Srebrenitza katliamı
Vikipedi, özgür ansiklopedi
| Bu maddedeki veya maddenin bir bölümündeki bazı bilgilerin kaynağı belirtilmemiştir. Ayrıntılar için maddenin tartışma sayfasına lütfen bakınız. Maddeye uygun bir biçimde kaynak ekleyerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. |
| Srebrenitza katliamı | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bosna Savaşı | |||||||
|
|||||||
| Taraflar | |||||||
10. Suikast Müfrezesi[kaynak belirtilmeli] |
|||||||
| Kumandanlar | |||||||
|
|
||||||
| Güçler | |||||||
10 tank 100-300 görevli/paralı asker (%60 Sırplar, %40 Boşnaklar ve Hırvatlar) |
|
||||||
| Kayıplar | |||||||
| 300[3]-500[4] ölü ve yaralı 2 yaralanmış tank |
2.000 ölüden az 35.632 (+10.000[kaynak belirtilmeli]) sivil tahliye edilmiştir (Srebrenica,Jepa→Tuzla,Kladanj) |
||||||
| Boşnak 28.Tümenin Komutanı Tuğgeneralı Naser Oriç 1995 Nisan ayından itibaren Tuzla'daydı.
27 Temmuz'da albay Avdo Paliç kayıplara karıştı. |
|||||||
Srebrenica Katliamı[7] ya da Srebrenica Soykırımı[kaynak belirtilmeli][8] Temmuz 1995'te yaşanan ve en az 8.300 [9] Boşnak'ın ölümüne sabep olan Bosna-Hersek'in Srebrenica kentinde Sırp Cumhuriyeti Ordusu Genelkurmay Başkanı Ratko Mladiç komutasindaki birlikler tarafından gerçekleştirilen katliam.
Katliamda bir kısım 13-77 yaş arası erkeklerin da öldürüldüğü, belgelerle kanıtlanmıştır [10]. Sırp Cumhuriyeti Ordusu (VRS; Vojska Republike Srpske)'nun dışında katliama "Akrepler" (Шкорпиони)[kaynak belirtilmeli] olarak tanınan Sırbistan özel güvenlik güçleri de katılmıştır. Birleşmiş Milletler Srebrenica'yı güvenli bölge ilan etmiş olmasına karşın 400 silahlı Hollanda barışgücü askerinin varlığı katliamı önle(ye)memiştir.[kaynak belirtilmeli]
Srebrenica Katliamı II. Dünya Savaşı'ndan bu yana Avrupa'da gerçekleşmiş en büyük toplu insan kıyımı olması ve Avrupa'daki hukuksal olarak ilk kez belgelenmiş soykırım olması açısından da önem taşır. [11].
[değiştir] Tarihsel Geri Plan
1990’daki Yugoslavya nüfus sayımlarına göre 5.736 nüfusluk Srebrenica kenti yüzde 63.92 oranında Boşnak çoğunluğa sahipken Sırplar sadece yüzde 28.4’sini oluşturuyordu. 2.441 nüfusluk Jepa kenti ise 2.330 Boşnak'ı, 103 Sırp'ı ve 8 Yugoslav'ı oluşturuyordu.
18 Nisan 1992'de Srebrenicalı Sırp milisi Srebrenica'yı ele geçirip Müslüman milisini silahsızlandırdı. Bunun üzerine Miloşeviç’in eski korumalarından Nasır Oriç, İslami köktendinci gençlerden oluşan sözde askeri birliği kurdu. Sonrasında Srebrenica'nın çevresi, şiddetli çatışmalar aralıksız devam edilmiş bölge haline geldi. 6 Mayıs gününde İslamcılar Blječeva ve Gniona köyleri yakıp yıktı. 8 Mayıs gününde ise Srebrenicalı Sırp lideri Goran Zekiç pusuya düşüp öldürüldü. Bu olay bir fırsat olarak değerlendirildi. Boşnak kuvvetleri Srebrenica'yı girdikten sonra bütün Srebrenicalı Sırplar panik içerisinde Bratunaç'a kaçtılar. Artık 'temizlenmiş' Srebrenica bir 'İslamcı ocağı'na dönüştü. Üç yıl boyunca Nasır Oriç'in 'askerleri', uluslararası toplumun tepkisizliğinden istifade ederek Sırp köylerine saldırdılar.
