Samandağ

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 36°04′48″N, 35°58′48″E

Samandağ
—  İlçe  —
Samandagmap.jpg
Hatay İli Siyasi Haritası
Hatay İli Siyasi Haritası
Türkiye'de bulunduğu yer
Türkiye'de bulunduğu yer
Koordinatlar: 36°04′48″K 35°58′48″D / 36.08°K 35.98°D / 36.08; 35.98
Ülke Türkiye
İl Hatay
Coğrafî bölge Akdeniz
Yönetim
 - Kaymakam Süleyman Özçakıcı
 - Belediye başkanı Mithat Nehir(CHP)
Yüz ölçümü
 - Toplam 446 km2 (172,2 mi2)
Rakım 10 m (33 ft)
Nüfus (2013)[1]
 - Toplam 116,151
 - Kır -
 - Şehir 116,151
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
Posta kodu 31770
İl alan kodu 0326
İl plaka kodu 31
İnternet sitesi: http://www.samandag.bel.tr

Samandağ, Türkiye'nin güneyinde, Hatay İlinin ilçelerinden biri.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Şehrin Akdeniz kıyısından görünümü

Samandağ; Musa Dağı, Keldağ ve Saman Dağı arasında bulunan, Asi Nehri'nin Akdeniz'e döküldüğü noktada oluşmuş deltada kuruludur. 446 km2'lik yüz ölçümüne sahip ilçede bağlı belediye sayısı 12, köy sayısı 31'dir.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

M.Ö. VII. yy'da Yunanlılar, Asi Nehrinin döküldüğü bölgede Al Mina Limanı kurulmuştur. Gemiler, nehir boyunca ilerleyip Antakya'ya varabiliyordu ve böylece liman önemini uzun yıllar korumuştur. M.ö. 300 yılında Büyük İskender'in ünlü generali, Selevkos I. Nikator tarafından kurulan Selevkos İmparatorluğu'na bir süre başkentlik yapmak üzere liman şehri olarak Seleucia Pieria bugünkü adıyla Çevlik kurulmuştur. Ancak denizden gelecek saldırılara karşı Selevkos I. Nikator Antioch (Antakya) şehrini kurarak başkenti buraya taşımıştır.

Roma İmparatorluğu döneminde imparator Vespasianus, limanı sel sularından korumak üzere dağlarda tüneller yaptırmaya başlar. Yüz yılı aşkın bir süre boyunca yapımı sürdüğü sanılan tüneller, oğlu Titus tarafından tamamlanmıştır. XIV. yy'a kadar Selçuklu, Fatımiler ve Memlük egemenlikleri altında kalmıştır. 1516'da Osmanlı hakimiyetine geçen Samandağ, I.Dünya Savaşından sonra Fransızların idaresinde İskenderun Sancağı içerisinde kalmıştır. Hatay Devleti'nde nahiye olarak kalan Samandağ, 23 Temmuz 1939'da Hatay'ın anavatana ilhakıyla Türkiye'ye katılmıştır.

1948'de eski adı Süveydiye, Samandağ olarak değiştirilerek ilçe olmuştur.

Etnik Yapı ve Din[değiştir | kaynağı değiştir]

Samandağ etnik olarak Arapların, Ermenilerin ve Türkmenlerin yaşadığı bir bölge olmakla beraber Araplar çoğunluğu oluşturur. Dinsel ve mezhepsel olarak ise Nusayri (Arap Alevisi) başta olmak üzere Sünni, Hıristiyan Ortodoks, Hıristiyan Katolikler ve Gregoryenler gibi çeşitli inanç grupları bulunmaktadır. Samandağ'daki Arapların büyük bir kısmı mezhepsel olarak Nusayridir. Arapların içinde önemli bir nüfusta Hıristiyan Ortodoks ve Protestan Araplar da mevcuttur. Bunun yanında çok az sayıda da olsa Türkmen ve Türk aileler de bulunur. Ayrıca bölgede bulunan her inançtan insanlar dindar olup dinlerine bağlıdırlar.

