Rusya'daki Türk halkları

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Rusya Türkleri Rusya
Toplam nüfus
12.301.768 (2002 nüfus sayımı)
Diller

Türk dilleri, Rusça


Rusya'daki Türk halkları veya Rusya Türkleri Rusya Federasyonu dahilinde yaşayan Türk halkları.

Rusya Federasyonu içerisinde yaşan pek çok Türk kökenli halk bulunmaktadır. Bu halkların birçoğu özerk statüye sahiptir. Bunların yanında Rusya'nın çeşitli şehirlerinde dağınık halde de yaşarlar. Rusya Federasyonu içinde yaşayan Türk kökenli halkların dört bölge yoğunlaştığı görülmektedir.

Tatar, Kazak Türklerinin yoğun olduğu Orenburg oblastı
  • 1-Volga çevresi
  • 2-Kafkas bölgesi
  • 3-Sibirya
  • 4-Altay çevresi

Rusya Federasyonu içinde yaşayan Türk halkları ve sıralaması[değiştir | kaynağı değiştir]

Rusya Federasyonu'nda yaşayan toplam nüfusun %8,6'sını Türk halkları oluşturmaktadır. Bu oran 12,2 milyon insana tekabül etmektedir. Bu nüfusun yaklaşık %50'sini Tatarlar oluşturmaktadır.

Sıra Halk Nüfus Tüm Rusya'ya göre oranı
1- Tatarlar 5.554.601  %3,83
2- Başkırtlar 1.673.389  %1,15
3- Çuvaşlar 1.637.094  %1,13
4- Kazaklar 653.962  %0,45
5- Azeriler 621.840  %0,43
7- Yakutlar 443.852  %0,31
8- Kumıklar 422.409  %0,29
9- Tuvalar 243.442  %0,17
10- Karaçaylar 192.182  %0,13
11- Özbekler 122.916  %0,08
12- Balkarlar 108.426  %0,07
13- Kafkas Türkmenleri ve Türkler 95.672  %0,06
14- Nogaylar 90.666  %0,06
15- Hakaslar 75.622  %0,05
16- Altaylar 67.239  %0,02
17- Yaka Türkmenleri 33.053  %0,02
18- Kırgızlar 31.808  %0,05
19- Şorlar 13.975  %0,01
20- Gagavuzlar 12.210  %0,01
21- Dolganlar 7.261  %0,01
22- Kırım Tatarları 4.131  %0,00
23- Tofalar 837  %0,00

Rusya Federasyonu içerisindeki yönetim birimlerinde Türk halkları[değiştir | kaynağı değiştir]

Özerk Cumhuriyetlerde Türk halkları[değiştir | kaynağı değiştir]

Rusya Federasyonuna bağlı özerk cumhuriyetlerdeki Türk halklarının oranı listelenmiştir:

Bayrak Cumhuriyet Konumu Türk halkları oran Türk nüfusu En çok bulunan grup Diğerleri
Flag of Adygea.svg Adige Kafkasya  %0,7 ~5.000 Tatar -
Flag of Altai Republic.svg Altay Cumhuriyeti Altaylar  %41,2 ~85.000 Altaylı Kazak, Teleüt, Tuba, Telengit
Flag of Bashkortostan.svg Başkurdistan Volga  %56,3 ~2.300.000 Başkırt Tatar, Çuvaş
Flag of Buryatia.svg Buryatya Altaylar  %0,8 ~9.000 Tatar -
Flag of the Chechen Republic.svg Çeçenistan Kafkasya  %0,9 ~9.000 Kumık -
Flag of Chuvashia.svg Çuvaşistan Volga  %70,2 ~930.000 Çuvaş Tatar
Flag of Dagestan.svg Dağıstan Kafkasya  %20,3 ~520.000 Avar Nogay, Azeri, Kumık
Flag of Ingushetia.svg İnguşetya Kafkasya  %0,1 ~1.000 Kumık Nogay, Balkar
Flag of Kabardino-Balkaria.svg Kabardin-Balkar Kafkasya  %12,3 ~110.000 Balkar Karaçay
Flag of Kalmykia.svg Kalmuk Kafkasya  %2,8 ~9.000 Kazak Türkmen, Nogay
Flag of Karachay-Cherkessia.svg Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti Kafkasya  %42,4 ~180.000 Karaçay Nogay, Tatar
Flag of Karelia.svg Karelya Baltık  %0,1 - Tatar -
Flag of Khakassia.svg Hakasya Altay  %14,3 ~75.000 Hakas Tatar
Flag of Komi.svg Komi Cumhuriyeti Ural  %2,8 ~30.000 Tatar Çuvaş, Azeri
Flag of Mari El.svg Mari El Volga  %7,2 ~50.000 Tatar Çuvaş
Flag of Mordovia.svg Mordovya Volga  %5,2 ~50.000 Tatar -
Flag of North Ossetia.svg Kuzey Osetya Kafkasya  %1,8 ~ 13.000 Kumık -
Flag of Sakha.svg Yakutistan Sibirya  %48,3 ~450.000 Yakut Dolgan, Tatar, Başkırt, Azeri, Çuvaş, Özbek
Flag of Tatarstan.svg Tataristan Volga  %56,4 ~2.300.000 Tatar Çuvaş, Başkırt, Azeri, Özbek, Kazak
Flag of Tuva.svg Tuva Altay  %78,1 ~235,.000 Tuva Hakas
Flag of Udmurtia.svg Udmurtya Volga  %7,1 ~110.000 Tatar -

