 34 ilde 1715 kişiye sorulan "Kiminle komşu olmak istemezsiniz?" sorusuna katılımcıların %87'si "eşcinsel" kişiler olarak yanıt vermiştir. Bu yanıt bütün yanıtların arasında ("içki içen" - %72; "hiçbir dine inanmayanlar" - %66; "Yahudi" - %66; "Hıristiyan" - %52; "Amerikalı bir aile" - %43; "kızları şort giyenleri" - %36; "başka bir ırk veya renkten" - %26) en yüksek orandır. NTV'de 2 Haziran 2009'da bu araştırmanın sonuçlarının sunulduğu Neden? programında Bilgi Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Başkanı Arus Yumul, sonuçlar hakkında: "Aslında bize benzemeyeni yok sayan, görmek istemeyen, kabul etmeyen ve biraz narsist bir toplumuz" demiştir.[23]

RTÜK, e2 kanalında yayınlanan Hung dizisinin eşcinselliği 'normal' gösterdiği için diziye ceza vermiştir. Rapora göre, "Kamusal alanda eşcinsellik gibi sapkın ilişkiler normal görülemez. Bu durum toplumun cinsel sağlığını bozar" ifadeleri kullanılmıştır.[24] Türkiye günlük yayınlanan Vakit adında gazete eşcinselleri "sapık" olarak tanımlamakta ve homofobi eğilimli bir dil yazılmaktadır.[25][26] Mart 2011'de RTÜK, Digiturk Salon 2'de 18 Şubat gecesi yayınlanan Sex and the City 2 adlı filmde yer alan eşcinsel evlilik töreni nedeniyle kanaldan savunma istedi.[27]

2003 ve 2007'de İnsan Hakları İzleme Örgütü tarafından 24 lezbiyen ve biseksüel kadın ile yapılan bir araştırmada kadınların ve cinselliklerinin aileye ve değerlere (namus ve töre) tabii olduğu açıklandı.[28]

2006 yılında İstanbul'da 393 eşcinsel ve biseksüel birey üzerinde Lambdaistanbul tarafından yapılan bir anket çalışmasına göre katılımcıların 268'i, yani %68'i eşcinsel ya da biseksüel olduğu için cehenneme gideceğini hiç düşünmemişken, 66'sı yani %17'si bunu geçmişte düşünmüş, kalan 59 kişiye tekabül eden %15'lik dilim ise hala düşünmektedir.[29]

Ankete katılanların %40'ı kendini istemediği heteroseksüel ilişkiler yaşamaya zorlamış, %37'si eşcinsel olup olmadığından nasıl emin olacağını bilemediği bir dönem yaşamış, %38'i kendi cinsinden insanlara karşı hissettiği duygunun cinsellikle ilgili olmadığını düşündüğü bir dönem yaşamış, %32'si cinsel yöneliminden dolayı cehenneme gideceği bir dönem, %31'i cinsel yönelimini düzeltilebilinecek bir şey olarak yaşadığı bir dönem, %31'i duygularının geçici olduğuna inandığı bir dönem yaşamış, %37'si cinsel yönelimini unutmaya çalışmış, %33'ü ise eşcinsel olduğunu bildiği insanlardan uzak durduğu bir dönem yaşamıştır.[29]

Ayrımcılık ve şiddet[değiştir | kaynağı değiştir]

Marmara Üniversitesi Fizik Bölümü öğrencisi[30] Ahmet Yıldız, 15 Temmuz 2008 tarihinde İstanbul'un Üsküdar ilçesinde nefret cinayeti kurbanı olmuştur.[31] Babası Yahya Yıldız tarafından işlendiği iddia edilen[32] cinayet, kimilerine göre Türkiye'nin ilk gey namus cinayetidir.[33] Ahmet Yıldız cinayetten yaklaşık 1 yıl önce tehdit aldığı gerekçesiyle savcılığa ailesi hakkında suç duyurusunda bulunmuştur.[34] Yıldız, 15 Temmuz 2008 gecesi dondurma almak için gittiği kafede saldırganı görerek otomobiline binip kaçmaya çalıştığı sırada 5 el atılan ateşten göğsüne isabet eden 3 kurşun nedeniyle ölmüş, kurşunlardan biri dönemin AK Parti'den milletvekili adayı olan Ümmühan Daraca'nın sol bacağını sıyırmıştır.[35][36]

2009 yılında Trabzon il hakemi Halil İbrahim Dinçdağ, eşcinsel olduğu için meslekten ihraç edilmiştir. Gerekçe olarak Dinçdağ'a GATA'dan verilen askerliğe elverişli değildir (çürük) raporu gösterimiştir.[37] Hakemin kimliğinin gizlenmesine dair mahkeme kararına rağmen, haber medyada "Trabzonlu hakem H.İ.D." şeklinde verildiği için kısa zamanda kimliği deşifre edildi.[37] Dinçdağ, hakemlik lisansı elinden alınıp kimliği deşifre edildikten sonra hiçbir yerde işe alınmadığını ve Karadeniz mafyası tarafından ölümle tehdit edildiğini belirtti.[37]

"Koskoca dünyaya sığdıramadılar evladımı."