Samandağ halkı aynı coğrafya olan ancak 1920'lerde sınır çizilirken ikiye bölünen ve bir kısmı Türkiye'de bir kısımı ise Suriye'de kalan sınır bölgeleriyle akrabalıkları mevcuttur. Samandağ'da herkes birbirinin milliyetine ve dinine büyük saygı gösterir. Dünyada Ermenistan dışındaki tek Ermeni köyü, Samandağ'a bağlı olan Vakıflı'dır.

Diller dillere, çan sesleri ezan sesine, bayramlar bayramlara karışır; en çok bayram burada kutlanır. Ramazan ve Kurban Bayramlarının, Noel ve Meryem Ana Yortularının, Gadir Hum Bayramlarının sevincine tüm Samandağlılar katılır. Komşular birbirlerine "Allah herkese kendi dininde yardımcı olsun" derler. Samandağ'da 350 Arap Ortodoks ailenin yaşadığı Cemal Gürsel(Zeytuniya) Mahallesi`nde birbirine yakın mesafede iki Arap Ortodoks Kilisesi var. ıçı.yy yapısı kiliselerden Aziz İlyas Kilisesi demir parmaklıklarla çevrilmiş bir avlunun, Meryem Ana Kilisesi ise Ortodoks Mezarlığı`nın içinde. Her ikisi de son derece bakımlı ve ibadete açık.

Seleucia Pieria'nın Şehir Yapısı[değiştir | kaynağı değiştir]

Beşikli Mağara
Beşikli Mağara

Seleucia Pieria'nın şehir yapısı konumu nedeniyle iki bölümden oluşuyordu. Yukarı şehir ve aşağı şehir olarak adlandırılan bu bölümler şehrin kurulduğu bölgedeki arazi yapısı bunu mecburi kılıyordu. Yukarı şehir dağın üst yamacında yer alıyordu. (Bugün Kapısuyu köyünün bulunduğu bölge) Denizden yaklaşık 30 metre yüksekliğinde imalathaneler, mabetler ve resmi binalar burada kurulmuştu. Dağın güney-batı tarafında dik kayalıklar şehri aşağıdaki bölümden ayırıyordu. Aşağı şehirle buradaki bağlantıyı dik kayalıklara oyulmuş ve 7-8 kişinin yan yana yürüyebileceği muazzam merdivenler sağlıyordu. (Merdivenler hala sapa sağlam durmaktadır ve görülebilecek durumdadır. Merdivenden biraz önce sol tarafta kayanın içine oyularak yapılan, bekçi odası olarak kullanılmış olması muhtemel bir mağara vardır. Burası daha sonra rahiplerin oturduğu yer olarak kullanılmıştır.) Aşağı şehir liman çevresinde kurulmuştu. Liman tesisleri yanında pazar, çarşı, dükkanlar ve zanaatkarlar burada bulunmaktadır. Aynı zamanda büyük bir hamam ve küçük bir tiyatro yer almaktadır. Burası şehrin en canlı en hareketli yeridir. İhracat ve ithalat merkezi olduğu için büyük depolar, ayrıca gemi onarımı için küçük bir tersane inşa edilmişti.

Teraslarda zemini mozaikle kaplı lüks Roma villaları yer alıyordu. Şehrin surları içinde yer alan liman bir boğaz ile denize bağlıydı.

Aşağı şehirle, yukarı şehir arasında bulunan kapı dahilen iki burçla dar bir geçidi ihtiva etmektedir. Bunu burcun kalan izlerinden anlamak mümkündür. Surun kalınlığı 4 metredir. Şehrin tamamı bir surla çevrilidir. Bu surun uzunluğu 12.5 km.'yi bulur. Bu duvarlardan günümüze çok az bir kısmı kalmıştır. Bazı yerlerde kalıntı izleri durmasına rağmen duvarın büyük bölümünü oluşturan taşlar eski evlerde kullanıldığından bugün sadece izi kalmıştır. Uzaktan bakıldığında rahatlıkla sur izleri görülebilmektedir. Çevre duvarları içerisinde kalan liman 16 hektardır. (160 dönüm)