Kraylardaki Türk halkları[değiştir | kaynağı değiştir]

Rusya Federasyonunu oluşturan kraylardaki (Türkçesi; bölge veya eyalet) Türk halklarının oranı listelenmiştir:

Bayrak Kray=Eyalet Konumu Türk halkları oran Türk nüfusu En çok bulunan grup Diğerleri
Flag of Altai Krai.svg Altay Kray Altay  %1,1 ~23.000 Tatar Kazak
Flag of Kamchatka Oblast.svg Kamçatka Kray Uzakdoğu  %0,9 ~3.000 Tatar -
Flag of Khabarovsk Krai.svg Khabarovsk Kray Uzakdoğu  %0,6 ~9.000 Tatar -
Flag of Krasnodar Krai.svg Krasnodar Kray Kafkasya  %1,1 ~55.000 Tatar Türkmen, Azeri, Çuvaş, Özbek, Kırım Tatarı
Krasnojarski krai slipp.gif Krosnajarski Kray Sibirya  %3,8 ~105.000 Tatar Dolgan, Azeri, Çuvaş, Hakas, Kırgız, Başkırt, Yakut, Özbek, Kazak, Tuva.
Perm Oblast Flag.gif Perm Ural
Flag of Primorsky Krai.svg Primorsky Kray Uzakdoğu  %1,5 ~35.000 Tatar Azeri, Çuvaş, Başkırt, Özbek, Kazak.
Flag of Stavropol Krai.png Stavropol Kray Kafkas  %4 ~95.000 Nogay Karaçay, Azeri, Türkmen, Tatar.
Flag of Zabaykalsky Krai.svg Zabaykalsky Kray Altay  %2,7 ~25.000 Tuva Tuva, Tatar.

Oblastlardaki Türk halkları[değiştir | kaynağı değiştir]

Rusya Federasyonu içinde Türklerin yoğun olarak yaşadığı oblastlar şunlardır: Astrahan, Orenburg, Samara, Ulyanovsk, Çelyabinsk, Omsk, Tümen, Kurgan ve Amur olarak sayılabilir. Örneğin; Astrahan Oblastı'nın %27'si, Ulyanaovsk Oblastı'nın %22'si Türk halklarından oluşmaktadır.

Rusya Federasyonunu oluşturan oblastlardaki (Türkçesi; yöre veya il) Türk halklarının oranı listelenmiştir:


Bayrak Oblast=İl Konumu Türk halkları oran Türk nüfusu En çok bulunan grup Diğerleri -
Flag of Amur Oblast.svg Amur Uzakdoğu  %6,2 ~7.000 Tatar Tuva
Arkhangelsk Oblast Flag.png Arkhangelsk Baltık  %0,08 ~1.000 Tatar -
Flag of Astrakhan Oblast.svg Astrahan Hazar  %27,3 ~270.000 Kazak Tatar, Azeri, Nogay, Türkmen, Kumuk, Özbek, Astrahan Tatarı, Kafkas Türkmenleri
Flag of Belgorod Oblast.png Belgorod Batı  %0,8 ~13.000 Azeri Kafkas Türkmeni, Tatar.
Flag of Bryansk Oblast.svg Bryansk Batı  %0,3 ~5.000 Azeri Tatar
Flag of Chelyabinsk Oblast.svg Chelyabinsk Volga  %12,3 ~390.000 Tatar Başkırt, Kazak, Çuvaş, Azeri, Özbek
Flag of Irkutsk Oblast.png Irkutsk Altay  %0,01 ~850 Tofa
Flag of Ivanovo Oblast.png Ivanovo Merkez  %1,1 ~13.000 Tatar Azeri, Çuvaş
Flag of Kaliningrad Oblast.png Kaliningrad Batı  %0,8 ~10.000 Tatar Azeri, Çuvaş, Kazak, Özbek
Flag of Kaluga Oblast.svg Kaluga Batı  %1 ~11.000 Tatar Çuvaş, Azeri,
Kemerovo Altay  %1,4 ~25.000 Tatar Çuvaş
Kirov Oblast Flag.gif Kirov Merkez  %2,4 ~30.000 Tatar -
Kostroma Merkez  %0,6 ~4.200 Tatar Azeri
Flag of Kurgan Oblast.svg Kurgan Volga  %5,7 ~60.000 Tatar Başkırt, Kazak
Flag of Kursk Oblast.png Kursk Batı  %0,4 ~4.700 Azeri Tatar, Türk
Flag of Leningrad Oblast.svg Leningrad Baltık  %0,9 ~14.000 Tatar Azeri, Özbek, Kazak
Flag of Lipetsk Oblast.png Lipetsk Merkezi  %0,4 ~5.200 Azeri Tatar
Flag of Magadan Oblast.png Magadan Uzakdoğu  %2,1 ~3.600 Tatar Azeri, Yakut, Çuvaş, Başkırt
Flag of Moscow Oblast.png Moskova Oblast Merkez  %1,2 ~130.000 Tatar Çuvaş, Kazak, Özbek.
Flag of Murmansk Oblast.svg Murmansk Baltık  %1,4 ~12.000 Tatar Azeri
Nizhny Novgorod Merkez  %2,3 ~62.000 Tatar Çuvaş
Flag of Novgorod oblast.png Novgorod Merkez  %0,5 ~4.000 Tatar Azeri
Flag of Novosibirsk Oblast.gif Novosibirsk Altay  %1,2 ~30.000 Tatar Kazak, Azeri, Çuvaş
Flag of Omsk Oblast.svg Omsk Altay  %7,1 ~142.000 Kazak Tatar, Azeri, Çuvaş
Flag of Orenburg Oblast.svg Orenburg Volga %19,1 ~400.000 Tatar Kazak, Başkırt , Çuvaş, Azeri, Özbek
Flag of Oryol Oblast.png Oryol Batı  %0,4 ~3.500 Tatar Azeri
Flag of Penza Oblast.png Penza Volga  %2,1 Tatar
Coat of Arms of Pskov oblast.png Pskov Baltık  %0,3 ~2.300 Tatar Azeri, Çuvaş
Flag of Rostov Oblast.svg Rostov Kafkasya  %1,5 ~75.000 Kafkas Türkmenleri (Türk) Tatar, Azeri, Kazak, Çuvaş
Flag of Ryazan Oblast.png Ryazan Merkez  %1,2 ~10.000 Tatar Azeri, Çuvaş
Flag of Sakhalin Oblast.svg Sakhalin Uzakdoğu  %1,6 ~6.000 Tatar Azeri
Flag of Samara Oblast.svg Samara Ural  %10,8 ~310.000 Tatar Çuvaş, Azeri ,Kazak, Başkırt, Özbek
Flag of Saratov Oblast.png Saratov Volga  %6,5 ~170.000 Kazak Tatar, Çuvaş, Azeri, Başkırt, Özbek.
Flag of Smolensk Oblast.png Smolensk Batı  %0,4 ~4.000 Tatar Azeri
Flag of Sverdlovsk Oblast.svg Sverdlovsk Ural  %5,5 ~240.000 Tatar Başkırt, Azeri, Çuvaş, Özbek, Kazak
Flag of Tambov Oblast.svg Tambov Volga  %0,7 ~8.000 Çuvaş Tatar, Azeri
TomskOblastFlag.png Tomsk Sibirya  %2,3 ~24.000 Tatar Azeri
Flag of Tula Oblast.svg Tula Merkez  %0,9 ~14.000 Tatar Azeri, Çuvaş
Flag of Tver Oblast.svg Tver Merkez  %1 ~13.000 Tatar Azeri, Çuvaş
Flag of Tyumen Oblast.svg Tümen Ural  %12,3 ~390.000 Tatar Başkırt, Azeri, Çuvaş, Kazak, Kumık, Sibirya Tatarı, Özbek, Nogay, Kırgız, Gagavuz
Flag of Ulyanovsk Oblast.png Ulyanovsk Volga  %22,3 ~320.000 Tatar Başkırt, Azeri.
Vladimir Merkez  %0,9 ~14.000 Tatar Azeri, Çuvaş
Flag of Volgograd Oblast.png Volgograd Volga  %4,1 ~95.000 Kazak Tatar, Azeri, Çuvaş
Flag of Vologda Oblast.png Vologda Merkez  %0,3 ~3.600 Azeri Tatar
Flag of Voronezh Oblast.svg Voronezh Batı  %0,7 ~18.000 Azeri Tatar, (Kafkas Türkmeni) Türk, Çuvaş
Flag of Yaroslavl Oblast.png Yaroslavl Merkez  %1,1 ~12.000 Tatar Azeri