—Melek Okan, Bursa'da öldürülen travesti İrem'in annesi, 2010[38]

2010 yılında Bursa'da yaşayan ve internet üzerinden tanıştığı kişilerle cinsel ilişkiye giren travesti İrem, evinde bıçaklanarak öldürüldü.[38] Bu cinayet sonrası Gökkuşağı Derneği Başkanı Öykü Evren Özen tarafından yapılan açıklamada bu tarihe kadar Bursa'da beş yıl içinde yedi travesti cinayeti işlendiğini dile getirdi.İrem in katili Öykü Evren Özen in kişisel çabalarıyla katilin 28 yıl hapis cezası alması ile sonuçlanmıştır[38]

Temmuz 2012'de Diyarbakır'da yaşayan 17 yaşındaki bir gencin (R.A.), babası ve amcası tarafından öldürülmesinin nefret cinayeti olduğu dillendirildi. Kaosgl.org ile FemînKurd.Net kaynaklı habere göre, R.A.'nın eşcinsel olduğunu öğrenen aile bireylerinin, 17 yaşındaki genci eşcinsel kimliği nedeniyle nefret saikiyle öldürdüğü belirtildi.[39]

Hukuk[değiştir | kaynağı değiştir]

TCK[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'de Kaos GL derneği, Lambdaistanbul LGBTT Dayanışma Derneği, MorEL Eskişehir LGBTT Oluşumu, Pembe Hayat LGBTT Dayanışma Derneği, Piramid LGBTT Diyarbakır Oluşumu ve Siyah Pembe Üçgen İzmir Derneği'nin oluşturduğu LGBTT Hakları Platformu, Meclis İnsan Hakları Komisyonu'ndan anayasanın 10. maddesinin değiştirilmesine yönelik talepte bulunmuştur. Platform, TCK'nın 10. maddesinde yer alan "Yabancı ülkede Türkiye namına memuriyet veya görev üstlenmiş olup da bundan dolayı bir suç işleyen kimse, bu fiile ilişkin olarak yabancı ülkede hakkında mahkûmiyet hükmü verilmiş bulunsa bile, Türkiye'de yeniden yargılanır." hükmüne "cinsel yönelim ve cinsiyet kimliği" ibaresinin eklenmesini istemiştir.[40]

2002 yılında ise Türkiye başbakanı Recep Tayyip Erdoğan katıldığı bir televizyon programında “Eşcinsellerin de kendi hak ve özgürlükleri çerçevesinde yasal güvence altına alınması şart. Zaman zaman bazı televizyon ekranlarında onların da muhatap oldukları muameleleri insani bulmuyoruz” açıklamasında bulunmuştur.[41]

Askerlik[değiştir | kaynağı değiştir]

Türkiye'de 20 ile 40 yaş arasındaki her erkeğin askere gitmesi zorunludur.[42] TC Anayasası'nın 72. maddesinde ise "Vatan hizmeti, her Türk'ün hakkı ve ödevidir" ibaresi yer almaktadır. Türkiye'de eşcinsel erkekler, askerlikten men edilmektedir ki bu uygulamada, Kuzey Atlantik Paktı'nın (NATO) yegâne; Avrupa devletleri içinde ise tek üyesidir.

