Süleyman Hilmi Tunahan

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Süleyman Hilmi Tunahan

Süleyman Hilmi Tunahan (1888, Silistre - 16 Eylül 1959; Üsküdar, İstanbul), din adamı, alîm, mutasavvıf.

Şahsiyeti[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlı Devleti egemenliği döneminde Silistre olarak bilinen, bugünkü adıyla Bulgaristan'ın Silistre şehrinin bir köyü olan Ferhatlar'da doğdu. İlk ve orta öğrenimini Silistre'de yaptıktan sonra 1907'de medrese tahsili için İstanbul'a geldi.Nakşibendiye Silsile-i saadat büyüklerinden olup otuzüçüncü ve son halkası olarak sevenleri tarafından kabul edilir. İstanbul'da Diyanet İşleri Başkanlığı'na bağlı olarak Selatin camileri adıyla bilinen, aralarında Sirkeci'de bulunan Yeni Camii, Fatih semtine bağlı olan Şehzade Camii gibi dini mekanlarda görev yaptı. Vefatından önce Sultan Ahmet Camii'nde görevliydi.

Hayâtı[değiştir | kaynağı değiştir]

Süleyman Hilmi Tunahan, 1924 ile 1959 arası Kur'an-ı Kerîm okutmak için İstanbul'da Osmanlı sisteminde Medrese adı verilen özel okulunda kendi geliştirdiği eğitim sistemi ile çok sayıda öğrenci okuttu. Bu medreseler mevcut Cumhuriyet dönemi yasalarına aykırı olduğu için eğitim faaliyetleri gizlilik içinde yürütüldü. Süleyman Hilmi Tunahan, Süleymancılık akımını kesin bir dille reddetmiştir. Süleyman Efendi, 1959 yılında devletin bir memuru olarak vefatından sonra da uzun bir dönem bu eğitim faaliyetleri gizli kalmıştır.

Tunahan, 1924 yılında Tevhidi Tedrisat Kanununun çıkması üzerine merkezi İstanbul'da bulunan MÜDERRİSİİN CEMİYETİ'ne mensup 500 civarında din adamını acilen toplantıya çağırdı.Kendisi o tarihte bu cemiyetin idare heyeti azası ve Katib-i Umumisi ( Genel Sekreter) idi.Tunahan burada yaptığı tarihi konuşmasında,dinin devamının kendi ellerinde olduğunu, her birinin 2 öğrenci yetiştirmesi halinde 2 nesil daha dinin unutulmayacağını anlattı.[1]. Aynı toplantı sonunda resmi makamlara gönderdiği bir telgrafta "Biz aşağıda isim ve imzaları bulunan dersiamlar hiçbir ücret talep etmeden Müslüman çocuklarından arzu edenlere din dersi vermeye hazırız" diyerek izin istedi, ancak resmi makamların "Memlekette Tevhid-i Tedrisat Kanunu yürürlüktedir. Hilafına hareket şiddetle ceza-i müstelzimdir" cevabı üzerine kendisi ve birkaç dersiam dışında din adamlarının tamamı geri adım attılar.[2]. Okutmaya talebe bulamayıp kendi kızlarını okutarak başlamış, daha sonra birer ikişer talebeleri artmıştır. Kur'an-ı Kerîm dersleri gizlilik içinde, izbe ve soğuk mekânlarda şehir içi taksi yolculuklarında, tren kompartımanlarında yürütülmüştür.

Daha 30 yaşındayken profesör unvanı alan Süleyman Hilmi Tunahan, aynı zamanda hukuk fakültesini yüksek dereceyle bitirmiştir. Çok sayıda Kur’an kursu hocası, vaiz ve müftü yetiştirmiştir. Tunahan’ın en önemli eseri Kur'an-ı Kerîm okumayı kısa zamanda öğreten “Elif Cüzü”dür. Kendisi kitap yazmaktan çok kitapları yaşayacak ayaklı kitap yetiştirmeyi uygun görmüştür. 1970 yılında dönemin hükümeti tarafından öğrencilerinin oluşturduğu grupların çalışmaları serbest bırakılarak okulları resmen tanındı.[kaynak belirtilmeli]

Nakşibendiye-Süleymân’îyye Silsile-î Saâdatı / Silsile-î Zehebi / Altun Silsilesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Nakşbendiyye'nin Süleymân’îyye koluna ait olan Silsile-î Saâdat, Son peygamber Hazreti Muhammed, (S.A.V.)'i tâkiben Hazreti Ebu Bekri’s-Sıddiyk ile başlayıp Şeyh Ebu’l Faruk Süleyman Hilmi Silistrevi ile son bulan 33 Mürşid-î Kamil aşağıdaki şekilde sıralamaktadır.