Federal Şehirlerdeki Türk Halkları[değiştir | kaynağı değiştir]

Rusya Federasyonunu oluşturan iki federal şehirde yaşayan (Türkçesi; yöre veya il) Türk halklarının oranı listelenmiştir:

Bayrak Federal şehir Konumu Türk halkları oran Türk nüfusu En çok bulunan grup Diğerleri
Flag of Moscow (Russia).png Moskova Merkez  %3,1 ~310.000 Tatar Azeri, Özbek, Çuvaş, Kazak, Başkırt...
Flag of St Petersburg (Russia).png Saint Petersburg Baltık  %1,3 ~63.000 Tatar Azeri, Çuvaş

Özerk Oblastlardaki Türk Halkları[değiştir | kaynağı değiştir]

Rusya Federasyonunu oluşturan özerk oblastlardaki (Türkçesi; özerk yöre veya özerk il) Türk halklarının oranı listelenmiştir:

Bayrak Özerk İl Konumu Türk halkları oran Türk nüfusu En çok bulunan grup Diğerleri
Flag of the Jewish Autonomous Oblast.svg Yahudi Özerk İli Uzakdoğu  %1,3 ~2.500 Tatar Azeri, Çuvaş, Başkırt, Özbek

Özerk Okruglardaki Türk Halkları[değiştir | kaynağı değiştir]

Rusya Federasyonunu oluşturan özerk okruglardaki (Türkçesi; özerk yöre veya özerk ilçe) Türk halklarının oranı listelenmiştir:

Bayrak Özerk Okrug Konumu Türk halkları oran Türk nüfusu En çok bulunan grup Diğerleri
Flag of Chukotka.svg Çukotka Sibirya  %3,6 ~2.200 Çuvaş Tatar, Başkırt, Azeri
Flag of Nenets Autonomous District.svg Nenets Ural  %0,7 ~250 Tatar -

Rusya Federasyonunun yeni oluşturulmuş olan kraylardan (Eyaletlerinden) biri olan Krasnoyarsk Kray'ın özerk bölümlerinde yaşayan Türk halkları listelenmiştir:

Bayrak Bölümleri Konumu Türk halkları oran Türk nüfusu En çok bulunan grup Diğerleri
Flag of Taymyr Autonomous Okrug.png Taymir Sibirya %15,2 ~7.250 Dolgan Tatar, Azeri
Flag of Evenkia.svg Evenk Sibirya  %7,3 ~1.200 Yakut Tatar, Hakas
Flag of Krasnoyarsk (Krasnoyarsk krai).png Krasnoyarsk Sibirya  %3,3 ~95.000 Tatar Özbek, Kazak, Hakas

Rusya Federasyonunun oblastlarından biri olan Tümen Oblastının özerk bölümlerinde yaşayan Türk halkları listelenmiştir:

Bayrak Bölümleri Konumu Türk halkları oran Türk nüfusu En çok bulunan grup Diğerleri
Flag of Yugra.svg Khanty-Mansi Ural  %15,1 ~250.000 Tatar Başkırt, Azeri, Çuvaş, Kumık, Özbek, Kazak, Nogay, Kırgız, Gagavuz, Türk.
Flag of Yamal-Nenets Autonomous District.svg Yamalia Ural  %8,6 ~45.000 Tatar Azeri, Başkırt
Flag of Tyumen Oblast.svg Tümen Ural  %8,4 ~100.000 Tatar Başkırt, Azeri, Çuvaş, Kumık, Özbek, Kazak, Nogay, Kırgız, Gagavuz, Türk.

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Tablolardaki veriler İngilizce Wikipedia'nın Rusya'nın idari bölümleri ile ilgili maddelerinden derlenmiştir. Söz konusu veriler aynı zamanda Rusya devleti'nin 2002 tarihli resmi verileridir.