Sophus Lie

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Sophus Lie
Sophus Lie.jpg
Doğum 17 Aralık 1842(1842-12-17)
Nordfjordeid, Norveç
Ölüm 18 Şubat 1899 (56 yaşında)
Christiania, Norveç
Dalı Matematik
Çalıştığı yerler Christiania Üniversitesi, Leipzig Üniversitesi
Öğrenim Christiania Üniversitesi
Önemli başarıları Lie cebiri ve Lie grupları
Aldığı ödüller Lobaçevski Madalyası

Marius Sophus Lie, (d. 17 Aralık 1842 - ö. 18 Şubat 1899) Norveçli matematikçi. Cebirsel değişmezler ve diferansiyel denklemler kuramlarına önemli katkılarda bulunmuştu.

Özgeçmiş[değiştir | kaynağı değiştir]

onun ilk matematik çalışması Repräsentation der Imaginären der Plangeometrie Christiania'daki Bilimler Akademisi tarafından ve ayrıca Crelle's Journal tarafından 1869 yılında yayınlanmıştır. Aynı yıl bir burs aldı ve o Şubat 1870 Eylül'den kaldı Berlin'e gitti . Orada, o Felix Kleinla tanıştı ve yakın arkadaş oldu . O Berlinden ayrıldığında , Lie o iki ay sonra Klein'e katıldı ve Paris'e gitti.Orada,Camille Jordan ve Gaston Darbouxla bir araya geldi. Ancak 19 Temmuz 1870 tarihinde Fransa-Prusya Savaşı başladı ve Klein (Prusyalı idi) çok hızlı bir şekilde Fransa'yı terk etmek zorunda kaldı.Lie Milanda Luigi Cremona'yı ziyareti ardından karar verdi.Ama Norveç'te onu ünlü yapan bir olay bir Alman casus zan altındaki Fontainebleauda tutuklandı. O , Darboux'un müdahalesi sayesinde bir ay sonra cezaevinden tahliye edildi .[1] Lie geometrik dönüşümlerin bir sınıfı başlıklı bir tez ile 1871 yılında Christiania Üniversitesi (bugünkü Oslo) doktorasını aldı. Bu " Modern Geometrien yakışıklı keşiflerinden biri" olarak Darboux tarafından açıklancaktır.Gelecek yıl ,Norveç Parlamento onun için olağanüstü profesörlük kurulmuştur.sonra aynı yıl,Lie Erlangende oldu ve Erlangen üzerinde çalışan Kleinı ziyaret etti. 1872 sonunda,Sophus Lie sonra on sekiz yaşında,Anna Birch önerildi ve onlar 1874 yılında evlendiler.Çiftin üç çocuğu oldu:Marie (b. 1877), Dagny (b. 1880) ve Herman (b. 1884) 1886 yılında,Friedrich Engel Klein ve Adolph Mayer(iki profesörden biri idi Leipzig) desteği ile,ona yardım etmek Christiania'daki geldi . Engel 1888-1893 , üç cilt olarak Leipzig'de yayımlanan onun en önemli eseri Theorie der Transformationsgruppen yazmak için Lie'e yardımcı olacaktır.Yıllar sonra,Engel de Lie'nin toplanan eserlerinin iki editöründen biri olacaktır . O Fransız Bilimler Akademisi Üyesi , 1892 yılında , 1895 yılında Londra Royal Society Yabancı Üyesi ve 1895 yılında Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Bilimler Akademisi yabancı ilişkilerin , 1878 yılında 8Londra Matematik Derneğinin fahri üyesi yapıldı . Sophus Lie pernisiyöz anemi,B12 vitamini emme düşüklüğüne neden bir hastalığından 56 yaşında öldü .