  1. Ebu Bekri’s-Sıddiyk
  2. Salmân-ı Fârisî
  3. Kâsım bin Muhammed
  4. Cafer-i Sadık
  5. Bayezid-î Bistamî
  6. Hâce Ebû’l Hasan Kharakânî
  7. Ebu Ali Farimidi
  8. Yusuf Hemedani
  9. Abdu’l-Halık Gucdüvani
  10. Hace Arif Rivgiri
  11. Mahmud İncir Fag’nevi
  12. Hâce Azîzan Ali Râmitenî
  13. Muhammed Baba Semasi
  14. Seyyid Emir Külal
  15. Hazret Muhammed Bahaüddin Nakşibend
  16. Hâce Alaaddin-i Attar
  17. Yakub Çerhi
  18. Hâce Ubeydullah Ahrar
  19. Hâce Muhammed Zahid
  20. Derviş Mehmed
  21. Muhammed Hacegi Emkengi
  22. Hâce Muhammed Bakibillah
  23. İmam-ı Rabbani Ahmed-i Faruk-i Serhendi
  24. Hâce Muhammed Masum
  25. Şeyh Seyfüddin Arif
  26. Muhammed Nurü’l-Bedvani
  27. Şemsüddin Habibullah İbn-i Mirza Can
  28. Hâce Abdullah Dehlevî, nâm-ı diğer Şâh Ghulam Ali Dehlevî
  29. Hafız Ebu Said Sahib
  30. Ahmed Saîd Sâhib, nâm-ı diğer Habîbullah Cân-ı Cânân (Hazret Hâfız Ebû Saîd'in oğlu)
  31. Hazret Muhammed Mazhar İş’an Can-ı Cânân (Hâfız Ebû Saîd Sâhib'in torunu ve Habîbullah Cân-ı Cânân Ahmed Saîd Sâhib'nin oğlu)
  32. Hazret Buhâra'lı Selahüddin İbn-i Mevlâna Siracüddin
  33. Hazret Ebu’l Faruk Süleyman Hilmi Silistrevi

Tâhirî(T) / Gaforî-Mûceddid’îyye(G) / Mûceddidî-Sirac’îyye(MS) / Khâlid’îyye(K) / Hakkânî(H) / Süleyman’îyye(S) Nakşîbend’îyye Silsile - Altın Zincirleri’nin karşılıklı mukâyesesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Aşağıdaki tabloda Nakşibendiye'nin farklı kollarına ait altın zincirler (Silsile-i saadat) listelenmiştir. Bunlar sırası ile:

  1. (T): Tâhirî
  2. (G): Gaforî-Mûceddid’îyye
  3. (MS): Mûceddidî-Sirac’îyye
  4. (K): Khâlid’îyye
  5. (H): Hakkânîyye
  6. (S): Süleymân’îyye,

yukarıda tanımlanan sembollerle gösterilmiştir.

#T/G/MS #K/H #S Adı Mezarı Doğum Tarihi Vefât Tarihi
1 1 1 Seyyidina Hazreti Muhammad, Son peygamber (SAV) Medine, Hicaz, bugünkü Suudi Arabistan 12 Rebiülevvel, Pazartesi

570/571

12 Rebiülevvel 11 Hicrî

5/6 Haziran 632

2 2 2 Seyyidina Ebû Bekr-î Sıddık Medine, Hicaz, bugünkü Suudi Arabistan 573 22 Cemaziyelahir 13 Hicrî

23 Ağustos 634

3 3 3 Seyyidina Salmân-ı Fârisî Medain, Irak 10 Receb 33 Hicrî

4/5 Şubat 654

4 4 4 Imām Kâsım bin Muhammed bin Ebû Bekr
(Ebu Bekr-i Sıddık'ın oğlunun oğlu.)
Medine, Hicaz, bugünkü Suudi Arabistan 23 Şaban 24 Hicrî