İngiliz gazeteci Joan Phillips, Nisan 1992-Mayıs 1993 arasındaki Naser Oriç tarafından düzenlenen saldırılarda 1.200 Sırp'ın hayatını kaybedildiğini, 3.000'in yaralandığını ve 14.400'ün sürüldüğünü söylemektedir. Sırp kaynaklarına göre 1992-1995'de Boşnak komutan Naser Oriç komutasında Srebrenica civarındaki 3.227 Sırpın katledildiği ve 182 Sırp köyün ateşe verildiği, ama aynı Oriç Lahey mahkemesinde yargılanmış ve beraat etmiştir. Lahey mahkemesi Oriç'le ilgili "emrinde bulunan askerlerin kontrolünü sağlayamadığı"na dair aklayıcı bir karara vardı. Oriç'in avukatları Sırp köylerine yapılan askeri hareketin meşru olduğunu, saldırıların stratejik ve askeri kararlar neticesinde yapıldığını ve Srebrenica'da aç kalan Müslümanlara yemek sağlamak için yapıldığını iddia ederek savunmada bulundu.[12]
Savaş başladıktan sonra Bosnalı Sırplar İkinci Dünya Savaşı sırasında yapılan soykırımların tekrar edilmesinden korkarak, Kuzey Podrinje ve Sırp Hersek'i arasında güvenli bir iletişim aracı oluşturmak için etnik arındırma çalışmalarına başladılar. Vlasenica, Brutunaç, Zvornik, Foça, Rogatitsa, Podromaniya ve Vişegrad gibi komşu bölgelerden kaçan on binlerce Boşnak Srebrenica bölgesinin nüfusu 44.000’e (kentin nüfusu 25.000'e) kadar, Jepa'nın nüfusu ise 12.000’e kadar yükselmişti.[kaynak belirtilmeli]
Ayrıca, Srebrenica güneyindeki boksit ocakları da Zvornik Alüminyum Fabrikası'nın tek geçim kaynağıydı. Boşnaklar'ın Srebrenica'yı ele geçirmelerinden sonra, Zvornik fabrikası boş boş durur ve Sırplar büyük zarar görürdü.
[değiştir] Aralık 1992 - Mayıs 1993 olayları. Srebrenica ve Jepa "güvenli bölgeleri"
16 Nisan tarihinde Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Sırp öncü birliklerinin kuşattığı Srebrenica kenti ve çevresinde "güvenli bölge" oluşturulmasını kararlaştırdı ve Sırp birliklerinin bölgeden derhal çekilmesini istedi. Daha sonra Srebrenica'dan helikopterlerle ağır yaralıların tahliyesi başlandı. Bosna'daki BM Kuvvetleri'nin Komutanı Philippe Morillon, Srebrenica'da güvenliği sağladıklarını belirterek "Sırplar, bundan sonra Srebrenica'ya ateş açarlarsa bütün dünyaya saldırmış olacaklardır" dedi.
Sırp Komutan General Ratko Mladiç yaptığı açıklamada, Müslüman askerlerin silahlarının Srebrenica'da imha edilmesini ve Müslümanların tanktan bıçağa kadar ellerindeki silahları teslim etmelerini istedi. Müslümanların elindeki ağır silahlar BM Barış Gücü tarafından "Güvenlik Konseyi`nin 819 numaralı kararını yerine getirme" gerekçesiyle toplanmış ve Potoçari bir üssüne yerleştirilmişti. BM Koruma Gücü Sözcüsü Barry Frewer yaptığı açıklamada, Müslümanların ateşkes anlaşması uyarınca ağır silahlarını teslim ettiklerini, ancak Sırpların olabir saldırısına karşı Srebrenica'da bulunan Kanada birliğinin Müslümanları savunacağını söyledi. Öte yandan, Bosnalı Sırpların Generalı Manoylo Milovanoviç de yaptığı açıklamada, Srebrenica'daki Müslümanların, ellerindeki silahları BM Koruma Gûcü'ne devrini öngören anlaşmayı ihlal ettiklerini ileri sürerek, "Müslümanlar çoğunluğu eskimiş, kullanılmaz durumda olan küçük çaptaki silahlarını BM Gûcü'ne verdi" ifadesini kullandı.