TBMM'deki görüşmenin ardından 30 Ocak 2013'te yasalaşan TSK Disiplin Kanunu ile “gayri tabiî mukarenet” olarak damgalanan eşcinsel ilişki “suç” olarak kabul edildi. TSK Disiplin Kanunu'nun önceki halinde de “gayri tabii mukarenet” ifadesiyle damgalanan eşcinsel ilişki suç listesinde yer alıyordu. Askeri Ceza Kanunu'nun 153. maddesi kapsamında yer alan “eşcinsellik suçu” yeni TSK Disiplin Kanunu'nda olduğu gibi korundu.[43]

  • Alenen yani bariz ve açık biçimde eşcinsel olmak askerlik yapmaya engeldir. Ancak yine de bu durumun psikolojik test ve muayenelerle, çoğu kez de görsel kanıtlarla ispatlanması istenmektedir. Türk Silahlı Kuvvetleri’nin Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’nde yapılan değişiklik ile birlikte artık askerlik muayeneleri aile hekimleri tarafından yapılacak. Yönetmelik ile getirilen “cinsel kimlik ve/veya davranış örüntülerinin kişilerin tüm yaşamlarında ileri derecede belirgin olma şartı eşcinsellerin pembe tezkere olarak bilinen askerlikten muaf belgesini alması zorlaştırmaktadır.
  • Kişinin askerlik görevini ifa ederken askeri ortamda ilişkide bulunulması halinde "emre itaatsizlikte ısrar" suçu; eğer kendinden alt rütbede olan biriyle ilişki kurmuş ise "memuriyet nüfuzunu kötüye kullanma" suçu işlemiş sayılmaktadır.

İnsan Hakları İzleme Örgütünün ele aldığı bir raporda muafiyet isteyen eşcinsel erkeklerin, eşcinselliğe ilişkin mitler üzerine kurulu psikolojik ve anal muayenelere katlanmak zorunda kaldıkları ve bazen pasif partner olarak anal ilişkide çekilmiş fotoğraflarının göstermeye zorlandıkları belirtilmiştir.[44] Muaf olma sürecinde anal muayene, ilişkinin fotoğrafla belgelenmesi, "Minnesota testleri ve çocukluk analizleri" gibi geçerliliği tartışmalı metotlar bulunmaktadır.[45][46] Almanya'da yayımlanan 1 Kasım 2010 tarihli sayısının 113'üncü sayfasında Der Spiegel dergisi, yayımladığı bir makalede TSK'nın eşcinsellerden askerlik hizmetlerinden muaf tutulmaları için eşcinselliklerini fotoğraf ve görüntülerle belgelemelerini istediği, sonra da bu fotoğrafları arşivlediği, böylece TSK'nın "dünyanın en büyük porno arşivine sahip olduğu" şeklinde ifadeler yer aldı fakat TSK yaptığı açıklamada şunları da belirtti: "Eşcinsel olduğunu beyan edenlerden kesinlikle durumunu belgelemek maksadıyla fotoğraf veya görüntü istenmemektedir. Kişi fotoğraf veya görüntü getirse dahi bunlar askerliğe elverişlilik kararında dikkate alınmamaktadır. TSK’nın bu tarz fotoğrafları arşivlediği iddiası da kesinlikle doğru değildir".[47]

Emre Azizlerli'nin çektiği Türk ordusu ve geyleri konu alan ve BBC World'de yayınlanan Pembe Tezkere (The Pink Certificate) adlı belgeselde TSK'nin eşcinsellerin kimliklerini kanıtlamak zorunda oluşunu "küçük düşürücü sıkıntı çektiren bir iş" olarak ele alırken Türk ordusu hastanelerinin hala Amerikan Psikiyatri Derneği'nin 1968'den kalma belgelerini kendilerine rehber alarak homoseksüelliği bir hastalık olarak tanımladığı iddiasında bulunularak şu görüşleri ileri sürdü.[48]

Eşcinsel evlilik[değiştir | kaynağı değiştir]

Avrupa'daki eşcinsel birliktelikleri ile ilgili harita ██ Eşcinsel evlilik ██ Kayıtlı birliktelik ██ Kısmen kayıtlı bir birliktelik ██ Konu karar verme aşamasında ██ Tanınmıyor ██ Anayasa evlilikleri kadın ve erkek arasında kısıtlıyor

Türkiye Cumhuriyeti, hiçbir çeşit eşcinsel birlikteliğini tanımamakla birlikte ülke dışında yapılan evlilik ya da benzer tür birliktelikleri de tanımamaktadır.[49] Türk Medeni Kanunu madde 134 Birbiriyle evlenecek erkek ve kadın, içlerinden birinin oturduğu yer evlendirme memurluğuna birlikte başvururlar. Evlendirme memuru, belediye bulunan yerlerde belediye başkanı veya bu işle görevlendireceği memur, köylerde muhtardır. diyerek evliliği kadın ve erkek arasında kısıtlar.[50]

