Sekunder (kimya)

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Sekunder latıncedeki ‘ Secundarius ‘ kelimesinden gelmektedir. Kimyada ise ikinci sıradaki anlamında kullanılmaktadır. Örneğim Sekunder gibi.

Organik Kimyada[değiştir | kaynağı değiştir]

Kırmızı ile işaretlenen atomlar farklı atom gruplarındaki merkez atomlarını temsil etmektedirler.

Bu şemada sukunder primer, tersiyer ve kuartet merkez atomları karşılaştırılmıştır.

primer sekunder tersiyer Kuartet
Karbonun Organik
kimyadaki bağları
Prim. Hydrocarbon Structural Formulae V.1.png Sec. Hydrocarbon Structural Formulae V.1.png Tert. Hydrocarbon Structural Formulae V.1.png Quart. Hydrocarbon Structural Formulae V.1.png
Alkol Prim. Alcohol Structural Formulae V.1.png Sec. Alcohol Structural Formulae V.1.png Tert. Alcohol Structural Formulae V.1.png Bulunmamaktadır.
Amin Prim. Amine Structural Formulae V.1.png Sec. Amine Structural Formulae V.1.png Tert. Amine Structural Formulae V.1.png Quart. Ammonium cation Structural Formulae V.1.png
Karbon asit amidler Prim. Amide Structural Formulae V.1.png Sec. Amide Structural Formulae V.1.png Tert. Amide Structural Formulae V.1.png Bulunmamaktadır
Fosfin Prim. Phosphine Structural Formulae V.1.png Sec. Phosphine Structural Formulae V.1.png Tert. Phosphine Structural Formulae V.1.png Quart. Phosphonium Cation Structural Formulae V.1.png


Organik kimyada Sekunder (ikincil) kelimesinin anlamı merkezdeki atomun (Karbon, Azot, Fosfor) iki bağı organik kısımla (R), geri kalan bağların hidrojen atomuyla yapmak üzere sadece hidrojen ve organik kısımla bağ yapmış atomlar sekunder diğer bir değişle birincil olarak adlandırılır.

Burada organik kısımlar alkil, aril, alkil-aril, vb… olabilirler. Sekunder alkoller merkez atom olarak karbon atomu (merkez atom = Karbon ), sekunder aminler merkez atom olarak Azot (merkez atom = Azot ) ve sekunder fosfinlerde ise merkez atomu olarak fosfor atomu (merkez atom = Fosfor ) yer almaktadır.

Örnek olarak:

  • Alkanlarda merkez atomu olan karbon atomuna iki sübstitüentin yanı sıra iki tane hidrojen atomu bağlıdır.
  • Sekunder alkollerde ise merkezdeki karbon atomuna iki sübstitüenten yanı sıra sadece bir tane hidrojen atomu bağlıdır.
  • Sekunder aminler de bu durum pek farklı değildir bu sefer merkez atomu olan azot iki organik grupla ve birisi hidrojen atomuyla olmak üzere toplam üç bağ yapmıştır.[1]



Sekunder bileşiklerin yapısında fonksiyonel grubunu engelleyebilecek ikinci bir grubun olması, tepkimelerin oluşması esnasında primer atomlara göre daha zor olmaktadırlar. Bu tepkimelere örnek olarak sekunder alkoller , sekunder aminler ve sekunder fosfinler verilebilir. Sekunder karbonlar için örnek olarak Propan ya da sikloheksandaki tüm karbon atomları verilebilir.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynak[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Otto-Albrecht Neumüller (Herausgeber): Römpps Chemie Lexikon, Frank'sche Verlagshandlung, Stuttgart, 1983, 8. Auflage, S. 3791, ISBN 3-440-04513-7