Psikoloji

Vikipedi, özgür ansiklopedi
(Ruh bilimi sayfasından yönlendirildi)
Atla: kullan, ara
Psikoloji
Greek letter 'psi'
ARAŞTIRMA

Anormal
Benötesi
Bilişsel
Biyolojik
Duygu
Deneysel
Evrimsel
Gelişimsel
Kişilik
Matematiksel
Nöropsikoloji
Pozitif
Psikofizik
Toplumsal

UYGULAMALI

Adli
Eğitsel
Endüstriyel
Klinik
Okul
Sağlık
Spor

Auguste Rodin'in Düşünen Adamı

Psikoloji (Yunanca ψυχολογία, psihologia: Psikoloji), insan davranışları ve zihinsel süreçleri ile birlikte bunların altında yatan nedenleri inceleyen bilim dalıdır. Psikoloji diğer bilimlere kıyasla kısa bir geçmişe sahiptir. Bu kısa süre içinde psikoloji değişik biçimlerde tanımlanmıştır. İlk tanım insan zihninin yapısının incelenmesi biçimindeydi. İnsan zihnini gözleyebilmenin olanaksızlığı karşısında psikologlar, psikolojiyi "gözlenebilen davranışların bilimsel incelemesi" biçiminde tanımlamışlardır. İnsan zihninin davranış üzerindeki etkisini kabul etmeyen bu yaklaşıma, psikoloji içinde tepki oluşmaya başlamış, bellek süreçleri ve düşünme gibi zihinsel işlevleri inceleyen bilişsel psikoloji ortaya çıkmıştır.[1]

Bu gelişmeler günümüz psikolojisinin tanımını etkilemiştir. Modern psikoloji günümüzde, davranışı ve davranışın altında yatan süreçleri bilimsel olarak inceleyen çalışma alanı olarak tanımlanır. Bilişsel süreçleri doğrudan gözleme olanağı yoktur; organizmanın davranışları gözlenerek ya da nörolojik bulgular kullanılarak onların varlığı saptanır.[1]

Bilim olarak psikoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

İnsanın, bir canlı olarak çevresine uyum sağlamak ve kendi içinde de dengeli bir gelişme eğilimi vardır. Psikoloji de elde ettiği yasaları yine insana uygulayarak onun davranışlarını açıklamayla çalışır, önceden kestirmeye çalışır. Böylece, insana bu gelişim ve uyum sürecinde yardımcı olabilir.

Günümüzde psieyacan, bellek, düşünme, öğrenme konularında elde edilen psikolojik bilgilerin eğitim alanında kullanılmasıyla bu alanda başarı yükselmiş, daha sağlıklı, daha yeni bir eğitim anlayışı gelişmiştir.Ayrıca Türkiye Eğitim Bilimleri Psikolojik Danışma ve Rehberlik ya da dengi bir bölümden diploma alanlar, eğitim fakültesi mezunu olarak resmi kurumlarda veya özel eğitim öğretim kurumlarında rehber öğretmen- psikolojik danışman olarak çalışmaktadırlar.

Psikolojinin amaçları[değiştir | kaynağı değiştir]

  • İnsan davranışlarını tanımlamaya çalışır. ( Örneğin: Stres, vücudun çeşitli içsel ve dışsal uyaranlara verdiği otomatik tepki., Öğrenme, bireyin yaşantılar sonucu davranışlarda meydana gelen oldukça uzun süreli değişmelerdir. gibi.
  • İnsan davranışlarını anlamaya ve açıklamaya çalışır. Davranışın nedenini saptamaya çalışır. Yani diğer bilimlerin yaptığı gibi neden-sonuç ilişkisini ortaya koymaya çalışır.
  • İnsan davranışlarını önceden kestirebilmek ( öngörü, tahmin ) ister.