Yeni Anayasa çalışmaları sırasında muhalefetteki BDP, evlilik politikalarında eşcinsel evliliği de içerecek bir serbestleşme çağrısı yaptı, ana muhalefet partisi CHP de bu düşünceye destek çıktı. Meclisteki en büyük parti AKP, başkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın partinin kurulduğu 2002 yılında LGBT vatandaşlar için de tamamen eşit yasalar yapılması fikrini desteklediğini belirtmesine karşın öneriye karşı çıkmıştır.[51][52] Türkiye'de cinselliğe yaklaşıma dair yapılan bir ankette, katılımcıların %3.6'sı eşcinsel evlilikleri desteklediğini belirtmiştir.[53]

Tartışmalar ve aktivitiler[değiştir | kaynağı değiştir]

Taksim Gezi Parkı protestolarında LGBT bireylerin kurduğu standatta yer alan çadırın üzerinde "Gitmiyoruz sen yoksan biz bir eksiğiz" yazıyor.
Fındıklı, Beyoğlu'nda mühendis Hüseyin Çetinel tarafından Gökkuşağı bayrağı renklerine boyanan merdivenler.

2005 yılında Ankara Valiliği'nin kapatma istemiyle Kaos GL aleyhine açtığı dava, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından, "Eşcinsel olmak ahlaksız olmak anlamına gelmez" gerekçesiyle Kaos GL lehine sonuçlanmış. Ardından ILGA genel sekreteri tarafından Recep Tayyip Erdoğan'a "Hükümetin başı olarak gey, lezbiyen, biseksüel ve transseksüel haklarının insan hakları olduğunu bizzat ve açıkça belirtmeniz arzu edilen bir şeydir" yazılı mektup gönderilmiş ancak mektup cevapsız kalmıştır.[54]

29 Mayıs 2008 tarihinde mahkemece verilen Lambdaistanbul derneğinin kapatılması kararına tepki çekmek için basın açıklaması yapılmış ve toplantıya Mor ve Ötesi grubunun davulcusu Kerem Kabadayı ile BDP İstanbul milletvekili Ufuk Uras da katılmıştır. Uras, basın açıklamasında Anayasa değişikliği içerisinde LGBT haklarına da dikkat çekmiş, Farklı cinsel tercihler dendiğinde bir duvarla karşılaşıyorsunuz. Homofobinin nasıl bir sapkın yaklaşım olduğunu görüyoruz. Militarizmin izin verdiği kadar yaşam alanını asla kabul etmiyoruz. Özgürlükçü bir siyasete davet ediyoruz. Medyanın da cinsiyetçi tavırlarının sorgulaması lazım. Kabullenilmiş çaresizliği kabullenmememiz lazım. Eşitlik her türlü özgürlüğün ön koşuludur. Farklı cinsiyetlerle ilgili düzenlemeler Anayasa değişikliğinde yer almalı. Bununla ilgili ilk adımın atılabileceğini düşünüyorum demiştir. Kabadayı, ise derneğin kapatılması kararını eleştirerek, Eğer ahlak aranıyorsa siyasi ve iş ahlaklarında aransın. Bacak aralarından kafalarını çıkarıp etrafa bakarlarsa daha iyi olacaktır. Bizim burada bulunmamız bir meydan okumadır demiştir.[55]

"Ben eşcinselliğin biyolojik bir bozukluk, bir hastalık olduğuna inanıyorum. Tedavi edilmesi gereken bir şey bence."

