Sol liberteryenizm

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Sol liberteryanizm sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara


Sol liberteryenizm, bireysel özgürlük, eşitlik ve sosyal adaletin bir arada olması gerektiğini savunan siyasi bir görüştür.

Aynı zamanda, farklı siyasal hareket ve kuramcıları tarafından kullanılan bir terimdir. İki farklı tanım ağırlıklı olarak kullanılmaktadır.

Sol liberteryenizm bir kısım düşünür tarafından bireysel özgürlüğe çok güçlü bir bağı olan bir doktrin olarak düşünülmektedir ve doğal kaynaklar ile ilgili olarak, kişinin bu kaynaklar üzerinde başkalarının zararına olacak şekilde özel mülkiyet iddia etmesini hukuk dışı olduğu inancına sahip olmalarından dolayı, eşitlikçi bir görüşe sahiptir. [1][2] Bu tanımlama ile sol liberteryenler Kropotkin gibi anarko-komünistleri [3] ve Bakunin [4] gibi anarko-kollektivistleri de içine almaktadır. Bu tip sol liberteryenizm Peter Vallentyne, Hillel Steiner, and Michael Otsuka gibi [5] çağdaş taorisyenler tarafından savunulmaktadır. Bu tanımı savunan bazı sol liberteryenler her bireyin doğal kaynakların eşit paylaşımını hak ettiği iddiasına dayanarak bir çeşit yeniden gelir bölüşümünü savunmaktadır.[6] Noam Chomsky kendisini bir sol liberteryen olarak tanımlamaktadır.[7] Terim bazen liberteryen sosyalizm yerine de kullanılmaktadır.[8] Veya georgistlerin kendilerini tanımlamalarında da kullanılmaktadır.

Sol liberteryenizm veya liberteryen sol Roderick T. Long tarafından şöyle tarif edilmektedir

... geleneksel olarak solun kavramları olarak düşünülen kavramlarla liberteryenizmin birleşmesi, kaynaşması, yeniden bütünleşmesi. Bu, çalışanın güçlendirilmesi, plutokrasi için duyulan endişe, feminizm ve değişik toplumsal eşitlikçilik kavramlarını içermektedir.[9]

Liberteryen Sosyalizm[değiştir | kaynağı değiştir]

Noam Chomsky, sol liberteryen olarak bilinen, liberteryen sosyalist düşünür.

Liberteryen sosyalizm, sol liberteryenliğin orijinal okuludur.

Liberteryen Sosyalizm (ya da sosyalist anarşizm[10][11] ya da sol liberteryenizm[12][13]), güdümsüz, ekonomik ya da toplumsal katmansız, birey özgürlüğüne ve eşitliğine dayalı, her tür bilgiye erişmede ve kullanmada fırsat eşitliği sağlayan, anarşist özelliklere sahip bir sosyalizm anlayışıdır.[14]

Bu eşitlik ve özgürlük, ancak özel mülkiyetin sona erdirilmesiyle mümkün olacaktır.[15] Böylece üretim ve kaynakların, toplumun bütününü kapsayacak biçimde paylaştırılması sağlanır. Bununla birlikte Liberteryen sosyalizm, gayrimeşru otoriteyi tanımlamayı, eleştirisini yapmayı ve sonuçta da toplum yaşamının her yanındaki varlığını ortadan kaldırmayı amaçlar. Libertereyn sosyalistlere göre “gerek ekonomik, politik, dinsel; gerekse cinsiyetçi olarak kurumsallaşan güç, hem özneyi (faîl) hem nesneyi (mefûl) vahşileştirir.”[16]

Diğer yönetsel sosyalizm anlayışları devlette ya da siyasi partilerde egemenlik kurmak üzere ekonomi ve kamu yönetimi alanlarında etkinlik gösterirken; Liberteryen sosyalistler, sendikalar, meslek odaları, işçi konseyleri, belediyeler, yurttaş meclisleri (mahfilleri) vb. bürokratik olmayan, doğrudan demokrasi uygulanabilecek alanlara yönelmektedirler.[17] Liberteryen sosyalistler, devlet yapılanmasını kapitalist sınıf egemenliğinin surları ve kalesi olarak tanımlar.[18]

