Sonni Ali

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Sonni Ali, Sunni olarak da yazılır, Sonni Ali Ber (Arapçada "Büyük Ali") olarak da bilinir (ö. 1492), Batı Sudan'daki Songay İmparatorluğu'nun hükümdarı. Sudan'ın önemli ticaret kentlerini ele geçirerek ülkesini güçlü bir imparatorluğa dönüştürmüştür.


Yaklaşık 1464'te tahta çıktığında, ülke toprakları Yukarı Nijer Vadisinde zengin bir ticaret merkezi olan başkent Gao'yu çevreleyen küçük bir alanı kaplıyordu. 1468'de, eski Mali İmparatorluğu'nun başlıca kentlerinden olan Timbuktu'nun Müslüman hükümdarları, Mali'nin bölge üzerindeki denetimini yitirmesiyle birlikte kenti işgal etmiş olan göçebe Tuaregleri uzaklaştırmak için Sonni Ali'den yardım istediler. Bunu büyük bir fırsat olarak gören Sonni Ali, Timbuktu'yu alarak Tuaregleri kentten sürdü. Daha sonra kenti yağmaladı ve halkının büyük bölümünü öldürdü. Bu davranışına gerekçe olarak da Timbuktu'nun Müslüman hükümdarlarının, Nijer Nehrini geçmesi için kendisine vermiş oldukları yardım sözünü tutmamalarını gösterdi. Timbuktu'yu yağmalayıp kent halkını öldürmesi tarihe baskıcı ve kaprisli bir hükümdar olarak geçmesine yol açtı.[1]

Sudan ticaretini denetim altına almanın Songaylara büyük yarar sağlayacağını düşünen Sonni Ali, Timbuktu'yu ele geçirdikten kısa bir süre sonra Bani Nehrinin Nijer ile birleştiği noktanın yakınında yer alan ticaret kenti Djénné'yi kuşattı ve 1473'te kenti ele geçirdi.

Hükümdarlığının büyük bölümünü savaş alanında, Mosilerin, Fulanilerin ve Tuareglerin saldırılarını püskürtmeye çalışarak geçiren Sonni Ali'nin imparatorluk topraklarını nasıl yönettiği konusunda çok az bilgi vardır. Yalnızca, aldığı toprakları eyaletlere böldüğü ve güvendiği kişileri bu eyaletlerin başına getirdiği bilinmektedir. Sonni Ali, batıdaki Fulanilere karşı düzenlediği seferden dönerken öldü.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]