6 Mayıs 1993’teki olağanüstü toplantısında almış olduğu 824 no’lu kararlarıyla BM Güvenlik Konseyi, Saraybosna, Tuzla, Jepa, Gorajde ve Bihaç ile birlikte Srebrenica’yı da güvenli bölge ilân etti.[kaynak belirtilmeli]
[değiştir] Krivaya 95 (Krivaja 95) Harekâtı. Srebrenica'nın düşmesi
6 Temmuz 1995 sabah doğru Sırp güçleri 28. tümenin mevzilerini tank ve top ateşiyle bombardıman etmeye başladılar. Srebrenica'yı zaptetmesi üzerine Sırplar bölgeye 3 bin asker, 10 tank, bir zırhlı personel taşıyıcı ve 52 top ile Sam füzeleri sevk edilmişti. 6.750 kişilik ihtiyat kuvvetleri Srebrenica ve Jepa etrafındaydı.
10 Temmuz saat 07:00'de Mido Salihoviç 100 kişilik müfrezesi, Srebrenica iki kilometre güneyindeki Kozle köyün yanında bulunan Sırp koluna ansızın hücum etmiş, bir tank ve birkaç araba ateşe vermiş ve sonra Kozle ile Jivkovo Brdo'ya hakim tepeleri zaptetmişti. Öğleden sonra Sırp kuvvetleri, tepelere yoğun bir topçu ve havan ateşi açarak taarruza başladılar. Salihoviç müfrezesi kısmen dağıldı kısmen imha edildi.
Ratko Mladiç komutasındaki Sırplar Srebrenica'ya olan saldırılarını sıklaştırdıklarında Müslümanlar'ın toplanan silahlarını geri almak için yaptıkları basvuru sorumlu Hollanda komutanı tarafından reddedildi. BM yalnızca iki F16'yı kent üzerinde bir uçuş yaptırmakla yetindi. 1-2 Sırp tank vuruldu.[kaynak belirtilmeli]
Hollandalı askerler bir gece yarısı Bosna'daki BM Barış Gücü komutanı Fransız generalden aldıkları emir doğrultusunda kenti boşalttılar.
11 Temmuz 1995 günü Ratko Mladiç, 28. Tümenin hiç direnmeden bırakılmış kente kolaylıkla girdi.
[değiştir] Potoçari kampı. Mültecilerin tahliyesi. 28. Tümenin kaçışı
Saldırı sırasında şehirde bulunan kadınlar, çocuklar ve yaşlı erkekler iki gruba ayrılarak şehirden ayrılmayı denediler. İlk grup Srebrenica Güvenli Bölgesi içindeki Potoçari’ye 12 Haziran 1995’te vardı, ancak Bosna-Sırp birlikleri burada kadın, çocuk ve erkekleri birbirinden ayırdılar ve erkelerin çoğu savaş suçlarda parmağı olma yoklamasına tabi tutuldu. Daha sonra yaklaşık 750 kişiyi (esirler içinde İbran Mustafiç[13] vardı) esir kamplarına yerleşti.[4][kaynak belirtilmeli] İkide biri silâhlı olan ve 28. tümenin asker ile ailesini bırakıp gitmiş erkeklerden oluşan 12.000-15.000 kişilik bir mülteci grubu ise orman içinden Tuzla’ya doğru yola çıktılar, ancak Kamenica ve Snagovo bölgelerinden geçerken Bosna-Sırp kuvvetlerinin pususuya düştüler. Brarunaç veya Zvornik'e yarmağa kalktıkların çoğu öldürüldü.[kaynak belirtilmeli]
[değiştir] Pilici-Branyevo katliamı
1996'te, Lahey savaş suçları mahkemesindeki davasına, Srebrenitsa katliamının sorumlularından Hırvat paralı askeri Drajen Erdemoviç olaylar hakkında bilgi verdi. Erdemoviç, üyesi olduğu 10. Suikast Müfrezesinin, 16 Temmuz 1995'te, Zvornik kuzeyi-batısındaki Pilica'da bulunan bir ciftlikte 1.200 kadar kişiyi nasıl sistematik olarak öldürdüğünü anlattı. 29 Kasım 1996'da Drajen Erdemoviç bizzat kendisi yaklaşık 120 silahsiz Müslüman'ı öldürmekten dolayı savaş hukuku ve geleneklerini ihlal etmekten suçlu bulunmuş ve 5 yıl hapis cezası almıştır[14][15]
[değiştir] Stupçanitsa 95 (Stupčanica 95) Harekâtı. Jepa'nın düşmesi
14 Temmuz tarihinde ise Bosnalı Sırplar, başında Albay Avdo Paliç'in bulunduğu 285. Tugay'ın teslim etme teklifini reddettikten sonra BM'nin "güvenli bölge" ilân ettiği Jepa kentine de saldırıya başladı. 25 Temmuz'da Jepa da düştü.[16]
[değiştir] Sonraki olaylar ve sonuçlar
- 28 Temmuz'da Bosnalı Hırvatlar, Jepa bir bölgesine başında Ratko Mladiç'in bulunduğu Sırp kuvvetlerinin yığmasından istifade ederek Bosanski-Grahovo ile Glamoç'u ele geçirmiş ve Krayina Sırp Cumhuriyeti ve Sırp Cumhuriyeti arasında ulaşım yollarını kesmişti. 4-22 Ağustos 1995 tarihlerinde ise Hırvatistan Ordusu, Bosna-Hersek ordusunun 5. kolordusu ve NATO’yla işbirliği içinde, Fırtına Harekâtı düzenleyerek, Krayina Sırp Cumhuriyeti ve Batı Bosna Cumhuriyeti imha etmiştir.