Şehrin 3 büyük kapısı vardır. En güneydeki kapı şehrin pazar kapısı olarak adlandırılmış, surların dibindeki kapı orta kapısı olarak kullanılmıştır. Bu kapı surların dibindeki kapı olarak Bab el- Kils (kireç kapısı) ve kral kapısı olarak bilindiğine dair görüşler vardır. Şehrin içinden geçen suyun surlardan çıktığı yerdeki kapıya Bab el-Mina (liman kapısı) denmektedir. Bu kapının pazar kapısı gibi şimdi yıkılmış olan iki büyük kulesi vardı. Biraz daha kuzeyde üçüncü bir kule inşa edilmiş ve şehrin iç tarafında uzun bir yapı savunma için yapılmıştır. Yukarı şehrin uzun duvarında yalnız bir kapı (Bab el-hava) yapılmıştır. El Kabusiye ( Kapısuyu ) köyüne giden yol buradan başlamaktadır.

Kuzey-doğu şehir duvarından ayrılan çapraz şeklindeki duvar şehrin içine doğru kıvrılmış ve orada kesilmiştir. Şehir duvarı batıdaki suya kadar gelir, öbür uçtan devam edip limana kadar ulaşır ve orada son bulur. Bu liman şimdi Minat el- Atiga (eski liman) ve Minat el-Cedide (yeni liman) denilen yerden dış limana açılır. Kanal kuzeyde kalenin duvarları, güneyde liman duvarlarıyla korunmuştur. Boğazın denize açılan yerinde iki bekçi evi yapılmıştır. Güneydeki bekçi evi kalenin içinde 3x12 metre büyüklüğünde bir oda şeklindedir. Limanın doğu tarafındaki eski liman, duvar izleriyle tespit edilmiştir. Limandan denize bir kanalın gittiği, kanalın etrafındaki sıra kulelerle tespit edilmiştir. Dış binanın genişliği 130-140 metre olarak saptanmıştır. Güneydeki iskele 100 metre uzunlukta 9 metre genişlikte olup yapısını kısmen koruyabilmiştir.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçe merkezi nüfusu (2010 yılı sayımı) 44.918, bağlı belde ve köylerle birlikte nüfusu 129.644'dır.

Samandağ ilçesinin yıllara göre nüfus değerleri
Yıl Toplam Şehir Kır
2000[2] 106.754 34.641 72.113
2007[3] 124.830 42.012 82.818
2008[4] 129.011 43.528 85.483
2009[5] 129.124 44.137 84.987
2010[6] 129.644 44.918 84.726
2011[7] 129.424 45.199 84.225
Samandağ Belde ve Köylere Göre Nüfus Dağılımı
Yerleşim Birimi Erkek Nüfus Kadın Nüfus Toplam
Merkez 21.566 21.962 43.528
Aknehir Beldesi 1.111 1.153 2.264
Değirmenbaşı Beldesi 1.762 1.678 3.440
Koyunoğlu Beldesi 2.065 2.066 4.131
Kuşalanı Beldesi 2.851 2.693 5.544
Mağaracık Beldesi 2.487 2.330 4.817
Mızraklı Beldesi 4929 4.623 9.552
Sutaşı Beldesi 3.226 3.066 6.292
Tavla Beldesi 1.528 1.669 3.197
Tekebaşı Beldesi 4.368 8000 8.706
Tomruksuyu Beldesi 1.606 1.635 3.241
Uzunbağ Beldesi 1.811 1.677 3.488
Yaylıca Beldesi 1.751 1.734 3.485
Beldeler Toplamı 27.392 26.726 54.118
Ataköy 571 577 1.148
Avcılar 412 452 864
Batıayaz 469 448 917
Büyükçat 700 804 1.504
Büyükoba 226 228 454
Ceylandere 144 106 250
Çamlıyayla 87 89 176
Çanakoluk 445 481 926
Çınarlı 329 291 620
Çöğürlü 1.573 1.495 3.068
Çökek 358 315 673
Çubukçu 231 240 471
Eriklikuyu 330 305 635
Fidanlı 561 516 1.077
Gözene 695 702 1.397
Hancağız 332 396 728
Hıdırbey 325 342 667
Huzurlu 703 747 1.450
Hüseyinli 307 296 603
Kapısuyu 869 873 1.742
Karaçay 1.235 1.273 2.508
Meydan 1.173 1.347 2.520
Özbek 301 356 657
Özengili 319 284 603
Seldiren 282 245 527
Vakıflı 58 62 120
Yeniçağ 1.171 1.175 2.346
Yeniköy 137 131 268
Yeşilköy 809 816 1.625
Yeşilyazı 74 88 162
Yoğunoluk 334 325 659
Köyler Toplamı 15.560 15.805 31.365
İlçe Toplamı 64.518 64.493 129.011
Türkiye İstatistik Kurumu[8]