Psikolojinin alanları[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. Klinik psikoloji (İng. Clinical psychology)
  2. Sosyal psikoloji (İng. Social psychology)
  3. Deneysel psikoloji (İng. Experimental psychology)
  4. Fizyolojik psikoloji (İng. Physiological psychology)
  5. Gelişim psikolojisi (İng. Developmental psychology)
  6. Endüstri ve Örgüt psikolojisi (İng. Industrial and Organizational psychology, a.k.a. IO psychology)
  7. Eğitim psikolojisi (İng. Educational psychology)
  8. Öykü psikolojisi (İng. Narrative psychology)

Ekoller ve yaklaşımlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. Amaçlılık ruhbilimi (İng. Purposive psychology)
  2. Askerlik ruhbilimi (İng. Military psychology)
  3. Uygulamalı ruhbilim (İng. Applied psychology)
  4. Atomculuk (İng. Atomism)
  5. Bilimsel ruhbilim (İng. Scientific psychology)
  6. Biçim ruhbilimi (İng. Gestalt psychology)
  7. Bireysel ruhbilim (İng. Individual psychology)
  8. Budunsal ruhbilim (İng. Ethnopsychology)
  9. Çevre ruhbilimi (İng. Ecological psychology)
  10. Çevresel ruhbilimi (İng. Environmental psychology)
  11. Çözümsel ruhbilim (İng. Analytical psychology)
  12. Davranışçılık (İng. Behaviorism)
  13. Davranışlararası ruhbilimi (İng. Interbehavioral psychology)
  14. Derinlik ruhbilimi (İng. Depth psychology)
  15. Ergenlik ruhbilimi (İng. Adolescent psychology)
  16. Yapısal ruhbilim (İng. Structural psychology)
  17. Genel ruhbilim (İng. General psychology)
  18. Gensel ruhbilim (İng. Genetic psychology)
  19. Görgül ruhbilim (İng. Empirical psychology)
  20. Hayvan ruhbilimi (İng. Animal psychology)
  21. Herbartçılık (İng. Herbartianism)
  22. İşlem ruhbilimi (İng. Act psychology)
  23. İşlevsel ruhbilim (İng. Functional psychology)
  24. Kişilik ruhbilimi (İng. Personalistic psychology)
  25. Kültür ruhbilimi (İng. Cultural science psychology)
  26. Matematiksel örnek ruhbilim (İng. Mathematical model psychology)
  27. Nesnel ruhbilim (İng. Object psychology)
  28. Örgensel ruhbilim (İng. Organismic psychology)
  29. Öz ruhbilimi (İng. Self psychology)
  30. Sayılama ruhbilimi (İng. Statistical psychology)
  31. Topoloji ruhbilimi (İng. Topological psychology)
  32. Ussal ruhbilim (İng. Rational psychology)
  33. Uyaran - karşılık ruhbilimi (İng. Stimulus - response psychology)
  34. Varoluşçu ruhbilim (İng. Existential psychology)
  35. Vektör ruhbilimi (İng. Vector psychology)
  36. Yığın ruhbilimi (İng. Mass psychology)
  37. Politik Psikoloji (İng. political psychology)

Ayrıca:

  1. Normaldışı ruhbilim (İng. Abnormal psychology),
  2. Biyolojik ruhbilim (İng. Biological psychology),
  3. Bilişsel ruhbilim (İng. Cognitive psychology),
  4. Karşılaştırmalı ruhbilim (İng. Comparative psychology),
  5. Psikometrik ruhbilim (İng. Psychometric psychology),
  6. Danışmanlık ruhbilimi (İng. Counselling psychology),
  7. Eğitim ruhbilimi (İng. Educational psychology),
  8. Adli ruhbilimi (İng. Forensic psychology),
  9. Sağlık ruhbilimi (İng. Health psychology),
  10. Nöropsikoloji (İng. Neuropsychology),
  11. Psikodrama (İng. Psychodrama),
  12. Sağlıkbilimsel psikoloji (İng. Psychological medicine),
  13. Psikanaliz (İng. Psychoanalysis),
  14. Psikopatoloji (ing. Psychopathology),
  15. Grup psikolojisi (İng. Group psychology), vb. alanlar da mevcuttur.

Ana çalışma alanları[değiştir | kaynağı değiştir]

Algı

Hafıza

Bilgi temsili

Dil

Düşünme

Psikologlar

Diğer bilimlerle ilişki[değiştir | kaynağı değiştir]

Psikoloji-biyoloji: Biyoloji, canlı varlıkları inceler. İnsan biyolojisi, insan psikolojisiyle iç içedir. İnsanların psikolojik durumu, onların biyolojik işleyişini; biyolojik durumları da ruhsal durumlarını etkiler. Antidepresan ilaçların çalışma şekli de bu yüzden insanların sinir sistemindeki kimyasal değişiklikler yaratarak ruh durumlarını değiştirmeyi hedefler.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ a b Doğan Cüceloğlu (1991), İnsan ve Davranışı, "Psikolojinin Tanımı", Remzi Kitabevi, ISBN 978-975-14-0250-9.