- ABD ve İKÖ tarafından Boşnak-Hırvat Federasyonuna silah ambargosunun fiilen kaldırılmıştır.
- Alman askerleri savaşa katılmak için Almanya'dan dışarıya gönderilmiştir (İkinci Dünya Savaşı'ndan beri geçmişte emsali olmayan bir olaydır).
- Batı medya Boşnak Soykırımı iddialarını anti-Sırp propagandasında (BM Barış Gücü "koruması" altındaki Batı Slavoniya ve Krayina etnik temizliğinin sükûtla geçiştirilmesi, Sırp Cumhuriyeti'ni bombardıman etmesi için bahane, Sırbistan'ı bombardıman etmesinin ve Kosova’nın işgali haklı gösterilmeleri vbz.) kullanmaktadır.
- 20 Eylül 2003 ABD eski Başkanı Bill Clinton, Srebrenica katliamı anısına, Potoçari'de anıt bir mezarın açılışını yaptı. Sırp Cumhuriyeti kontrolü altındaki bölgede yapılan anıtın açılışına 20 binden fazla kişi katıldı. Clinton, katliamın sorumlularının yakalanması çağrısında bulundu. Törende toplanlar, Clinton’un üç yıl süren Bosna Savaşı’nın Kasım 1995’te sona ermesindeki rolüne değindi. Konuşmanın ardından, kazı yapılan toplu mezardan çıkarılan, 16 ile 75 yaş arasındaki 106 kişiye ait naaş toprağa verildi.
[değiştir] Mahkeme
Katliamdan yaklaşık 13 yıl sonra Bosna'lı Sırp komutan Ratko Mladiç kaçak olarak yaşadığı Sırbistan'ın Sermiyan köyünde Radovan Karaciç ile beraber yakalanarak tutuklanmış ve Lahey Uluslararası Ağır Ceza Mahkemesinde 1 hafta yargılandıktan sonra haklarında tutuklama kararı çıkmış ayrıca Mladiç'in cezası müebbet hapis olarak belirlenmiştir.
Lahey Adalet Divanı; bu katliamı bir 'soykırım' olarak kabul etti; ancak Sırbistan'ın sorumlu tutulmayacağına karar verdi.
[değiştir] Srebrenica katliamı ile ilgili komplo teorileri
Hakiya Meholiç'in DANI dergisine verdiği demece göre, Nisan 1993'te Amerika Birleşik Devletleri'nin başkanı Bill Clinton, Aliya İzzetbegoviç’e, NATO müdahalesinin ancak Sırplar Srebrenica’ya saldırıp orada en az 5000 kişiyi öldürürlerse mümkün olabileceğini söylemiştir.