22/23 Haziran 645

24 Cemaziyelahir 101/106/107 Hicrî

720/724/725

5 5 5 İmâm Câ'fer-i Sıddık
(Ebu Bekr-i Sıddık'ın büyük kız-torunun oğlu.)
Medine, Hicaz, bugünkü Suudi Arabistan 8 Ramazan 80 Hicrî

5/6 Kasım 699

15 Receb 148 Hicrî

6/7 Eylûl 765

6 6 6 Hâce Bayazid-î Bestami Bistam, Semnan Eyaleti, İran 186 Hicrî

804

15 Şaban 261 Hicrî

24/25 Mayıs 875

7 7 7 Hâce Ebû’l Hasan Harakânî Harakân, Bistam, Semnan Eyaleti, İran 352 Hicrî

963

10 Muharrem 425 Hicrî

5/6 Aralık 1033

8 - - Hâce Ebû’l Kâsım Gürganî

(Sadece Tahiri/Gafori ve Mûceddidîyye-Siracîyye Silsilesi)

Gürgan, İran 23 Safer 450 Hicrî

19/20 Nisan 1058 Hicrî

9 8 8 Hâce Ebû Ali Farmadî Tus, Horasan, İran 434 Hicrî

1042/1043

4 Rebiülevvel 477/511 Hicrî

10 Temmuz 1084 / 6 Temmuz 1117

10 9 9 Hâce Ebû Yakûb Yûsuf el-Hemedânî Merv, Türkmenistan 440 Hicrî

1048/1049

Receb 535 Hicrî

Şubat/Mart 1141

- - / 10 - Ebû’l Abbas, el-Hızır (Sadece Hakkani Silsilesi)
11 10/11 10 Hâce Abdul Halik Gujdevanî Gijduvan, Buhara, Özbekistan 22 Şaban 435 Hicrî

24/25 Mart 1044

12 Rebiülevvel 575 Hicrî

17/18 Ağustos 1179

12 11/12 11 Hâce Arif Revgari Revgar, Buhara, Özbekistan 27 Receb 551 Hicrî

15 Eylûl 1156

1 Şevval 616 Hicrî

10/11 Aralık 1219

13 12/13 12 Hâce Mahmud İncir Fagnevi Buhara, Özbekistan 18 Şevval 628 Hicrî

18/19 Ağustos 1231

17 Rebiülevvel 717 Hicrî

29/30 Mayıs 1317

14 13/14 13 Hâce Azîzan Ali Râmitenî Harezm, Özbekistan 591 Hicrî

1194

27 Ramazan 715/721 Hicrî

25/26 Aralık 1315 / 20/21 Ekim 1321

15 14/15 14 Hâce Muhammad Baba Samasî Samas, Buhara, Özbekistan 25 Receb 591 Hicrî

5/6 Temmuz 1195

10 Cemaziyelahir 755 Hicrî

2/3 Temmuz 1354

16 15/16 15 Hâce Seyyid Amir Kulal Saukhâr, Buhara, Özbekistan 676 Hicrî

1277/1278

2 Cemaziyelahir 772 Hicrî

21/22 Aralık 1370

17 16/17 16 Hâce Muhammad Bâha'ûddin Nakşbend Buharî Kasr-ı Arifan, Buhara, Özbekistan 4 Muharrem 718 Hicrî[3][ölü/kırık bağlantı]

8/9 Mart 1318 C.E

3 Rebiülevvel 791 Hicrî

2/3 Mart 1389

18 17/18 17 Hâce Alauddin Attar Buharî
(Muhammad Bahauddin Nakşibend'in dâmadı)
Jafaaniyan, Maveraünnehir (Özbekistan) 20 Receb 804 Hicrî