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Günümüzde balıkçılık ve yoğun şekilde tarım yapılan bir ilçedir. Nüfusun belli bir bölümü geçimini yutdışında(genellikle Arabistan) çalışan aile üyelerinden gelen para ile gelir sağlamaktadır. Akdeniz kıyısında, Çevlik mevkiinden başlayan güneye doğru uzanan kumsalı oldukça uzundur. Bu kumsalın uzunluğu yaklaşık 14 kilometredir. Dünyanın en uzun ikinci sahilidir.[kaynak belirtilmeli] İlçe, Antakya'ya ve Yayladağı'na asfalt yollarla bağlantılıdır. Samandağ kumsalları, nesli tehlikede olan Chelonia mydas (yeşil kaplumbağa) ve koruma altına alınmış Caretta caretta (iribaş kaplumbağa) türü deniz kaplumbağalarının önemli yumurtlama-üreme alanlarından biridir.

Narenciye,mandalina ve portakal üretimi yapılır. İlçede 30 eczane iki sağlık ocağı 1 devlet hastanesi vardır. Denize sıfır olmasına ve dünyanın en uzun sahillerinden birine sahip olmasına rağmen turizm yatırımı henüz yapılmamıştır. Ayrıca denizi yazın rüzgarlı olduğu için sörf sporu için idealdir.

Yerel Yönetim[değiştir | kaynağı değiştir]

Belediye[değiştir | kaynağı değiştir]

Samandağ'da belediye teşkilatı ilk kez 1937 yılında kurulmuştur.[9]

Samandağ Belediye Başkanları [9]
İsim Görev Yılı
Mithat Nehir 2009-Günümüz
Ali Terzi 2004-2009
Ganim Canbolat 1999-2004
Mithat Abacı 1994-1999
Ganim Canbolat 1984-1994
Erhan Aksay -
Hasan Erdoğan -
Mithat Aslan 1977-
Ataullah Cilli 1968-
İzzettin Cilli -
Abdullah Cilli -
Zeynel Abidin Cilli -
Yunus Nural -

İdari yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

Samandağ 9 mahalleden[9] oluşmaktadır. Ayrıca 12 belde ve 31 köye [9] sahiptir.

Mahalleler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Atatürk Mahallesi
  • Cemal Gürsel Mahallesi
  • Cumhuriyet Mahallesi
  • Çiğdede Mahallesi
  • Deniz Mahallesi
  • Kurtderesi Mahallesi
  • Şükrü Kanatlı Mahallesi
  • Yeni Mahalle
  • Yeşilada Mahallesi
  • Yeni Mahalle

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPUtIggS. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  2. ^ "2000 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu0NrOfY. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  3. ^ "2007 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu1w440h. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  4. ^ "2008 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6Bu3l4Ve7. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  5. ^ "2009 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuCyCpOc. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  6. ^ "2010 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuFY7rpJ. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  7. ^ "2011 genel nüfus sayımı verileri" (html). Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6BuGsTfpX. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012. 
  8. ^ "Samandağ Belde ve Köylere Göre Nüfs Dağılımı". Türkiye İstatistik Kurumu. http://www.tuik.gov.tr/. Erişim tarihi: 2009-07-08. 
  9. ^ a b c d http://www.samandag.gov.tr/samandagi.html

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]