1992-1995'te Srebrenica polisi şefi olan Hakiya Meholiç, 1993 yılı Eylül ayında Saraybosna’da katıldığı bir hükümet toplantısında Aliya İzzetbegoviç’in NATO müdahalesinin ancak çetnik kuvvetlerinin Srebrenica’ya girmesi ve 5000 Müslüman'ı öldürmeleri durumunda gerçekleşebileceğini açıkladığını söylemiştir.[17] Aliya İzzetbegoviç’in ve Clinton’un 1993 yılında söyledikleri 1995 Temmuz ayında gerçekleşti. Bosna-Sırp Kuvvetleri Srebrenica’ya saldırdı, 7000 civarında insanın katledildiği yönünde medya da bir propaganda yapıldı ve sonrasında NATO saldırısı gerçekleşti.[18]
[değiştir] Kayıpların sayısı
Mahkemede savcılık kaç kişinin öldürülmüş yada kaybolmuş olabileceğine dair bir sayı vermemiştir. Uluslararası Kızıl Haç teşkilatının verilerine göre bu sayı 7300 civarındadır.[kaynak belirtilmeli]
Belgrad Üniversitesi’nden Profesör Milivoye İvanişeviç (Milivoje Ivanišević)’e göre kayıp listesindeki 500 kişi çatışmalar sırasında ölmüştür. Ayrıca yine kayıp listesinde adı geçen 3.010 kişinin adlarına OSCE’nin 1996’de düzenlediği seçim listelerinde rastlanmıştır.[kaynak belirtilmeli] Bosna Sırp Cumhuriyeti Araştırma Komisyonu üyesi Darko Trifunoviç kayıp listesinde adı geçen 3.381 kişinin doğum tarihlerinin listede yer almadığını belirlemiştir.[kaynak belirtilmeli] Kayıp sayısını başka medya organları gibi 1999 yılı sonbaharında 7000 olarak veren Der Spiegel dergisi bu sayıyı 2000 yılı yazında 3000’e indirmiştir.[kaynak belirtilmeli]
[değiştir] Srebrenica dezenformasyon modeli
[değiştir] "Uydu görüntüleri"
10 Ağustos 1995'te (yani Krayinalı Sırpların yığınsal kaçışı en civcivli zamanında) Amerika'nın BM Büyükelçisi Madeleine Albright uydudan elde edilen fotoğraflardan bir kaçını gösterdi. BM Güvenlik Konseyi'nin basına kapalı yapılan toplantısında Madeleine Albright, bu resimde Nova-Kasaba'nın etrafında daha yeni kazıldığı belli olan topraklar ve 2.700 kişinin mezarının kalıntıları açıkça görüldüğünü açıkladı. Aslında Savaş Suçları Mahkemesi bölgede 33 ceset bulabildi.[19] Ancak Ağustos ayında "Birleşmiş Milletler 8.000 kişinin katliamını önlememiştir" diye haberler ve Amerikan casus uydusunun yapılan fotoğraflar dünya basını ve televizyon ekranlarını uzun süre işgal etti. Bu nedenle İkinci Dünya Savaşı’ndan beri[kaynak belirtilmeli] Avrupa’daki en kötü etnik temizlik olan Krayina etnik temizliğini başarılı bir şekilde sükûtla geçiştirilmiştir.
"Srebrenica yakınlarındaki futbol sahasında toplu olarak öldürülmeyi bekleyen Boşnakların" görüldüğü diğer fotoğrafları ise hiçbir zaman kamuoyuna gösterilmedi. Çünkü Srebreniсa ile ilgili tüm belgeleri, gelecek 30-50 yıl içinde "gizli" olarak belirlenmiş, ve hatta Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi tarafından kullanılabilir değil.[19] Bu karar, Amerika Birleşik Devletleri, Fransa ve İngiltere isteği üzerine alındı.[19]
[değiştir] "Akrepler"
2 Haziran 2005'te, yani iddia edilen soykırımın 10. yıldönümünden sadece 1-1,5 ay önce La Hey Mahkemesi’nde "Škorpioni" (Шкорпиони) isimli sözde askeri birliği bir üyesinin kişisel arşivinden alınan video kaydı gösterildi. Yugoslavya Federal Cumhuriyeti'nin eski lideri Slobodan Miloşeviç yargılandığı sırada Lahey Mahkemesi'nde de gösteren video kaydında, dağlık ve ormanlık bir bölgede esir alınan 6 kişinin nasıl kurşuna dizildiği gösterilmekteydi. Bu görüntüler, 11 Temmuz 1995’te Srebrenica’da 8000 Bosnalı Müslümanın öldürülerek gerçekleştirildiği soykırımın bir kanıtı olarak kabul edildi.[20]
2007 Nisan ayında Belgrad’taki Sırbistan Savaş Suçları Mahkemesi dört Sırp milisi beş yıl ile yirmi yıl arasında değişen hapis cezalarına çarptırdı. Sanıklar, 1995 yılı yazında Bosna-Hersek'in Trnovo köyünde altı Müslüman esiri öldürmekten suçlu bulundular. Hakim davanın karar duruşmasında, "Akrepler" birliğin komutanı Slobodan Mediç ve yardımcısı Branislav Mediç'e 20 yıl, suçunu itiraf eden Pera Petraşeviç'e 13 yıl, diğer sanık Aleksander Mediç'e ise 5 yıl hapis cezası verdi. Aynı davada yargılanan Aleksander Vukov ise beraat etti.[21] Hakim de, sivil halka karşı savaş suçu işlendiğini açıkladı ancak "soykırım" ya da "insanlığa karşı suç" gibi terimleri kullanmaktan kaçındı.
