Sarkis Torosyan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Torosyan

Sarkis Torosyan (1891 - 17 Ağustos 1954) Çanakkale Savaşı'nda madalya kazanan Ermeni asıllı Osmanlı kaptanı ve anılarına göre, savaştaki İngiliz savaş gemisini batıran ilk kişi.[1][2][3] Ermeni Kırımı'nda ailesi katledildi, ve Torosyan taraf değiştirerek Osmanlı İmparatorluğu'na karşı mücadeleye katıldı.[2][3][4] Amerika Birleşik Devletleri'ne göç etti ve anılarını yayımladı. Bazı Türk tarihçiler onun hiç yaşamadığını söyler.[5][6] Torosyan'ın torunları Amerikalı tarihçi Paul Vartan Sookiasian tarafından keşfedildi, sonrasında tarihçi Taner Akçam Torosyan'ın torunuyla röportaj yaptı.[7]

İngiltere ve Fransa tarafından ödüllendirildi.[2] Müttefiklerin ödüllerinden başka Torosyan Osmanlı, Almanya, Avusturya ve Bulgaristan tarafından da ödüller alır.[2]

Yaşam öyküsü[değiştir | kaynağı değiştir]

Torosyan Kayseri'ye yakın Ermeni nüfuslu Everek (Develi) ilçesinde 1893 yılında doğdu. Bölgedeki bir Ermeni Okuluna gitti. Asker olmak istediği halde Hristyanların Osmanlı orudusuna katılamayışı nedeniyle bunu gerçekleştiremedi. 1908'de İkinci Meşrutiyet ile değişen kurallar yardımıyla askeri okula yazıldı, okulu bitirince Almanya'ya gitti. [kaynak belirtilmeli]

Çanakkale Savaşı[değiştir | kaynağı değiştir]

Dünya Savaşı başladıktan sonra, Torosyan Osmanlı İmparatorluğu'na döndü. Çanakkale Savaşı sırasında Cape Helles'de komutanlık yaptı. Anılarında, 19 Şubat ve 18 Mart arasında üç İngiliz savaş kruvazörünü batırdığını ve bunlardan birinin HMS E15 olduğunu anlatır. Enver Paşa onun başarılarından etkilenmiş ve teşekkür etmiştir.[7]

- Osmanlı Ordu-yu Hümâyunu Başkumandanlığı Vekâleti

- Kayseri Sancağı Everek Kazasından Topçu Yüzbaşısı
Ohan oğlu Serkis Torosyan

- Doğum 307 [1891-1892]

Ordumuzun ağır topçu 6. Alay batarya kumandanlarımızdan Yüzbaşı Serkis Bey Çanakkale harbi esnasında Ertuğrul tabyasının kumandanı olup 6 ve 12 Şubat 330 [19 ve 25 Şubat 1915] tarihinde boğaza doğru hücum eden düşman harp vapurlarına karşı cesaret ve fedâkârâne harp ederek bir düşman harp vapurunun tahribiyle diğer bir harp vapurunu dahi zedelemiş olduğu ve keza Rumeli Hamidiye tabyasının kumandanlığını üzerine alarak 5 Mart 331 [18 Mart 1915] tarihinde düşman harp vapurlarının boğaza doğru tehdit hücumlarına karşı cesaret ve fedâkârâne harp ederek diğer bir düşman harp vapurunun tahribiyle mumaileyh [adı geçen] mecrûh olduğu [yaralandığı] ve ordu-yu hümâyuna [Osmanlı ordusuna] göstermiş olduğu cesaret ve fedâkârânesinden dolayı ordu namına mumaileyhe [adı geçene] karşı beyan-ı teşekkürle 3 Kanun-ı evvel 330 [16 Aralık 1914] tarihinden itibaren yüzbaşı kıdemine terfii ile Devlet-i Aliyye-i Osmaniye harp madalyasına nâil olmuş olmakla işbu tasdikname mumaileyh yedine [adı geçenin kendisine] i’tâ kılındı [verildi].
5 Mayıs 331 [18 Mayıs 1915]. Başkumandan Vekili ve Harbiye Nâzırı Enver