Liberteryen sosyalizm olarak nitelenen siyasi felsefe, anarko-komünizm, anarko-kolektivizm, anarko-sendikalizm gibi anarşizm varyantlarını,[19] ortaklığı,[20],toplumsal ekolojiyi,[21] özyönetimciliği ve konsey komünizmini kapsamaktadır).[22] Bazı kaynaklar Libertereyn sosyalizmi kısmi ve yan anlamlı olarak anarşizm[23] ve sosyalist anarşizm ile bağdaştırır.[11][24]

Sol Anarşist Piyasa[değiştir | kaynağı değiştir]

Mutualizm[değiştir | kaynağı değiştir]

Mutualizm, 18. yüzyılda İngiliz ve Fransız işçi hareketleri ile ortaya çıktı ve ardından Fransa'da Pierre-Joseph Proudhon, ABD'de diğer bazı düşünürlerle bağlantılı olarak anarşist görünüm kazandı. [25] Birleşik Devletler'de, örneğin Benjamin Tucker ve William B. Greene gibi bireyci anarşistler üzerinde etkisi görüldü.

Mutualizmin önemli kavramları arasında; federasyon, karşılıklılık, özgür ortaklık, gönüllülüğe dayanan sözleşmeler, kredi ve para reformu bulunur. Birçok mutualistin görüşüne göre hükümet müdahalesinin olmadığı bir serbest piyasa - emek değer teorisine göre - kar, kira ve faizi kaldırarak, fiyatları emek maliyetlerine çeker ve şirketler için işçilerin rekabeti yerine; firmaların ücretleri arttırarak işçiler için rekabet ettiği bir düzen sağlanır. [26][27]

Mutualizm, kimi zaman bireyci ve kollektivist anarşizm arasında bir yerlerde bir sentez olarak görülür.[28] Bu düşünce mutualistlerin kendi eserlerinde dile getirilmiştir. "Mülkiyet Nedir?" adlı eserinde Proudhon "özgürlük" kavramına eşdeğer olarak komünizm ve mülkiyetin diyalektik sentezi olan "anarşi" kavramını önerir. [29] Pierre-Leroux'tan esinlenen Greene, mutualizmi üç felsefenin sentezinde arar:“komünizm, kapitalizm ve sosyalizm. [30] Sonraki bireyci anarşistler mutualist terimini “sentez” temasına çok az vurgu yaparak kullandılar.

Proudhon’dan önce, Josiah Warren’de başarısız Owencı deneyimin ardından benzer görüşler [31] öne sürmüştür.[32] 1840 ve 1850’lerde, Charles A. Dana [33] ve William B. Greene, Proudhon’un çalışmalarını ABD’de tanıttı. Greene Proudhon’un mutualizm kavramını ABD koşullarında yeniden değerlendirdi ve Benjamin R. Tucker'a bundan bahsetti. [34]

Agorizm[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Agorizm

Agorizm, insanlar arasındaki tüm ilişkilerin karşılıklı rızaya dayalı alışverişlerden oluştuğu bir serbest pazar dünyasını amaçlayan, Samuel Edward Konkin III tarafından ve J. Neil Schulman’ın da katkılarıyla kurulmuş bir politik felsefedir. [35]

Agoristlerin birçoğu görüşlerini sol-liberteryenizmin bir formu olarak karakterize ederken kendilerini piyasa anarşistleri olarak düşünürler. [36] Genel olarak agoristler siyasi adaylar ve siyasi reform için oy kullanımına karşıdır. Bunun yerine özgür bir topluma ulaşmak amacıyla alternatif stratejiler izlenir. Agoristler eğitim, doğrudan eylem, alternatif para, girişimcilik, öz yeterlilik ve en önemlisi karşı ekonomi gibi yöntemler kullanarak daha kolay ve çabuk bir özgür toplum yaratılacağını savunmaktadır. [35]

Geoliberteryenizm[değiştir | kaynağı değiştir]

Geoliberteryenizm, liberteryenizm ile georgizmi sentezleyen politik hareket ve ideolojidir. [37][38]

Geoliberteryenler, georgizm savuncularıdır. Pozisyon olarak tüm doğal kaynakları - en önemlisi toprağı - tüm bireylerin eşit erişim hakkına sahip, ortak varlıklar olarak düşünürler; bu sebepten dolayı onlara göre bireylerin herhangi bir arazi üzerinde özel mülkiyet talep etmesi durumunda topluma kira ödemesi gerekir.