23 Şubat 1402

19 18/19 18 Hâce Yakûb Çerhî Gülistan, Duşanbe, Tacikistan 762 Hicrî

1360/1361

5 Safer 851 Hicrî

21/22 Nisan 1447

20 19/20 19 Hâce Ubeydullah Ahrar Semerkand, Özbekistan Ramazan 806 Hicrî

Mart/Nisan 1404

29 Rebiülevvel 895 Hicrî

19/20 Şubat 1490

21 20/21 20 Hâce Muhammad Zahid Vakhşi Belh, Afganistan 14 Şevval 852 Hicrî

11/12 Aralık 1448

1 Rebiülevvel 936 Hicrî

3/4 Kasım 1529

22 21/22 21 Hâce Derviş Muhammad
(Hâce Muhammad Zahid Vakşhi'nin kızkardeşinin oğlu)
Askarar, Özbekistan 16 Şevval 846 Hicrî

17/18 Şubat 1443

19 Muharrem 970 Hicrî

18/19 Eylûl 1562

23 22/23 22 Hâce Muhammad Amkanaki
(Hâce Derviş Muhammad'in oğlu)
Amkana, Buhara, Özbekistan 918 Hicrî

1512/1513

22 Şaban 1008 Hicrî

8/9 Mart 1600

24 23/24 23 Hâce Muhammad Bâkî Billah Berang Delhi, Hindistan 5 Zilhicce 971/972 Hicrî

14 Temmuz 1564 / 3 Temmuz 1565

25 Cemaziyelahir 1012 Hicrî

29/30 Kasım 1603

25 24/25 24 Şeyh Ahmed el-Farukî el-Sirhindî, İmâm Rabbânî, Müceddid Elf Sânî Sirhind-Fategarh, Hindistan 14 Şevval 971 Hicrî

25/26 Mayıs 1564

28 Safer 1034 Hicrî

9/10 Aralık 1624

26 25/26 25 İmâm Hâce Muhammad Masum
(Farukî, İmâm Rabbânî'nin üçüncü oğlu)
Sirhind-Fategarh, Hindistan 1007 Hicrî

1598/1599

9 Rebiülevvel 1099 Hicrî

13/14 Ocak 1688

27 26/27 26 Hâce Muhammad Saifuddin
(Farukî, Muhammad Masum Farukî'nin oğlu)
Sirhind-Fategarh, Hindistan 1049 Hicrî

1639/1640

19/26 Cemaziyelevvel 1096 Hicrî

Nisan 1685

28 - / - - Hâfız Muhammad Mûhsin Dehlevî

(Sadece Tahiri/Gafori ve Mûceddidîyye-Siracîyye Silsilesi)

Delhi, Hindistan
29 27/28 27 Seyyid Nûr Muhammad Badayuni Delhi, Hindistan 11 Zilkade 1135 Hicrî

12/13 Ağustos 1723

30 28/29 28 Şehîd Mirza Mazhar Can-ı Cânân , nâm-ı diğer Şems-ud-Dīn Habīb Allāh Delhi, Hindistan 11 Ramazan 1111 Hicrî

2/3 Mart 1700

10 Muharrem 1195 Hicrî

5 Ocak 1781

31 29/30 29 Hâce Abdullah Dehlevî, nâm-ı diğer Şâh Gulam Ali Dehlevî (Bu noktadan sonra farklı Silsileler mevcuttur. Silsilelerde dallanma ve budaklanmalar başlamaktadır.) Delhi, Hindistan 1156 Hicrî[4][ölü/kırık bağlantı]

1743

22 Safer 1240 Hicrî

15/16 Ekim 1824

32 - / - 30 Hâfız Ebû Saîd Farukî Mûceddidî (Sadece Tahiri/Gafori/Mûceddidîyye-Siracîyye ve Süleymân’îyye Silsileleri) Delhi, Hindistan 2 Zilkade 1196 Hicrî

9/10 Ekim 1782

1 Şevval 1250 Hicrî

30/31 Ocak 1835

33 - / - 31 Hâce Şâh Ahmed Saîd Farukî Mûceddidî nâm-ı diğer Habibullah Can-ı Cânân (Hâfız Ebû Saîd Farukî’nin oğlu) (Tâhirî/Gaforî/Mûceddidîyye-Siracîyye ve Süleymân’îyye Silsileleri) Medine, Hicaz, bugünkü Suudi Arabistan 2 Rebiülevvel 1277 Hicrî

18/19 Eylûl 1860

- / - / - - / - 32 Hazret Muhammed Mazhar İş’an Can-ı Cânân
(Hâfız Ebû Saîd Sâhib'in torunu ve Habibullah Cân-ı Cânân Ahmed Saîd Sahib'in oğlu); (Sadece Süleymân’îyye Silsilesi.)



