Sinop Baskını

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Sinop savaşı
Kırım Savaşı
BattleOfSinop.jpg
Sinop savaşı, A. Bogolyubov.
Tarih 30 Kasım 1853
Bölge Sinop, Kuzey Türkiye
Sonuç Rus zaferi
Taraflar
Rusya Rusya İmparatorluğu Osmanlı İmparatorluğu Osmanlı İmparatorluğu
Komutanlar
Rusya Pavel Nahimov Osmanlı İmparatorluğu Patrona Osman Paşa
Güçler
6 savaş gemisi
2 fırkateyn
3 buharlı gemi
7 fırkateyn
5 korvet
Kayıplar
yok 7 fırkateyn battı
3 korvet battı

Sinop Baskını (30 Kasım 1853), Kırım Savaşının önemli çarpışmalarından biri olan baskın. Bu baskında Rus Karadeniz donanması, Sinop'ta Osmanlı donanmasına ağır bir darbe indirdi. Dünya deniz savaşları tarihinde yelkenli ahşap gemilerin rol aldığı son çarpışma ve gülle yerine patlayıcı mermilerin (humbara) kullanıldığı ilk çarpışma olarak Sinop Baskını'nın özel bir yeri vardır.

Nedenleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlı ve Rus orduları bir süredir Kırım Savaşı'nın Kafkas cephesinde çarpışıyorlardı. Kafkaslardaki Osmanlı güçlerinin ikmal yolu Trabzon ve Batum limanlarıydı. Deniz yolunu korumak amacıyla Patrona Osman Paşa (Oramiral) komutasında Sinop'ta bir filotilla üslenmişti.

Gelişimi[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana üssü Sivastopol olan Rus Karadeniz donanmasının başında Amiral Nahimov vardı. Sivastopol Sinop'a sadece 180 deniz mili uzaklıktadır. Sürpriz bir baskında filotillanın 280 deniz mili uzaktaki İstanbul'dan yardım alamayacağını hesaplayan Nahimov, 30 Kasım 1853 Cuma günü ateş gücü çok üstün gemilerle ve sis altında tam bir baskın etkisi ile Sinop limanına girdi. Rus filosu 7 saffı harp gemisi (612 top), 2 Yelkenli Korvet (98 top) ve 3 buharlıdan (12 top) oluşuyordu. Kale toplarının hazırlıksız, Osmanlı bahriyelilerinin eğitimsiz olması gibi faktörler de Rusların lehindeydi. Rus gemileri limanda demirli Osmanlı gemilerinin karşısına dizilerek patlayıcı mermi atan toplarla saldırıya geçtiler.

Günün sonunda 7 yelkenli fırkateyn, 3 yelkenli korvet ve 2 buharlı vapurdan oluşan Osmanlı filotillasının tümü imha oldu. Yanan gemilerde bulunan ve denize dökülen 4.000'in üzerinde asker şehit oldu. (Bkz. KERR et al.. GÜLEN ise bu sayıyı 2.700 şehit, 556 ağır yaralı ve 150 esir olarak veriyor) Patrona Osman Paşa esir düştü, yardımcısı Riyale (Tümamiral) Bozcaadalı Hüseyin Paşa ise şehit oldu.

Kaybedilen Osmanlı gemileri (top sayıları) şöyledir:

Yelkenli Fırkateynler[değiştir | kaynağı değiştir]

Sinop Baskını, İvan Ayvazovski

Yelkenli Korvetler[değiştir | kaynağı değiştir]

Buharlı Vapurlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Toplam: 12 parça gemi ve yaklaşık 470 top. Süratli bir vapur olan ve baskından kaçmayı başaran Taif felaketten iki gün sonra haberi İstanbul'a ulaştırdı.

Sonuçları[değiştir | kaynağı değiştir]

Gözlemciler Sinop baskını'nda denk olmayan kuvvetlerin karşı karşıya gelmesini büyük haksızlık olarak gördüler. Görgü tanıkları denize dökülen bahriyelilere Rusların merhamet etmediğini söylüyorlardı. Muharebe Avrupa kamuoyuna bir Rus hunharlığı şeklinde yansıdı ve İngiltere ile Fransa'yı Osmanlı İmparatorluğu yanında Kırım Savaşı'na girmeye iten dönüm noktalarından biri oldu. Baskının hemen ardından İngiliz ve Fransız donanmaları Karadeniz'e girdiler. Avusturya'nın notası sonucunda Rusya barış yapma durumunda kaldı ve Paris Antlaşması imzalandı. (30 Mart 1856)

Sinop'ta baskının acı anısını yaşatan bir şehitlik, bir de şehitlerin üzerinden çıkan paralarla yaptırılan Şehitler Çeşmesi inşa edilmiştir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  • BLAKE, R.L.V.ffrench: The Crimean War; Londra: Sphere Books, 1971. (ss.15-16)
  • GÜLEN, Nejat: Şanlı Bahriye internet baskısı
  • KARAL, Enver Ziya: Osmanlı Tarihi Cilt V; Ankara: TTK Basımevi, 1995. (s. 235)
  • KERR, Paul et al.: The Crimean War; Londra: Boxtree, 1997. (s.13-15)
  • PALMER, Alan (Çev. GASPIRALI, Meral): 1853-1856 Kırım Savaşı ve Modern Avrupa'nın Doğuşu; İstanbul: Sabah Yayınları,