19. yüzyılın sonlarında Georgizm özellikle Amerikalı liberteryenler arasında etkili olmuştur. Georgist felsefe ekonomist Henry George ve yazılarına dayanmaktadır. Georgistler arazi değeri üzerinden vergi ödenmesinin ekonomik, verimli, adil ve hakkaniyete uygun olduğunu ve daha az adil ve verimli diğer vergilerin azaltılabileceğini veya ortadan kaldırılabileceğini, vergilerin zenginler tarafından öncelikle ödeneceğini ve ekonomik eşitsizliğin azalacağını, böylece yeterli gelir elde edilebileceğini savunur. Arazi değeri üzerinden vergi, birçok kişi tarafından ilerici bir vergi olarak tarif edilmiştir.[39]

Dipnotlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "Libertarianism" entry at the Stanford Encyclopedia of Philosophy
    Prof. Will Kymlicka "libertarianism, left-" in Honderich, Ted (2005). The Oxford Companion to Philosophy. New York: Oxford UP. ISBN 9780199264797. "It combines the libertarian assumption that each person possesses a natural right of self-ownership over his person with the egalitarian premise that natural resources should be shared equally. Right-wing libertarians argue that the right of self-ownership entails the right to appropriate unequal parts of the external world, such as unequal amounts of land. According to left-libertarians, however, the world's natural resources were initially unowned, or belonged equally to all, and it is illegitimate for anyone to claim exclusive private ownership of these resources to the detriment of others. Such private appropriation is legitimate only if everyone can appropriate an equal amount, or if those who appropriate more are taxed to compensate those who are thereby excluded from what was once common property."  See also Steiner, Hillel & Vallentyne. 2000. Left-Libertarianism and Its Critics: The Contemporary Debate. Palgrave Macmillan. p. 1
  2. ^ Gaus, Gerald F. & Kukathas, Chandran. 2004. Handbook of Political Theory. Sage Publications Inc. p. 128
  3. ^ DeLeon, David. 1978. The American as Anarchist: Reflections on Indigenous Radicalism. Johns Hopkins University Press. p. 1978
  4. ^ Goodwin, Barbara. 1987. Using Political Ideas, 4th edition. John Wiley & Sons. p. 137-138
  5. ^ Vallentyne, Peter; Steiner, Hillel (2000) (English). Left-Libertarianism and Its Critics Left-Libertarianism and Its Critics: The Contemporary Debate. Basingstoke: Palgrave Macmillan. ss. page 1. ISBN 9780312236991. 
  6. ^ Gaus, Gerald F. & Kukathas, Chandran. 2004. Handbook of Political Theory. Sage Publications Inc. p. 128
  7. ^ O'Hara, Phillip Anthony. 1999. Encyclopedia of Political Economy. Routledge. p. 15
  8. ^ e.g. Faatz, Chris, "Toward[s] a Libertarian Socialism." Available at [1].
  9. ^ Long, Roderick. T. An Interview With Roderick Long
  10. ^ Ostergaard, Geoffrey. "Anarşizm". A Dictionary Marxist Thought. Blackwell Publishing, 1991. p. 21.
  11. ^ a b Noam Chomsky, Carlos Peregrín Otero. Language and Politics. AK Press, 2004, p. 739
  12. ^ Murray Bookchin and Janet Biehl. The Murray Bookchin Reader. Cassell, 1997. p. 170
  13. ^ Steven V Hicks, Daniel E Shannon. The American journal of economics and sociolology. Blackwell Pub, 2003. p. 612
  14. ^ Baake, David. "Prospects for Libertarian Socialism", Zmag (June 2005).
  15. ^ Mendes, Silva. ‘Socialismo Libertário ou Anarchismo’ Vol. 1 (1896): “Society should be free through mankind's spontaneous federative affiliation to life, based on the community of land and tools of the trade; meaning: Anarchy will be equality by abolition of private property and liberty by abolition of authority”
  16. ^ Ackelsberg, Martha A. (2005). Free Women of Spain: Anarchism and the Struggle for the Emancipation of Women. AK Press. ss. s. 41. ISBN 978-1-902593-96-8. 
  17. ^ Rocker, Rudolf (2004). Anarcho-Syndicalism: Theory and Practice. AK Press. ss. s. 65. ISBN 978-1-902593-92-0. 
  18. ^ Guerin, Daniel, Anarchism: A Matter of Words: " Some contemporary anarchists have tried to clear up the misunderstanding by adopting a more explicit term: they align themselves with libertarian socialism or communism."
    Faatz, Chris, Towards a Libertarian Socialism.
  19. ^ Sims, Franwa (2006). The Anacostia Diaries As It Is. Lulu Press. ss. s. 160. 
  20. ^ A Mutualist FAQ: A.4. Are Mutualists Socialists?
  21. ^ Bookchin, Murray. Post-Scarcity Anarchism AK Press (2004) p.xl
  22. ^ Chomsky, Noam. Chomsky on Democracy and Education Routledge (2002) p.133
  23. ^ Ross, Dr. Jeffery Ian. Controlling State Crime Transaction Publishers (200) p.400
  24. ^ Ostergaard, Geoffrey. "Anarchism". A Dictionary of Marxist Thought. Blackwell Publishing, 1991. p. 21.
  25. ^ "A member of a community," The Mutualist; this 1826 series criticized Owen's proposals, and has been attributed to Josiah Warren or another dissident Owenite in the same circles; Wilbur, Shawn, 2006, "More from the 1826 "Mutualist"?"
  26. ^ [2]
  27. ^