Ermeni Tehciri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ermeni Tehciri zamanında, Sarkis Torosyan Enver Paşa'dan ailesi için güvence aldı. Fakat, Kayseri Valisi Salih Zeki Bey, Enver Paşa'nın emirini yok saydı ve Torosyan ailesini tehcir etti. Sarkis Torosyan'ın babası Ohannes ve annesi Vartuhi öldürüldü ve sadece kız kardeşi Bayzar kendisini kurtarabildi.[8] Torosyan, nişanlısı Cemile ile beraber Çanakkale’den Makedonya'ya geçti ve önce Romanya ve son olarak Suriye cephesine gönderildi. Tel Halaf’taki kamplarda kız kardeşini buldu ve hikayeyi tüm ayrıntıları ile öğrendi. Fakat kısa süre sonra, kız kardeşi Bayzar ve Jemileh hastalanarak öldü. Ailesini kaybeden Torosyan Türk hükümetine karşı intikam peşine düştü. [kaynak belirtilmeli]

Arap isyanı[değiştir | kaynağı değiştir]

1918 Eylül ayında Nablus Hezimeti sırasında Arap isyanına katılıp, eski ordusuna karşı savaştı.[8] Anılarında “Türk Ordusu’nun belinin kırılmasına katkıda bulunmuştum…” yazılmıştır.[9]

Ermeni Lejyonu[değiştir | kaynağı değiştir]

Torosyan, Kilikyalı Ermenilerin ve Fransız Kemallılara karşı, yerli savunmaya katılmış ve örgütlenmiştir. Torosyan günlüğünde, Fransız ordusunun Kemalistlere silah ve mühimmat verdiğinden şüphelendiğini yazmıştır. Fransız ihanetini hissettikten sonra, ailesinin daveti ile ABD Pensilvanya eyaletinee yerleşmiştir.[kaynak belirtilmeli]

Mirası[değiştir | kaynağı değiştir]

Robert Fisk ve Ayhan Aktar'a göre, Torosyan'ın hayatı ve başarıları Ermeni kökenli olduğundan dolayı unutulmuş ve Türk tarihinden silinmiştir.[8][9][10]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Torossian, Sarkis (1947) (Personal Memoirs). From Dardanelles to Palestine: a true story of five battle fronts of Turkey and her allies and a harem romance. Boston: Meador Pub. Co.. ss. 219. 
  2. ^ a b c d "Sarkis Torossian: an Armenian hero of Dardanelle". Armenian Genocide Museum. http://www.genocide-museum.am/eng/24.04.2010d.php. Erişim tarihi: 2 January 2013. 
  3. ^ a b Aktar, Ayhan (2012) (Turkish). Yüzbaşı Sarkis Torosyan – Çanakkale’den Filistin Cephesi’ne. Istanbul: İletişim Yayınları. http://www.ayhanaktar.com/yuzbasi-sarkis-torosyan-canakkaleden-filistin-cephesine.html. Erişim tarihi: 2 January 2013. 
  4. ^ "Sarkis Torosian". Findagrave. http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=20609086. Erişim tarihi: 2 January 2013. 
  5. ^ Robert Fisk: The Armenian hero whom Turkey would prefer to forget. The Independent. Retrieved 12 May 2013.
  6. ^ "Sarkis Torossian Debate". Taner Akcam. http://www.tanerakcam.com/debates/sarkis-torossian-debate/. Erişim tarihi: 5 May 2013. 
  7. ^ a b "O kitapta sadece dedemin savaşta yaşadıkları var". Radikal. 1/6/2013. http://www.radikal.com.tr/radikal.aspx?atype=radikaldetayv3&articleid=1115559&categoryid=77. Erişim tarihi: 5 May 2013. 
  8. ^ a b c "Çanakkale’nin unutturulan kahramanı Sarkis Torosyan" (Turkish). Agos. August 10, 2012. https://www.agos.com.tr/haber.php?seo=canakkalenin-unutturulan-kahramani-sarkis-torosyan&haberid=2274. Erişim tarihi: 3 January 2013. 
  9. ^ a b Erciyes, Cem (17/08/2012). "Torosyan neden ihanet etti?". Radikal. http://www.radikal.com.tr/kitap/torosyan_neden_ihanet_etti-1097434. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2013. 
  10. ^ Fisk, Robert (12 May 2013). "The Armenian hero Turkey would prefer to forget". Indepedent. http://www.independent.co.uk/voices/comment/the-armenian-hero-turkey-would-prefer-to-forget-8612890.html. Erişim tarihi: 20 Mayıs 2013.