- / - / - - / - 33 Hazret Buhâra'lı Selahüddin İbn-i Mevlâna Siracüddin (Sadece Süleymân’îyye Silsilesi.)



- / - / - - / - 34 Hazret Ebû’l Faruk Süleyman Hilmi Silistrevî (Sadece Süleymân’îyye. Süleymân’îyye Silsilesi burada sona erdi.) Üsküdar, İstanbul 1305/1306 Hicrî

1888

13 Rebiülevvel 1379 Hicrî

16 Eylûl 1959

34 - / - - Hâce Hacı Dost Muhammad Kandari

(Sadece Tâhirî/Gaforî/Mûceddidîyye-Siracîyye Silsilesi)

Mussa Zai Şerif, Dera İsmail Khan, Pakistan 1216 Hicrî

1801/1802

22 Şevval 1284 Hicrî

16/17 Şubat 1868

35 - / - - Hâce Muhammad Usman Damanî

(Sadece Tâhirî/Gaforî/Mûceddidîyye-Siracîyye Silsilesi)

Mussa Zai Şarif, Dera Ismail Khan, Pakistan 1244 Hicrî

1828/1829

22 Şaban 1314 Hicrî

26/27 Ocak 1897

36 / - / - - / - - Sayyad Laal Şâh Hamdani (Sadece Tâhirî Silsilesi) Danda Şah Bilavval, Çakvval, Pakistan 27 Şaban 1313 Hicrî

11/12 Şubat 1896

37/36/36 - / - - Hâce Muhammad Sirac’ed-Dîn (Hâce Muhammad Usman Damani’nin oğlu) (Tâhirî/Gaforî/Mûceddidîyye-Siracîyye Silsilesi) Mussa Zai Şarif, Dera İsmail Khan, Pakistan 15 Muharrem 1297 Hicrî

29/30 Aralık 1879

26 Rebiülevvel 1333 Hicrî

11/12 Şubat 1915

38 / 37 / - - / - - Pîr Muhammad Fazal Ali Şâh Kureşi

(Sadece Tahiri/Gafori Silsilesi)

Miskeenpur, Muzaffargarh Mıntıkası, Pencap Eyaleti, Pakistan 1270 Hicrî

1853/1854

1 Ramazan 1354 Hicrî

28 Kasım 1935

39 / 38 / - - / - - Hâce Muhammad Abdul Ghaffar Madni Abbasi, nâm-ı diğer Pîr Mitha (Sadece Tahiri/Gafori Silsilesi) Rahmatpur, Larkana, Pakistan 1297 Hicrî

1880

8 Şaban 1384 Hicrî

12 Aralık 1964

- / 39 / - - / - - Hazret Maulana Abdul Hakk Medeni Abbasi,

(Sadece Gafori Silsilesi)

- / 40 / - - / - - Hazret Şemsûr Rahman Abbasî Mûceddidî (Daamut Barakaatuhu) (Karaçi) (Sadece Gafori Silsilesi)
40 / - / - - / - - Hâce Allah Bakhş Abbasi Ghaffari, nâm-ı diğer Sohna Saîn (Sadece Tahiri Silsilesi) Allahabad, Kandiaro, Sind Eyaleti, Pakistan 27/28 Safer 1328 Hicrî

10 Mart 1910

6 Rebiülevvel 1404 Hicrî

12 Aralık 1983

41 / - / - - / - - Hâce Muhammad Tahir Abbasi Bakhşi, nâm-ı diğer Sajjan Saîn (Hâce Allah Bakhş Abbâsî Ghaffari'nin oğlu),
(Sadece Tahiri Silsilesi)
24/25 Şevval 1382 Hicrî