    Under the mutual system, each individual will receive the just and exact pay for his work; services equivalent in cost being exchangeable for services equivalent in cost, without profit or discount; and so much as the individual laborer will then get over and above what he has earned will come to him as his share in the general prosperity of the community of which he is an individual member.

    "Communism versus Mutualism", Socialistic, Communistic, Mutualistic and Financial Fragments. (Boston: Lee & Shepard, 1875), William Batchelder Greene

  28. ^ Avrich, Paul. Anarchist Voices: An Oral History of Anarchism in America, Princeton University Press 1996 ISBN 0-691-04494-5, p.6
    Blackwell Encyclopaedia of Political Thought, Blackwell Publishing 1991 ISBN 0-631-17944-5, p.11
  29. ^ Proudhon, Pierre-Joseph What is Property? (1840), p. 281
  30. ^ Greene, William B. "Communism — Capitalism — Socialism", Equality (1849)[3], p. 59.
  31. ^ Warren published the periodical The Peaceful Revolutionist in 1833, seven years before Proudhon's "What is Property."
  32. ^ "While more learned men lost faith in utopias and in human nature when the New Harmony experiment failed, Warren became more trusting than before in man's intelligence and perfectibility." - Native American Anarchism, pg. 94, Eunice Schuster
  33. ^ Dana, Charles A. Proudhon and his "Bank of the People" (1848).
  34. ^ Tucker, Benjamin R., "On Picket Duty", Liberty (Not the Daughter but the Mother of Order) (1881-1908); 5 January 1889; 6, 10; APS Online pg. 1
  35. ^ a b Konkin, Samuel Edward. New Libertarian Manifesto
  36. ^ Smashing the State for Fun and Profit Since 1969: An Interview With the Libertarian Icon Samuel Edward Konkin III (a.k.a. SEK3)
  37. ^ "Foldvary, Fred E. Geoism and Libertarianism. The Progress Report". Progress.org. http://www.progress.org/archive/fold251.htm. Erişim tarihi: 2013-03-26. 
  38. ^ Karen DeCoster, Henry George and the Tariff Question, LewRockwell.com, April 19, 2006.
  39. ^ Land Value Taxation: An Applied Analysis, William J. McCluskey, Riël C. D. Franzsen

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]