Salıpazarı

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Koordinatlar: 41°31′N, 35°35′E

Salıpazarı
—  İlçe  —
Samsun siyasi haritası
Samsun siyasi haritası
Samsun Turkey Provinces locator.jpg
Koordinatlar: 41°31′K 35°35′D / 41.517°K 35.583°D / 41.517; 35.583
Ülke Türkiye
İl Samsun
Coğrafî bölge Orta Karadeniz Bölgesi
Yönetim
 - Kaymakam İskender Çolak
 - Belediye başkanı Halil Akgül
Yüz ölçümü
 - Toplam 16,451 km2 (6,4 mi2)
Rakım 859,1 m (2.819 ft)
Nüfus (2013)[1]
 - Toplam 19,623
 - Kır -
 - Şehir 19,623
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)

Salıpazarı Samsun'un bir ilçesidir.

Terme ve Çarşamba ilçelerine ait Alanyaykın, Düzköy ve Bereket köylerinin birleşmesiyle 1973 yılında belediye olmuştur. 1987-88 yıllarında da ilçe teşkilatı kurularak Samsun'a bağlanmıştır. Salıpazarı ismini her hafta Salı günü ilçede kurulan pazardan almaktadır.

Tarih[değiştir | kaynağı değiştir]

I. Dünya savaşından önce yörede Türk köylerinin yanında Rum, Ermeni ve Gürcü nüfusunun yaşadığı bilinmektedir. I. Dünya savaşı sırasında özellikle Ermeni çeteleriyle Türk halkı arasında çatışmalar yaşanmıştır. Ancak Türk halkının mücadelesi sonunda Ermeniler bölgeyi terk etmek zorunda kalmıştır. Ermenilerin ilçeyi terk etmek zorunda kalmasının sebebi Durmuşoğlu Ali Ağa'nın tufan mezarlığında büyük bir Ermeni cephaneliğini ele geçirmesi ve bunları Müslüman halka dağıtmasıdır.

İlçede bir fındık bahçesinde yosunlarla kaplanmış çeşitli kayaların üzerinde Oğuz boylarından Peçenekler ve Kıpçakların kullandığı Runik Türkçe yazılar ve tamgalar bulunmuştur.[2]

Yine bir fındık bahçesinde eski uygarlıklara ait kaya mezarlar bulşunmuştur.[2]

Coğrafyası[değiştir | kaynağı değiştir]

Samsun'a uzaklığı 54 km olan ilçenin güneyi Erbaa ve Akkuş, doğusu Terme, batısı Ayvacık, kuzeyi ise Çarşamba ilçeleriyle çevrilidir. Salıpazarı'nın denize kıyısı yoktur.

İlçenin kuzeyi düzlük, güneyi engebelidir. Yeşilçay ve Terme çayı ilçe merkezinde kesişmektedir. Bu çaylar üzerinde üç köprü vardır. Salıpazarı ile Gökçeli köyünü Kurt köprüsü, Yavaşbey köyünü ise Maviren köprüsü birbirine bağlar. 15.471 nüfusa rağmen Salı günleri ilçe merkezine kurulan pazar sayesindeki hareketliliğin dışında genel olarak sessiz bir görüntüye hakimdir. İlçeye ulaşım Çarşamba'dan kalkan özel halk otobüsleri ve Terme'den kalkan minibüslerle yapılmaktadır. Terme çayının ve yeşil çayın bir araya toplanmasıyla büyük bir gölet oluşturulmuştur. Ayrıca bu çayların kenarlarında turistlerin konaklayabileceği alabalık tesisleri bulunur.

İklim ve bitki örtüsü[değiştir | kaynağı değiştir]

Salıpazarı'nın gür ve yeşil bitki örtüsüne Alan köyünden bir örnek

Salıpazarı iklimi iki kısımda değerlendirilebilir. Ovalık kesimde tipik Orta Karadeniz iklimi hakimdir ve yazlar serin, kışlar ılık geçer. Fakat yüksek kesimlere çıkıldıkça iklim sertleşir. Kışın iki metreyi aşan kar yağışı gözlenir.

İlçe arazisinin % 80'i engebeli-dağlık konumdadır. Son derece gür ve yeşil bir bitki örtüsüne sahiptir. Ormanlık alanlarda meşe, kızılağaç, kestane ve özellikle fındıklıklar büyük yer kaplar. Bunların yanı sıra bu ağaçlıkların arasında çok çeşitli ot ve bitkilere de rastlamak mümkündür.

Turistik imkânlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Gelenlerin ziyaret edip uzun süre konaklayabilecekleri bir tesis ya da mesire yeri bulunmamaktadır. Ancak dağların eteklerine kurulmuş ve ilçe merkezine de oldukça yakın olan iki adet alabalık tesisi mevcuttur. Sportif olarak da Yavaşbey Köyü'nde Terme yolu üzerinde bir adet halı saha bulunmaktadır. İlçede günümüze gelebilen tarihî eserler arasında MÖ 7. yüzyıla ait oldugu bilinen Garpu Kalesi kalıntıları, Kırgıl köyündeki çıngırdaklı (eğri) kale, Değirmenbaşı mahallesindeki 500 senelik su değirmeni şu an hâlen faaliyet göstermektedir.

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Bölge, genelde Karadeniz kültüründen örnekler barındırır. Ancak özellikle yemeklerinde olmak üzere birçok alanda Gürcü halkından etkilenmiştir. Bölgede Türk aileleri de genelde Gürcü yemekleri yapmakta ve iki kültürün güzel bir harmanını meydana getirmektedirler.

Şenlikler[değiştir | kaynağı değiştir]

Her yıl 5, 6 ve 7 Mayıs tarihlerinde "Tahnal ve Esatçiftliği Hıdrellez Şenlikleri" düzenlenir. Şenliklerde güreş müsabakaları ve at yarışları yapılmaktadır. İlçede ayrıca yine Mayıs ayı içinde çilek festivalleri yapılmaktadır.

Ekonomik yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

Halkın büyük çoğunuluğu geçimini tarımdan sağlamaktadır. Tarım bitkileri arasında özellikle fındık alanları çoğunluktadır. Bunun yanı sıra pirinç, mısır, pancar tarımcılığı da yapılmaktadır. Bir kısım hâne halkı da hayvancılıkla uğraşmaktadır.

Eğitim-öğretim[değiştir | kaynağı değiştir]

Okur-yazar oranı yüksektir. İlçede ilköğrenimden orta oğrenimin sonuna kadar öğretim görülebilecek okullar mevcuttur, ancak yüksekokul bulunmamaktadır. 2010 yılında ilçeye bir Anadolu lisesi açılmıştır.

Altyapı[değiştir | kaynağı değiştir]

Elektrik[değiştir | kaynağı değiştir]

Bütün köylerde elektrik vardır.

İçme suyu[değiştir | kaynağı değiştir]

İçme suyu köylerde meydan çeşmesi ve şebeke şeklindedir. Toplam 33 köyden 15'inde şebeke suyu bulunur, diğer 18 köyde şebeke suyu bulunmamaktadır. Halk, kendi imkânları ile dağ özlerinden tesisat çekerek evlerine su getirir, meydan çeşmelerinden içme suyu kullananan köylerde mevcuttur.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPVFXaoM. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 
  2. ^ a b Salıpazarı Belediyesi (06 Ekim 2011). "Fındık Bahçesinde Tarih Çıktı". Salıpazarı Belediyesi. http://salipazari.bel.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=194:findik-bahcesinde-tarih-cikti&catid=1:son-haberler&Itemid=50. Erişim tarihi: 17 Kasım 2011.