Miras[değiştir | kaynağı değiştir]

Lie'nin başlıca aracı, ve onun en büyük başarılarından biri, sürekli dönüşüm grupları, onları daha iyi "doğrusallaştırılmasıyla" ile anlaşılabilir (artık ondan sonra, Lie grupları, denir) bu keşif oldu ve üreten vektör alanılarına karşılık gelen (sözde sonsuz jeneratörleri) çalışmaydı .Jeneratörler grup kurallarının doğrusallaştırılmış sürümüne tabidir,Şimdiki komütatör braket olarak adlandırılan ve bugün bir Lie cebiri olarak adlandırılan yapıya sahiptir.[2][3] Hermann Weyl, 1922 ve 1923'te onun gazetelerde grup teorisi üzerine olan Lie çalışmasını kullanılmıştır, ve Lie grupları bugün kuantum mekaniğinde rol oynamaktadır.[3] Ancak, bugün çalışıldığı gibi Lie grupları konusu, büyük ölçüde Sophus Lie tarafından üzerinde araştırılan çok farklı ve "Lie çalışması kesinlikle ayrıntılıları en azından bugün bilindiği kadarıyla kesinlikle 19. yüzyıl ustalarından biridir ".[4]

Sophus Lie hakkında yazılan kitaplar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Lie, Sophus (1888) (German), Theorie der Transformationsgruppen I, Leipzig: B. G. Teubner . Written with the help of Friedrich Engel.
  • Lie, Sophus (1890) (German), Theorie der Transformationsgruppen II, Leipzig: B. G. Teubner . Written with the help of Friedrich Engel.
  • Lie, Sophus (1891) (German), Vorlesungen über differentialgleichungen mit bekannten infinitesimalen transformationen, Leipzig: B. G. Teubner . Written with the help of Georg Scheffers.[5]
  • Lie, Sophus (1893) (German), Vorlesungen über continuerliche Gruppen, Leipzig: B. G. Teubner . Written with the help of Georg Scheffers.[6]
  • Lie, Sophus (1893) (German), Theorie der Transformationsgruppen III, Leipzig: B. G. Teubner . Written with the help of Friedrich Engel.
  • Lie, Sophus (1896) (German), Geometrie der Berührungstransformationen, Leipzig: B. G. Teubner . Written with the help of Georg Scheffers.[7]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Darboux, Gaston (1899). "Sophus Lie". Bull. Amer. Math. Soc. 5 (7): 367–370. http://www.ams.org/journals/bull/1899-05-07/S0002-9904-1899-00628-1. 
  2. ^ Helgason, Sigurdur (1994), "Sophus Lie, the Mathematician", Proceedings of The Sophus Lie Memorial Conference, Oslo, August, 1992, Oslo: Scandinavian University Press, ss. 3–21, http://ocw.mit.edu/courses/mathematics/18-755-introduction-to-lie-groups-fall-2004/readings/helga_sopmath3_2.pdf. 
  3. ^ a b Gale, Thomson. "Marius Sophus Lie Biography". World of Mathematics. http://www.bookrags.com/biography/marius-sophus-lie-wom/. Erişim tarihi: 23 January 2009. 
  4. ^ Hermann, Robert, ed. (1975), Sophus Lie's 1880 transformation group paper, Lie groups: History, frontiers and applications, 1, Math Sci Press, ss. iii, ISBN 0-915692-10-4 
  5. ^ Lovett, E. O. (1898). "Review: Vorlesungen über Differentialgleichungen mit bekannten infinitesimalen Transformationen". Bull. Amer. Math. Soc. 4 (4): 155–167. http://www.ams.org/journals/bull/1898-04-04/S0002-9904-1898-00476-7/. 
  6. ^ Brooks, J. M. (1895). "Review: Vorlesungen über continuerliche Gruppen mit geometrischen und anderen Anwendungen". Bull. Amer. Math. Soc. 1 (10): 241–248. http://www.ams.org/journals/bull/1895-01-10/S0002-9904-1895-00283-9/. 
  7. ^ Lovett, E. O. (1897). "Review: Geometrie der Berührungstransformationen". Bull. Amer. Math. Soc. 3 (9): 321–350. http://www.ams.org/journals/bull/1897-03-09/S0002-9904-1897-00430-X/. 

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Şablon:Authority control

Şablon:Persondata