Salmonella

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Salmonella bakterisinin neden olduğu hastalık için Salmonellozis maddesine bakınız.

Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Salmonella
SalmonellaNIAID.jpg
Bilimsel sınıflandırma
Alem: Bacteria
Şube: Proteobacteria
Sınıf: Gamma Proteobacteria
Takım: Enterobacteriales
Familya: Enterobacteriaceae
Cins: '''''Salmonella'''''
Lignieres 1900
Türler

S. bongori
S. enterica

Salmonella, tifo, paratifo ve gıda zehirlenmesine yol açabilen, çubuksu, Gram-negatif bir enterobakteri cinsidir.[1] Salmonella türleri hareketlidir (motildir), hidrojen sülfür üretirler.[2]

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Salmonella Amerikalı bir patolog olan Daniel Elmer Salmon'a atfen adlandırılmıştır, ancak aslında bakteriyi 1885'te domuzlarda ilk keşfeden onun ortağı Theobald Smith'tir (Smith anafilaksi üzerine çalışmalarıyla daha iyi bilinir). [3][4]

Mikrobiyoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Salmonella Gram-negatif bir bakteridir. Klinik laboratuvarda genelde MacConkey agar, XLD agar, XLT agar, DCA agar, veya Önöz agar ile izole edilir. Bağırsak enfeksiyonuna neden oldukları ve sağlıklı bağırsakta bulunan diğer bakteriler çok daha fazla sayıda olduğu için, ilk izolasyonunda seçici (selektif) bir ortam kullanılması gerekir. Klinik nümunelerde salmonella sayıları o kadar düşük olabilir ki dışkı rutin olarak bir zenginleştirme kültürüne tabi tutulur, örneğin selenit buyyonu veya Rappaport Vassiliadis soya pepton buyyonu. Bu ortamlar normal bağırsak florasının büyümesine engelleyicidir ama salmonella turlerinin çoğalmasını sağlarlar. Ardından, zenginleştirme ortamını birincil seçici ortama inoküle ederek salmonellalar izole edilir. Kan agarında 2-3 mm caplı, nemli koloniler oluştururlar. Hücreler uzun süre 25-28 °C aralığında büyütüldekleri zaman bazı türler bir biyofilm oluştururlar, bu biyofilm karmaşık karbonhidratlar, selüloz ve proteinlerden oluşur. Salmonellalar genelde laktoz fermantasyonu yapmazlar; çoğu hidrojen sülfür üretir, ferrik amonyum sitrat içeren ortamda bu gaz tepkiyerek kolonilerin ortasında siyah bir nokta oluşmasına neden olur.

Sınıflandırma[değiştir | kaynağı değiştir]

Salmonella taksonomisi karmaşıktır.[5],[6] 7 Aralık 2005 itibariyle, bu cinsin içinde yeralan iki tür sayılmaktadır: S. bongori (evvelden alttür V) ve S. enterica (evvelden S. choleraesuis olarak anılan). Bu sonuncusu altı alttürden oluşur:

  • I—enterica
  • II—salamae
  • IIIa—arizonae
  • IIIb—diarizonae
  • IV—houtenae
  • V—geçersiz (şimdi S. bongori olarak adlandırılmış)
  • VI—indica

Ayrıca, her iki türde de pek çok (2500'den fazla) serovar mevcuttur, bunlar çok çeşitli ortamlarda bulunurlar ve pek çok farklı hastalıkla ilişkilidirler. İnsanlardan elde edilebilen izolatların çok büyük bir kısmı (> %99.5) S. enterica alttürüdür. ABD Hastalık kontrol ve önleme Merkezleri (Centers for Disease Control and Prevention; CDC) bu karmaşıklığı sadeleştirmek amacıyla Salmonella türlerinin yalnızca cins ve serovarları ile anılmasını önerir, örneğin,teknik olarak daha doğru olması gereken

Salmonella enterica alttür enterica serovar typhi.

yerine

Salmonella typhi

olarak anılması önerilir.

Salmonella izolatları en yaygın olarak serolojilerine (Kauffman-White sınıflandırması) göre sınıflandırılırlar.[5] Esas ayırım önce somatik o antijeni, sonra da kamçı (flagella) H antijenlerine göre yapılır. Bir izolatın tam olarak tanımlanabilmesi için hem faz 1 hem de faz 2 H antijenleri gerekir ama rutinde bu yapılmaz.

