Rum Ortodoks Ruhban Okulu

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Rum Ortodoks Ruhban Okulu
Adalar 6954.jpg
Kuruluş 1844
Ülke Türkiye
Şehir Heybeliada-Adalar, İstanbul
Türü Özel Yüksekokul

Heybeliada Ruhban Okulu, ya da verdiği teoloji eğitiminin türü nedeniyle Rum Ortodoks Ruhban Okulu olarak bilinen, Türkiyede kısaca Ruhban Okulu şeklinde de adlandırılan, Heybeliada'da bulunan özel yüksekokuldur. Adanın kuzeybatısında Ümit Tepesi nde bulunan okul[1], Atina Üniversitesi İlahiyat Fakültesinden sonra kurulan bu alandadaki ilk akademik okuldur.[2] 1844 yılında din adamı yetiştirmek için faaliyete geçen okul, 1923 yılına kadar Yüksek Ortodoks Teoloji Okulu adını taşır[2] Daha sonra bulunduğu ada ile özdeşleşerek Heybeliada Ruhban Okulu olarak anılmaya başlar. 1971'yılındaki Türkiye'deki tüm özel yüksekokulların devlet denetimine girmesi ile ilgili karar neticesinde, bu değişikliğe razı olmayan Fener Rum Patrikhanesinin karşı tutumu nedeniyle okulda teoloji eğitimi kaldırılır, okul yalnız lise düzeyinde eğitim vermeye devam eder. 1971-1972 eğitim döneminde "Heybeliada Özel Rum Lisesi"[3] adını taşıyan okul, sonraki yıl patrikhane tarafından tamamiyle kapatılmıştır.

Okulun Tarihi ve Açılışı[değiştir | kaynağı değiştir]

Okula bitişik manastır binası ve mezarlıklar, binanın devamında ilerde okulun ana girişi

Okul binası aslen 9.yy'da inşa edilen Aya Triada kilisesidir. Kilisenin Osmanlı döneminde de açık kaldığı tahmin edilmektedir. Alman Başrahip Stefanos Gerlach, İstanbul'a 16.yy yaptığı gezi sonrası kaleme aldığı, İstanbuldaki, kiliseler listesinde Heybeliada Aya Triada kilesesindende sözeder.[1] Kilise binası, 19.yy ortalarında din adamı yetiştirmek amacıyla, teoloji eğitimi ağırlıklı bir okula dönüştürülür. Resmen Fener rum patriği, Patrik 4. Germanos tarafından 1 Ekim 1844'te açılmıştır.[2]. Heybeliada Ruhban Okulu, 1844-1971 eğitim dönemi boyunca 1000 yakın mezun vermiştir. Bu mezunlarda kimileri dini anlamda önemli pozisyonlara kadar yükselebilmişlerdir. Örneğin aralarında günümüz Patriği I. Bartholomeos bulunduğu 12 okul mezunu, Fener Rum Patrikanesi bünyesinde patriklik makamında görev yapmıştır.[2]

Okul bir dönem başka amaçlar içinde kullanılmıştır. Bahriye(Denizcilik) Nazırlığının 1918 yılında okula el koymasıyla, okulda bulunan yatılı öğrenciler Büyükada bulunan Aya Yorgi Manastırına yerleştirilmişlerdir. Okulda yerleşen bahriye öğrencileri Mondros Ateşkes Anlaşması imzalana kadar okulda kalmışlardır. İzleyen yıllarda okul binasının çeşitli başka kalıcı misafirleri olmuştur; 750 Alman askeri (5 Aralık 1918), İstanbul'un İşgali sonrasında ise Fransız asker tarafından 250-500 Rus göçmen okul binasına yerleştirilmiştir.[3]

Eğitim Sistemi ve Okul Kompleksi[değiştir | kaynağı değiştir]

Okulun içi

Okul açık olduğu 1844'ten beri teoloji eğitimine ara vermeksizin çeşitli eğitim programları izlemiştir. Yıllara göre bunlar;

  • 1844 - 1919 dönemi 4 yıl ortaokul ve 3 yıl teoloji,
  • 1919 - 1923 dönemi yalnız 5 yıllık teoloji,
  • 1923 - 1951 dönemi 4 yıl ortaokul ve 3 yıl teoloji
  • 1951 - 1971 dönemi 4 yıl lise ve 3 yıl teoloji.[4]

