SAVAK

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Sazeman-e Ettelaat va Amniyat-e Keshvar
سازمان اطلاعات و امنیت کشور
Kısaltma SAVAK
SAVAK.svg
Kurumun logosu
Genel Bilgiler
Kuruluş tarihi 1957
Kapanış tarihi 1979
Sonraki kurum VEVAK
Adres Tahran, İran
Personel sayısı 60.000
Başkan Teymur Bahtiyar (ilk)
Nasır Mukaddem (son)

SAVAK (Farsça: ساواک, veya سازمان اطلاعات و امنیت کشور Sazeman-e Ettelaat va Amniyat-e Keshvar, Milli İstihbarat ve Devlet Güvenlik Örgütü), İran'ın casus yetiştirmek ve istihbaratçı eğitmek amacıyla CIA yardımıyla kurulan ve 1957 ile 1979 yılları arasında faaliyet gösteren istihbarat teşkilatıdır.[1]

Adı, İran eski savunma bakanı Ali Rıza Asgari'nin kaybolmasıyla gündeme gelmiştir. Hakkında fazla bilgi bulunmaması ve fazla gündeme gelmemesi nedeniyle en gizli servislerden biri olarak görülmektedir. Olası bir savaş durumunda orduya dahil edilebilecek 60.000 kadar özel tim eğitimli istihbaratçısının hazır durumda olduğu iddia edilmektedir.[2] SAVAK'ın teknoloji konusunda da eğitim verilen üssünde, İran'ın tüm iletişim kaynakları denetlenmekteydi. SAVAK'ın tutuklama ve soruşturma yetkileri neredeyse sınırsızdı ve kendi gözaltı merkezlerinde işkence gibi bir dizi sorgulama yöntemleri kullanılmaktaydı.[3]

1979'da İran İslam Devrimi ile beraber yerini belki de dünyanın en gizemli ve ölümcül ancak gücü ülke içine sınırlı istihbarat birimi olan istihbarat bakanlığına (VEVAK) bırakmıştır. İran İslam Devrimi'nin zafere ulaşması SAVAK'ın sistem hatasının bir ürünü olduğu iddia edilmektedir. Devrim sonrası SAVAK'ın birçok elemanı yurtdışına kaçmış bir çoğu idam edilmiş ve bazılarının yeni istihbarat teşkilatının kurulmasında yardımcı olduğu iddia edilmektedir.

Devrim öncesi Irak ve diğer Arap ülkeleriyle İran arasındaki ezeli düşmanlığın ürünü olan sürtüşmelerde zamanında gelen istihbaratlar ile duruma ordunun el koyup savaşın engellenmesi SAVAK'ın Iran'ın dışında etkin bir istihbarat birimi olduğunu göstermektedir.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ SAVAK, Library of Congress Country Studies. 29.07.2014 tarihinde erişilmiştir.
  2. ^ Dilip Hiro, Iran under the ayatollahs (1987), s. 96.
  3. ^ Ministry of Security SAVAK, Federation of American Scientists.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]