Aliye Kavaf, Kadın ve Aileden Sorumlu Devlet Bakanı, 2010

2002-2013 yılları arası 58. Hükümet Sağlık Bakanı olarak görevini sürdüren Recep Akdağ, Kadın ve Aileden Sorumlu Devlet Bakanı Selma Aliye Kavaf'ın "Eşcinsellik hastalık, tedavi edilmeli" demesi üzerine[11], "Eşcinselliğin hastalık olup olmadığını bilimadamlarına sormak lazım. Konu biraz çetrefilli" demiştir.[12] Selma Aliye Kavaf, katıldığı bir konferansta Kaos GL derneği üyeleri tarafından "Özür dile" ve "Eşcinsellik hastalık değildir" pankartları ile protesto edildi.[13][14][56] Ayrıca Kavaf, birçok gazete yazarı tarafından eleştirilmiş, karikatür dergisi Penguen kapağında eşcinsellik üzerine sözleri karikatürize edilmiştir.[16] Kavaf ile aynı partiden milletvekili olan Nursuna Memecan ve Egemen Bağış, Kavaf'ın sözlerine katılmadıklarını belirtmiş,[17] bakanın açıklamasına bir tepki de CHP İstanbul Milletvekili Mehmet Sevigen'den gelmiştir. Sevigen, Herkesin bir gerçeği var. Biz sayın Bakan'ın ne olduğunu araştırıyor muyuz? Sayın Bakan'ın sülalesinin, ailesinin geçmişinde ne tür ilişkiler var diye bakıyor muyuz? İnsanlar kendi tercihlerinden dolayı baskı altına alınmayı, taciz edilmeyi, öldürülmeyi hakediyorlar mı? Bunun sebebi kim olacak? Bunu söylemek bir bakana, bir anneye yakışıyor mu? Üzüntü duydum. Eşcinsellik bir hastalık değildir. Dünyanın hiçbir yerinde hastalık olduğu kabul edilmiyor. Türkiye'de de uzmanlar bunun bir hastalık olmadığını söylüyorlar demiş ve 58. Hükemet Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan'a atıfta bulunarak, Başbakan Erdoğan'ın sık sık tekrarladığı 'Yaradılanı severim Yaradan'dan ötürü' sözlerine rağmen bu tutumu çok yanlış demiştir. Sevigen, bir röportajında "Eşcinseller kuvvet komutanı olabilir mi?" sorusu üzerine, "Olabilir, eşcinselliğin bir hastalık olmadığı bilinmeli" karşılığını vermiştir. Sevigen'in sözleri üzerine Pembe Hayat Derneği ve Kaos GL üyesi bir grup LGBT, bakan Selma Aliye Kavaf'a tepki göstermek üzere, TBMM'de, İstanbul Milletvekili Mehmet Sevigen'i ziyaret etmiştir.[18][19]

14 Mayıs 2010 tarihinde Kanaltürk'de yayınlanan Ters Cephe adlı programda Taraf gazetesi yazarı Rasim Ozan Kütahyalı CHP aleyhine iddialara karşılık verirken, Kütahyalı'ya iddiaları üzerine[57] CHP milletvekili Mehmet Sevigen, "Yarın savcılığa gidip hesaplaşalım. Bir tane gazeteci adı versin beynime kurşun sıkarım. Senin için de homoseksüel diyorlar, ne diyorsun? Yarın savcılıktan telefon tutanaklarımı alıp gözüne sokacağım senin." demiştir. Sevigen sözlerinin ardından Kaos GL'ye yaptığı açıklamada, ‘Maksadını aşan sözlerim için özür dilerim. Eşcinsel haklarına desteğim artarak devam edecektir. Çok üzgünüm.’ demiştir.[58]

Gezi Parkı protestoları[değiştir | kaynağı değiştir]

Gezi Parkı direnişi sürecinde başlayan forumların önemli merkezlerinden biri olan Kadıköy'deki Yoğurtçu Parkı'na sabaha karşı 10-15 kişilik bir grup tarafından bıçaklı saldırı düzenlendi.[59] 24-30 Haziran tarihleri arasında düzenlenen 21. İstanbul Onur Yürüyüşü etkinliklerinin son günü 30 Haziran'da LGBT'lerce "Onur Yürüyüşü" düzenlenmiş, İstiklal Caddesi'nden başlanarak Taksim Meydanı'na kadar devam eden geleneksel yürüyüşte çeşitli pankart, döviz ve sloglanlarla Gezi Parkı protestoslarına[60] destek verilmiştir.[61]

Özet tablosu[değiştir | kaynağı değiştir]

Eşcinsellik yasal? Hayır (1852'den beri[62])
Rüşt herkes için eşit? Hayır (Türkiye'de rüşt herkes için 18'dir.)
Yasal cinsiyeti değiştirme Hayır (Pratikte asla yasaklanmadı, 1988'de yasallaştı)
Eşcinsel evlilikler Hayır (Tartışmalı; CHP ve BDP tarafından destekleniyor ancak AKP ve MHP tarafından karşı çıkılıyor)
Medeni birliktelikler Hayır (Hükümet üyelerince resmen reddedilmiştir [63])
Eşcinsellerin evlat edinmesi Hayır (Türk Medeni Kanunu, yalnız ebeveynlerden daha birtakım ahlaki değerlere uymasını beklemektedir)
Eşcinsellerin ordu hizmeti Hayır (TSK eşcinselliği psikoseksüel rahatsızlık olarak tanımlar)
Ayrımcılık karşıtı yasalar Hayır (2010 yılında Adalet Bakanlığınca bir taslak hazırlanmış ancak hayata geçirilmemiştir)
MSM'lerce kan bağışı Hayır (Türk Kızılayı MSM'lerce kan bağışına izin vermez.[64])