Okulda her zaman yalnızca Rum öğrenciler eğitim görmüyor, Menderes iktidarı döneminde 1952[4]'de çıkarılan bir kararla, yabancı öğrencilerin okula kabuüne yeşil ışık yakılmıştır. Bu öğrenciler, 1964 yılında güvenlik gerekçesi ile yasaklanana kadar okulda eğitim alabiliyorlardı.[2]. Okulda okuyan yabancı öğrencilerle ilgili şu bilgi verilebilir. Heybeliada Ruhban Okulunda, 1950-1969 eğitim döneminde 225 mezun vermiş. Bu mezunların 38'i Rum kökenli Türk vatandaşı, 187 ise başta 162 öğrenciyle Yunanistan olmak üzere çeşitli diğer ülke vatandaşları olarak kayıtlara geçmiştir.[5] Ayrıca okul mezunları sadece din adamı olmuyor, dişçilik gibi çeşitleri meslekleri seçen mezunlar vardır.

Öğrenimin sürdürüldüğü dersliklerin yanında okulun geniş bir kütüphanesi vardır. Okulun kütüphanesinde Yunancanın yanında Türkçe ve Arapçanında dahil olduğu çeşitli dillerde 120.000'den fazla kitap bulmaktadır. Kütüphane son olarak 1960 yılında İstanbul Rumlarında Kiryako Pamukoğlu'nun bağışlarıyla restore edilmiştir. Kütüphanenin dışında okula bitişik Aya Triada kilisesi ve başta 2'si okul bahçesinde 1'i dışında olmak üzere eski patriklerin mezarları ve başka kişilere ait mezarların olduğu bir mezarlık vardır.[1]

Kapatılması[değiştir | kaynağı değiştir]

1971 yılında Türkiye Cumhuriyeti tarafından çıkarılan "Özel Okullar Konunu" neticesinde okulun dini eğitime devam edebilmesi için bir Türk Üniversitesi veya ilahiyat fakültesine bağlanması şartı koyulmuştur. Okulun günümüzde kapalı kalması, mevcut yasa gereği YÖK'e bağlanması ve patrikanenin isteği olan MEB'ye bağlı özel okul olma isteği konusundaki görüş ayrılıkları yüzündendir.

Gerçekleşen Etkinlikler[değiştir | kaynağı değiştir]

Kapalı kaldığı süre içinde okul binası çeşitli etkinliklere ev sahipliği yapmıştır. Bunlar;

  • 1998 "Teoloji ve Çevre sorunları" konferansı[1]
  • 2010 "İstanbul'un izini sürmek" isimli 101 Yunan sanatçının eserleriyle oluşturulan resim sergisi.[6]
  • 2011 "Açık Kapı Mimarlık Festivali" kapsamında okul binası, mimarlıkla ilgilenenler için ziyarete açılmıştır.[7]

Okulun yeniden açılması[değiştir | kaynağı değiştir]

Son yıllarda, ruhban okulu ABD'de Yunan lobisi tarafından bir mesele haline gelmiş olup, 1999 yılında ABD Başkanı Bill Clinton'ın Türkiye'yi ziyareti sırasında Ruhban Okulu'nu ziyaret etmiş ve dönemin cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'den okulun açılmasına izin verilmesini istemiştir, ama kabul görmemiştir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b c d Halki (Heybeliada) Ruhban Okulu, megarevma.net
  2. ^ a b c d e 38 yıllık bir yılan hikâyesi: Heybeliada Ruhban Okulu, Radikal gazetesi (10.04.2009)
  3. ^ a b Heybeliada Ruhban Okulu'nun Yeniden Açılması, Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi(Mayıs 2008), Dr. Emruhan YALÇIN
  4. ^ a b Heybeliada Ruhban Okulu’nun geleceği üzerine tartışmalar, Tesev(2009)
  5. ^ 127 yıllık mazisiyle Heybeliada Ruhban Okulu, Sabahfoto haber(27.04.2011)
  6. ^ Heybeliada Ruhban Okulu'nda sergi açıldı, Hürriyet(29.08.2010)
  7. ^ Heybeliada Ruhban Okulu, acikkapi.gen.tr

Koordinatlar: 40°52′56″K 29°05′42″D / 40.88222°K 29.095°D / 40.88222; 29.095

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Rum Ortodoks Ruhban Okulu ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.