Örnekler:

  • Salmonella enteritidis (1,9,12:g,m) - mevcut o antijenleri 1, 9 and 12'dir; H antijenleri g ve m'dir.
  • Salmonella typhi (9,12,Vi:d:-) - O antijenleri 9, 12; H antijeni d: Vi antijeni bacteri kapsülünde yer alır, Virülans faktörü olarak etki ettiği için böyle adlandırılır.

Klinik laboratuvarda ancak az sayıda serovarlara bakılır (diğerleri seyrektir veya klinik olarak önemli sayılmaz). İngiltere sağlık bakanlığı (Health Protection Agency) şu antijenlerin rutin olarak bakılmasını önerir:

  • O antijenleri: 2 4 6.7 8 9 and 3.10
  • Faz 1 H antijenleri: a b d E G i r Vi
  • Faz 2 H antijenleri: 1,2 1,5 1,6 1,7

Bu panel ile tanımlanamayan izolatlar daha teşeküllü bir referans laboratuvarına yollanır.

Dikkat: Salmonella bakterisi su kaplumbağalarından size bulaşabilir.

Önleme[değiştir | kaynağı değiştir]

Gıda kaynaklı bir hastalık olarak Salmonella 'nın önlenmesi için gıdalara temas eden yüzeylerin etkin bir şekilde temizlenmesi gerekmektedir. Derinin mikroplardan arındırılması için alkol etkili bir maddedir. Kuaterner amonyum alkolle beraber kullanılınca temizleyici etki daha uzun süreli olur. Karbon diyoksitle karışık alkol buharı veya sodyum hipoklorit (çamaşır suyu) sağlık kurumlarında ve gıda sanayisinde yüzeylerdeki Salmonellayı yok etmek için kullanılır. Çiğ yumurta içeren gıdalar pişirilmeli veya uzun süre saklanacaklarsa dondurulmalıdır.

Salmonella-bağlantılı hastalıklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Ana madde: Salmonellozis

Hastalık yapan Salmonella türleri, yakın zamanda, pek çok serovarı olan Salmonella enterica adlı tek bir tür olarak yeniden sınıflandırılmışlardır. Salmonella Typhi tifoya neden olur. Diğer salmonellalar sıkça gıda kaynaklı hastalıkların nedenidir, özellikle kümes hayvanları ve çiğ yumurtadan kaynaklanırlar.Hayvancılıkta antibiyotiklerin rutin kulanımı yüzünden oluşmuş antibiyotik dirençli salmonella suşlarının enfeksiyonu sorunlu olabilir.[7]

Tifo ve paratifo istisnaları dışında, salmonellozis bir kan enfeksiyonu değildir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Ryan KJ, Ray CG (editors) (2004). Sherris Medical Microbiology (4th ed. bas.). ISBN 0-8385-8529-9. 
  2. ^ Giannella RA (1996). "Salmonella". Baron S et al (eds.). Baron's Medical Microbiology (4th ed. bas.). ISBN 0-9631172-1-1. http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mmed.section.1929. 
  3. ^ http://www.whonamedit.com/Synd.cfm/402.html
  4. ^ http://www.whonamedit.com/Doctor.cfm/408.html
  5. ^ a b "The type species of the genus Salmonella Lignieres 1900 is Salmonella enterica (ex Kauffmann and Edwards 1952) Le Minor and Popoff 1987, with the type strain LT2T, and conservation of the epithet enterica in Salmonella enterica over all earlier epithets that may be applied to this species. Opinion 80". Int J Syst Evol Microbiol 55 (Pt 1): 519-20. 2005. PubMed. 
  6. ^ Tindall BJ; Grimont PAD, Garrity GM; Euzéby JP (2005). "Nomenclature and taxonomy of the genus Salmonella". Int J Syst Evol Microbiol. 55: 521–524. PubMed. 
  7. ^ Salmonella'da antibiyotik direncinin izlenmesi, in Eurosuveillance: Hastalık takibi ve kkontrolu hakkında Avrupa bilgilier, 7 Haziran 2007'de erişilmiştir.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Salmonella ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.
Wikispecies-logo.svg
Wikispecies'te konuyla ilgili sayfa mevcuttur:

Bu madde İngilizce Vikipedi'deki 7/1/2008 tarihli Salmonella maddesi'nin çevirisidir