[değiştir] Kaynaklar
- Savaş ve soykırım
- Srebrenica And the Politics of War Crimes
- Aleksandr İonov Операции "Кривая-95" и "Ступчаница-95": освобождение Сребреницы и Жепы, harita
- Srebrenica "massacre"
[değiştir] Ayrıca bakınız
[değiştir] Kaynakça
- ^ http://www.eskisehirbarosu.org.tr/dergi/D12-13.pdf
- ^ Massacre Near Srebrenica was Staged by French and Muslim Agents
- ^ Сребреница. История и загадки трагедии//Эхо планеты №31 (902) 29 июля-4 августа 2005
- ^ a b "Page 34931:Out of these 25.000 people, there were about 750 men that were held prisoners because their identity was to be checked and it had to be checked that none of them was suspected of crimes against Serbs in the area. Out of these people, 500 were not suspected at all. They were released, and they were able to go towards Kladanj and Tuzla. Two hundred and fifty of them were held back because there was suspicion against them. They were suspected of crimes against the Serbs. They were detained in Zvornik and Batkovic, and it is probable that out of these people there were some summary executions because some Serbs recognised some of the authors of some crimes in their villages, but according to General Mladic, no more than hundred summary executions took place out of this group of people. Regarding the actual battle that took place in the night of the 11th to the 12th of July, 1995, in the surrounding woods, some 15.000 Muslims, armed Muslims, came out of Srebrenica in that night of the 11th to the 12th. This figure was confirmed by Naser Oric himself. And out of these 10 to 15.000 men, they were confronted in the woods in the night with General Mladic's army, who expected a ferocious battle against well-armed Muslims. So of course there were fights during the night. The Serbs, conducted by General Mladic, lost over 500 men, and the armed Muslims lost some 1.500 to 1.800 men." Patrick Barriot.Wednesday, 12 January 2005
- ^ "So to avoid the Bosnian Serb forces to their west, about 800 of the men and boys of Zepa fled east. They crossed the Drina River to Yugoslavia, where they were split between two detention camps"211 Bosnians Free After 8 Months. Why So Long?, 11 Nisan 1996, erişim tarihi: 29 Mayıs 2009.
- ^ "The fact that Milosevic personally intervened and saved 800 Bosnian Muslim men from the enclave who crossed the Drina River into Yugoslavia demanding protection from Milosevic!!! These men where handed over to the Red Cross in Hungary - so that from there they could choose whether or not they wanted to return to Bosnia."Some things to keep in mind about Srebrenica:, 28 Eylül 2002, erişim tarihi: 29 Mayıs 2009.
- ^ Can Dündar
- ^ Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin Srebrenica'da soykırım olduğu sonucuna vardığı dava (Savcı v. Radislav Krstiç), 14 Nisan 2004, erişim tarihi: 16 Şubat 2009.
- ^ Federal Commission for Missing Persons; "Preliminary List of Missing and Killed in Srebrenica"; 2005 [1]
- ^ ICTY, Prosecutor vs Krstic, Trial Chamber Judgement, Case No. IT-98-33-T, paras 43–46. [2]
- ^ Institute for War and Peace Reporting, Tribunal Update: Briefly Noted (TU No 398, 18-Mar-05) [3]
- ^ Bosnalı komutan suçsuz bulundu
- ^ 1990-1995 yıllarında Srebrenica Bölgesi Belediyesi Yürütme Komitesi Başkanıdır. Srebrenica'nın Düşüşü resmi versiyonunun çürüttüğü "Planirani haos 1990-1996." kitabının yazarıdır
- ^ Katliamlara ilk ceza
- ^ Miloşeviç'in Yargılanmasına Yeniden Başlandı
- ^ KIPIRDANIŞLAR 27 Temmuz 1995
- ^ 5,000 Muslim Lives for Military Intervention, 22 Haziran 1998, erişim tarihi: 17 Nisan 2009.
- ^ Presidency and Army Command Sacrificed Srebrenica, 14 Temmuz 1996, erişim tarihi: 11 Nisan 2009.
- ^ a b c "Запрещённая истина о Сребренице" Александр Павич Глава 7.«Спутниковые снимки»
- ^ Srebrenica için yeni kavga
- ^ Srebrenitza sanıklarına toplam 58 yıl