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "LGBT Rights-Homosexuality is not an illness nor a crime" (PDF). Youtube. 7 Ağustos 2012. http://www.youtube.com/watch?v=nz_mPGTeKoI. 
  2. ^ Martin, Susan Taylor (17 January 2003). "Floridian: A city comes out". St. Petersburg Times. http://www.sptimes.com/2003/01/17/Floridian/A_city_comes_out.shtml. Erişim tarihi: 20 August 2008. 
  3. ^ a b "Özetle; Lambdaistanbul Ne Yaptı?" (Türkçe). Lambdaistanbul. http://www.lambdaistanbul.org/s/hakkinda/ozetle-lambdaistanbul-ne-yapti/. Erişim tarihi: 20 Aralık 2011. 
  4. ^ Ördek, Kemal (15 Ekim 2009). "AB ilerleme raporunda LGBTT'ler" (Türkçe). Ankara: Kaos GL. http://www.kaosgl.com/sayfa.php?id=3562. Erişim tarihi: 24 Aralık 2011. 
  5. ^ Ördek, Kemal (28 Nisan 2009). "TC Hükümeti’ne Uluslararası Çağrı: “Lambdaistanbul’u Kapatmayın!”" (Türkçe). Ankara: Kaos GL. http://www.kaosgl.com/sayfa.php?id=2793. Erişim tarihi: 24 Aralık 2011. 
  6. ^ Nesrin Yetkin (22 Temmuz 2007). "Cinsel yönelim ayrımcılığı ve STKlar" (Türkçe). Radikal. http://www.radikal.com.tr/ek_haber.php?ek=r2&haberno=7271. Erişim tarihi: 27 Kasım 2011. 
  7. ^ Savaş karşıtları
  8. ^ Savaş karşıtları
  9. ^ Bianet.org
  10. ^ Tüm gazeteler
  11. ^ a b Bakan Kavaf: "Eşcinsellik bir hastalık" CNNTÜRK. 14 Nisan 2010 tarihinde erişilmiştir.
  12. ^ a b Akdağ: Eşcinsellik çetrefilli konu. İHA. 3 Nisan 2010 tarihinde erişilmiştir.
  13. ^ a b Eşcinsellerden bakana protesto NTVMSNBC. 28 Nisan 2010 tarihinde erişilmiştir.
  14. ^ a b Bakan Kavaf'a eşcinsellerden protesto: Özür dile Radikal. 28 Nisan 2010 tarihinde erişilmiştir.
  15. ^ Eşcinseller Bakan Kavaf'ı protesto etti Habertürk. 28Nisan 2010 tarihinde erişilmiştir.
  16. ^ a b 'Penguen' Bakan Kavaf'a kapak yaptı. CNNTURK. 28 Nisan 2010 tarihinde erişilmiştir.
  17. ^ a b http://bianet.org/kadin/toplumsal-cinsiyet/120664-kavafin-sozlerine-akplilerden-tepki-escinsellere-saygili-olmaliyiz
  18. ^ a b "Eşcinsel kuvvet komutanı olabilir". İHA. 3 Nisan 2010 tarihinde erişilmiştir.
  19. ^ a b Eşcinseller Meclis'e gidip sordu: Kuvvet komutanı olabilir miyiz? Radikal. 28 Nisan 2010 tarihinde erişilmiştir.
  20. ^ "İlk Kürtçe LGBTT dergisi yayında: Hejvin". http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalEklerDetayV3&ArticleID=1001115&Date=04.07.2011&CategoryID=97&Rdkref=1. Erişim tarihi: 4 Temmuz 2011. 
  21. ^ Homofobiyi tercih etmek Radikal. 10 Nisan 2010 tarihinde erişilmiştir.
  22. ^ "Pew Global Attitudes Project: Spring 2007 Survey" (İngilizce). Pew Araştırma Merkezi. 2007. http://pewglobal.org/reports/pdf/258topline.pdf. Erişim tarihi: 21 Ağustos 2009. 
  23. ^ "Neden - "Radikalizm ve aşırıcılık" araştırması". NTVMSNBC. 2 Haziran 2009. http://www.ntvmsnbc.com/id/24961441/#act=scr&s=186. Erişim tarihi: 21 Ağustos 2009. 
  24. ^ Ertürk, Ali Ekber (18 Mart 2010). "Kamusal alanda 'sapkın ilişki' norm dışı". Ankara: Akşam. http://www.aksam.com.tr/2010/03/18/haber/guncel/10671/kamusal_alanda__sapkin_iliski__norm_disi.html. Erişim tarihi: 2 Nisan 2010. 