21 Mart 1963

- / - / 37 - - Hazret Hoca Abu Sa'ad Ahmed Han (Rahmatullahi Alaihi) Kundian Sharif (Sadece Mûceddidî-Siracîyye Silsilesi)
- / - / 38 - - Hazret Hoca Muhammad Abdullah (Rahmatullahi Alaihi) Kundian Sharif (Sadece Mûceddidî-Siracîyye Silsilesi)
- / - / 39 - - Hazret Hoca Abu Halil Han Muhammad (Rahmatullahi Alaihi) Kundian Sharif (Sadece Mûceddidî-Siracîyye Silsilesi)
- / - / 40 - - Hazret Hoca Halil Ahmad (Daamut Barakaatuhum) Kundia Sharif (Sadece Mûceddidî-Siracîyye Silsilesi)
- / - / - 30/31 - Hazret Ziauddin Mevlânâ Muhammed Hâlid-î Bağdâdî (Sadece Khâlidî/Hakkani Silsilesi);
Khâlid'îyye silsilesi burada tamamlanmakta ve Altın Zincir Hâkkanî Silslilesi olarak devam etmektedir.)
Şam[5] 1192 Hicrî

1778

1242 Hicrî

1826

- / - / - 32 - Hazret Şeyh İsmail Muhammed eş-Şirvanî

(Sadece Hakkânî Silsilesi)

Amasya[5] 7 Zilkade 1201 Hicrî

21 Ağustos 1787

10 Zilhicce 1255 Hicrî

14 Şubat 1840

- / - / - 33 - Hazret Şeyh Has Muhammed eş-Şirvanî

(Sadece Hakkânî Silsilesi)

Şam[5] 1201 Hicrî

1786

Ramazan 1260 Hicrî

1844

- / - / - 34 - Hazret Şeyh Muhammed Efendi el-Yaragî

(Sadece Hakkânî Silsilesi)

Şirvan[5] 1242/1243 Hicrî

1827

- / - / - 35 - Hazret Şeyh Cemâleddin el-Gumuki el-Huseynî

(Sadece Hakkânî Silsilesi)

Üsküdar, İstanbul[5] 16 Muharrem 1203 Hicrî

1788

1285/1286 Hicrî

1869

- / - / - 36 - Hazret Şeyh Ebu Ahmed es-Suğurî

(Sadece Hakkânî Silsilesi)

Dağıstan[5] Receb 1207 Hicrî

1793

Rebiülahir 1299 Hicrî

1882

- / - / - 37 - Hazret Şeyh Ebu Muhammed el-Medenî

(Sadece Hakkânî Silsilesi)

Güneyköy, Yalova[5] 1251 Hicrî

1830

3 Rebiülahir 1332 Hicrî

1 Mart 1914

- / - / - 38 - Hazret Şeyh Şerafeddin Dağıstanî

(Sadece Hakkânî Silsilesi)

Güneyköy, Yalova[5] 1292 Hicrî

1875

1355 Hicrî

1936

- / - / - 39 - Hazret Şeyh Abdullah el-Faiz ed-Dağıstanî
(Sadece Hakkânî Silsilesi)
Şam[5] 1309 Hicrî

1891

4 Ramazan 1393 Hicrî

30 Eylûl 1973

- / - / - 40 - Hazret Mevlânâ Nâzım el-Hakkânî el-Kıbrısî

(Sadece Hakkânî Silsilesi)

Lefke, Kuzey Kıbrıs[6][7] 23 Şaban 1340 Hicrî

21 Nisan 1922

8 Receb 1434 Hicrî

7 Mayıs 2014

- / - / - 41 - Hazret Şeyh Mehmet Adil el-Hakkânî

(Sadece Hakkânî Silsilesi)

27 Şaban 1376 Hicrî

29 Mart 1957

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Belgesel, Allah Dostları / Maneviyat Dünyamıza İz Bırakanlar, Atlas Yayınları, VCD no:15
  2. ^ Vakkasoğlu, Vehbi (2003) Maneviyat Dünyamıza İz Bırakanlar, Nesil Yayınları, Ekim, ISBN 9758499440
  3. ^ Faiz Naqshband (Urdu Translation): Malfuzat of Shah Ghulam Ali Dehlavi, p.46
  4. ^ Faiz Naqshband (Urdu Translation): Malfuzat of Shah Ghulam Ali Dehlavi, p.325
  5. ^ a b c d e f g h i Fâtıma Mehlika Mısıroğlu, Semâmızda Bir Yıldız, Sebil Yayınevi, İstanbul, 2011
  6. ^ Nakşibendi Şeyhi hayatını kaybetti
  7. ^ Şeyh Nazım Kıbrısi hayatını kaybetti

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]