Sıçramalı evrim

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Sıçramalı evrim (aşağıda), morfolojik durağanlıklar ile çok nadir olarak görülen evrimsel değişimlerin patlamalarını kapsar.

Sıçramalı evrim veya kesintili denge, çoğu türlerin jeolojik tarihlerinde "staz" adı verilen ve bazen milyonlarca yıl süren "durağanlık" veya "yavaşlama" dönemleri boyunca ancak çok az bir evrimsel değişim geçirip genelde "durağan" kaldıklarını öne süren bir evrimsel biyoloji kuramıdır. Önemli bir evrimsel değişiklik olduğunda sıçramalı evrim kuramı, bu değişimlerin ve kladogenez olarak adlandırılan jeolojik anlamda hızlı türleşme ve dallanma olayların çok nadir olarak görüldüklerini öne sürer. Kladogenez, bir türün yavaş yavaş başka bir türe dönüşmesi yerine bir türün iki farklı türe ayrıldığı bir süreci ifade eder.[1]

Sıçramalı evrim çoğunlukla, evrimin anagenez olarak adlanırılan tüm soy çizgileri boyunca yavaş yavaş değişimlerle kademeli ve düzgün bir şekilde gerçekleştiğini öne süren filetik gradualizm teorisinin karşıtı olarak gösterilir. Bu görüşe göre, evrim, genellikle düz ve sürekli bir şekilde görülüyor.

1972 yılında paleontolog Niles Eldredge ve Stephen Jay Gould bir dönüm noktası olan çalışmalarını yayınlayarak bu teoriyi geliştirmişler ve buna sıçramalı evrim ismini koymuşlardır.[2] Onların bu çalışması Ernst Mayr'ın coğrafi türleşme teorisi,[3] Isador Michael Lerner'in gelişimsel ve genetik homeostazi (dengeleşim) teorisi[4] ve bunların yanı sıra kendi ampirik araştırmaları üzerine kurulmuştur.[5][6] Eldredge ve Gould, çoğunlukla Charles Darwin'e atfedilen gradual aşama ve kademelerin fosil kayıtlarda pratik olarak görülmediklerini ve fosil türlerin evrim tarihleri boyunca durağan bir staz döneminin hakim olduğunu öne sürmüşlerdir.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Gould, Stephen Jay, & Eldredge, Niles (1977). "Punctuated equilibria: the tempo and mode of evolution reconsidered." Paleobiology 3 (2): 115-151. (p.145)
  2. ^ Eldredge, Niles and S. J. Gould (1972). "Punctuated equilibria: an alternative to phyletic gradualism" In T.J.M. Schopf, ed., Models in Paleobiology. San Francisco: Freeman Cooper. pp. 82-115. Reprinted in N. Eldredge Time frames. Princeton: Princeton Univ. Press, 1985, pp. 193-223.
  3. ^ Mayr, Ernst (1954). "Change of genetic environment and evolution" In J. Huxley, A. C. Hardy and E. B. Ford. Evolution as a Process. London: Allen and Unwin, pp. 157-180.
  4. ^ Lerner, Israel Michael (1954). Genetic Homeostasis. New York: John Wiley.
  5. ^ Eldredge, Niles (1971). "The allopatric model and phylogeny in Paleozoic invertebrates". Evolution 25 (1): 156–167. doi:10.2307/2406508. JSTOR 2406508. http://www.nileseldredge.com/pdf_files/Allopatric_Model_Phylogeny_Paleozoic_Invertebrates_Eldredge_1971.pdf. 
  6. ^ Gould, S. J. (1969). "An evolutionary microcosm: Pleistocene and Recent history of the land snail P. (Poecilozonites) in Bermuda". Bull. Mus. Comp. Zool. 138: 407–532. 

Ek okuma[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Adler, J. ve Carey, J. (1982) "Evrimin Gizemleri" Newsweek, Mart 29, 1982. (İngilizce)
  • Brett, C. E., L. C. Ivany, and K. M. Schopf (1996). "Koordineli staz: Genel bir bakış". Palaeogeography Palaeoclimatology Palaeoecology 127 (1–4): 1–20. doi:10.1016/S0031-0182(96)00085-5.  (İngilizce)
  • Erwin, D. H. ve R. L. Anstey (1995) Fosil kayıtlarda türleşmeye dair yeni yaklaşımlar. New York : Columbia Üniversitesi Baskıevi. (İngilizce)

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]