  25. ^ Gökpınar, Özge (15 Eylül 2010). "Medyada Haber Dağılımı Verileri". KAOS GL. http://www.kaosgl.com/icerik/medyada_haber_dagilimi_verileri_%E2%80%93_nisan-agustos_2010. Erişim tarihi: 15 Eylül 2010. 
  26. ^ "Sapıklardan Bakan'a saldırı". Anadolu'da Vakit. http://img338.imageshack.us/img338/3475/sapk.jpg. Erişim tarihi: 15 Eylül 2010. 
  27. ^ Personel (22 Mart 2011). "Eşcinsel evliliğe ceza". www.gazeteport.com.tr. http://www.gazeteport.com.tr/GUNCEL/NEWS/GP_873299. 
  28. ^ İnsan Hakları İzleme Örgütü (2008). Kurtuluşumuz lcin bize bir yasa gerek. ISBN 1-56432-317-X. 
  29. ^ a b (Türkçe) Bir Alan Araştırması: Eşcinsel ve Biseksüellerin Sorunları. Ne Yanlış, Ne de Yalnızız!. İstanbul: Lambdaistanbul. Mart 2006. ss. 56. 
  30. ^ "Yalan söylememiş maske takmamıştı". Kaos GL. 21 Temmuz 2008. http://www.kaosgl.com/sayfa.php?id=1881. Erişim tarihi: 10 Şubat 2012. 
  31. ^ Çakır, Bawer (18 Temmuz 2008). "LGBTT Dernekleri: Öğrenci Yıldız Eşcinsel Olduğu İçin Öldürüldü". Bianet. http://bianet.org/bianet/toplumsal-cinsiyet/108414-lgbtt-dernekleri-ogrenci-yildiz-escinsel-oldugu-icin-olduruldu. Erişim tarihi: 10 Şubat 2012. 
  32. ^ "Ahmet Yıldız davasında baba hâlâ kayıp". Birgün. 16 Mart 2011. http://www.birgun.net/actuel_2011_index.php?news_code=1300286183&year=2011&month=03&day=16. Erişim tarihi: 10 Şubat 2012. 
  33. ^ Black, Jeff (19 Temmuz 2008). "Was Ahmet Yildiz the victim of Turkey's first gay honour killing?". Independent. http://www.independent.co.uk/news/world/europe/was-ahmet-yildiz-the-victim-of-turkeys-first-gay-honour-killing-871822.html. Erişim tarihi: 10 Şubat 2012. 
  34. ^ Güven, Banu (27 Ocak 201). "Ahmet Yıldız’ın dünyası". Banuguven.com. http://banuguven.com/ahmet-yildiz%E2%80%99in-dunyasi/. Erişim tarihi: 10 Şubat 2012. 
  35. ^ Öz, Selamet (17 Temmuz 2008). "Kurşunlardan 3'ü göğsüne saplandı". Hürriyet. http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/haber.aspx?id=9454604&tarih=2008-07-17. Erişim tarihi: 10 Şubat 2012. 
  36. ^ Eşcinsel'e ilk namus cinayeti SWR. 10 Nisan 2010 tarihinde erişilmiştir.
  37. ^ a b c Başkanla futbolcu da aşk yaşamıştı Radikal.com.tr. Erişim: 30 Ekim 2011. Arşiv: <http://www.webcitation.org/62oiIph9t>
  38. ^ a b c "Koskoca dünyaya sığdıramadılar evladımı...". Radikal. 24 Eylül 2010. http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&ArticleID=1020470&CategoryID=97. Erişim tarihi: 14 Kasım 2012. 
  39. ^ "'Kürt aileden eşcinsel çocuklarına infaz' iddiası". Radikal. http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&ArticleID=1098683&CategoryID=77. Erişim tarihi: 14 Kasım 2012. 
  40. ^ LGBTT Sığınmacı ve Mültecilerin Türkiye'deki Sorunları Kaos GL. 10 Nisan 2010 tarihinde erişilmiştir.
  41. ^ Recep Tayyip Erdoğan Kartpostalları Yolda! SPoD/ Hayat, Erişim tarihi: 6-5-2013
  42. ^ Madde 2. 1111 Sayılı Askerlik Kanunu (1927)
  43. ^ "Eşcinsellik “Suçu” İşleyen Subaylar İşten Atılacak!" (Türkçe). Kaos GL. http://www.kaosgl.com/sayfa.php?id=13367. Erişim tarihi: 30 Ocak 2013. 
  44. ^ İnsan Hakları İzleme Örgütü, a.g.e. sayfa 66
  45. ^ Tosun, Ulaş (22 Ağustos 2009). "'Pembe teskere' nasıl alınır?". Radikal. http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalEklerDetay&ArticleID=951032&Date=15.11.2010&CategoryID=41. 
  46. ^ "Eşcinseller askere". Radikal. 1 Kasım 2002. http://www.radikal.com.tr/haber.php?haberno=55095. 
  47. ^ Bu konudaki haberler: Spiegel: TSK dünyanın en büyük porno arşivine sahip, TSK eşcinsellerden fotoğraf istiyor mu?, TSK’dan Eşcinsel Açıklaması, Haber yalanlandı: Dünyanın en büyük 'gay porno arşivi' TSK'da Değil
  48. ^ "'PEMBE TEZKERE' BELGESEL OLDU". ANKA. Medyatava. http://www.medyatava.com/haber.asp?id=91272. Erişim tarihi: 26 Mart 2012. 
  49. ^ "Türkiye'nin ilk eşcinsel evliliğine hazır olun!" (Türkçe). Vatan. 20 Mart 2011. http://haber.gazetevatan.com/turkiyenin-ilk-escinsel-evliligine-hazir-olun/366232/7/Haber. Erişim tarihi: 19 Mart 2012. 
  50. ^ "2. Kitap, 1. Kısım, 1. Bölüm: Aile Hukuku". Belgenet.com. http://www.belgenet.com/yasa/medenikanun/118-160.html. Erişim tarihi: 19 Mart 2012. 
  51. ^ "BDP'nin eşcinsel evlilik isteği tartışılıyor". Haber10. http://www.haber10.com/haber/279069/. Erişim tarihi: 24 Temmuz 2012. 
  52. ^ GL, Kaos. "LGBT Initiative from Prime Minister Erdoğan!". ILGA Europe. http://www.ilga-europe.org/home/guide/country_by_country/turkey/lgbt_initiative_from_prime_minister_erdogan. Erişim tarihi: 24 Temmuz 2012. 
  53. ^ "Bekâret ve eşcinsellik...". Radikal. http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalYazar&ArticleID=1120726&Yazar=DR.-ALPER-HASANOGLU&CategoryID=41. Erişim tarihi: 10 Şubat 2013. 
  54. ^ 'Erdoğan eşcinsel haklarını korusun' Radikal. 28 Nisan 2010 tarihinde erişilmiştir.
  55. ^ Ufuk Uras'ın 'Lambda' tepkisi Habertürk. 28 Nisan 2010 tarihinde erişilmiştir.
  56. ^ Eşcinseller Bakan Kavaf'ı protesto etti Habertürk. 28 Nisan 2010 tarihinde erişilmiştir.
  57. ^ 'Sana homoseksüel diyorlar' Ankara Haber. 14 Haziran 2010 tarihinde erişilmiştir.
  58. ^ Mehmet Sevigen eşcinsellerden özür diledi Habertürk. 14 Haziran 2010 tarihinde erişilmiştir
  59. ^ Evrensel-"Yoğurtçu Parkı’nda bıçaklı saldırı" Erişim Tarihi:02.07.2013
  60. ^ Taksim stages exuberant gay pride march joined by Gezi protesters Hürriyet Daily News. Yayın tarihi: 30 Haziran 2013.
  61. ^ "Gezi Parkı Protestoları ve Onur Yürüyüşü – Emre Yeşilbaş". YeşilGazete.org. 30 Haziran 2013. 
  62. ^ http://www.rklambda.at/dokumente/publikationen/RV_18082003.pdf
  63. ^ "'Homosexuals can keep demanding rights as they never going to get any.'". http://www.milliyet.com.tr/2008/01/28/siyaset/asiy.html. (Türkçe)
  64. ^ "'Have you had MSM?'". http://www.radikal.com.tr/Radikal.aspx?aType=RadikalDetayV3&ArticleID=1072945&CategoryID=77. (Türkçe)

İleri okumalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Konuyla ilgili diğer Wikimedia sayfaları :

Commons'ta Türkiye'de LGBT hakları ile ilgili çoklu ortam dosyaları bulunmaktadır.

Vikisöz'de Türkiye'de LGBT hakları ile ilgili alıntılar bulunmaktadır.