Kuark

Vikipedi, özgür ansiklopedi

Bu madde ya da bir kısmı, Vikipedi standartlarına uygun değildir ve bu nedenle düzenlenmesi gerekmektedir. Maddeyi Vikipedi standartlarına uygun biçimde düzenleyip, geliştirerek Vikipedi'ye katkıda bulunabilirsiniz. NOT:Gerekli değişiklik yapılmadan bu şablon kaldırılmamalıdır. Bu madde Nisan 2008 tarihinden beri, düzenleme isteğiyle etiketlidir.

Evrendeki kütlenin büyük bir kısmını olusturan madde kuarklardan insa edilmistir. kuarklar 6 degısık sekıldedır. bunlar;yukarı,asagı,garip,tılsım,alt ve üst kuarklar.bu ısımlerın verılmesının nedenı;kuarkların farklı kuantum sayıları ıle ortaya cıkan,ıntegraller ve yunan harflerıyle dolu karmasık formüllerden sıkılan fizikciler tarafından verılen hayali adlardır.burada önemli olan 6 cesit kuark oldugu ve bunların farklı özelliklere sahip oldugudur.kuarklar kendi aralarında herbiri ikişer cesitten olusan üç ailede kümelenmislerdir.birinci aile yukarı ve asagı kuarklardan ikinci aile garip ve tılsım kuarklardan üçüncü aile ise alt ve üst kuarklardan meydana gelir.kuarklar diger parcacıklara benzemekten hoslanmazlar onlara kendıne ait farklı özelliklere sahiptirler.Mesela bir kuark daima kesirli elektrik yüküne sahiptir.
deneyler elektron yükünün en küçük yük birimi oldugunu söylemektedir.Fakat onların bize söyledigi sey tabiatta kesirli yük olmadıgı degıl,bizim asla kesirli yük göremeyecegimizdir.yani dogada kesirli yükler olabilir ancak biz kesirli yüklerei gözlemleyemeyiz.Zaten dogada kimse buzamana kadar kuarkları tekbaslarına gezerken görememistir ve muhtemelen teknoloji nekadar gelisirse gelissin yine de göremeyeceklerdir.dogadaki her parcacık gibi kuarklarında kendi aralarında etkiesimleri vardır.Ancak kuarkların arasındaki etkilesim diger parcacıklara göre farklıdır örneğin dünyadan kalkmakta olan bir uzay mekiği dünyadan ilk kalma anında maksimum enerji harcar yükseldikce daha az enerji ahrcayarak dünyanın cekim alanından cıktıgında hic enerji harcamadan yoluna devam eder,bir mıknatıslı buzdolabı süsünüde dolaptan ilk cekerken enerji harcarız dolaptan iyice uzaklastırdıktan sonra hic enerji harcamadan cekeriz.Kuarklarda ise durum bunların tam tersinedir.Yani;iki kuark birbirinden uzaklastıkca aynı oranda bırbırıne daha cok cekim kuvveti uygular.
Bir diger konu ise bu kuarkların nasıl biraraya geldigidir.bunun icin iki tane yol vardır ya üç tane kuark biraraya gelerek baryonları ya da bir kuark ve bir karsı kuark biraraya gelerek mezonları olusturur.Bu ikili ya da üçlü kuarkların tümüne hadronlar denir.En ünlü hadronlar arasında iki yukarı ve bir asagı kuarklardan olusan protonlar ile,iki asagı ve bir yukarı kuarktan olusan nötronları verebiliriz.Peki kuarkların bıraraya gelmesiyle olusan hadronların güclü kuvvet olmasını saglayan nedir?Yepyeni bir kuantum sayısıyla ifade edilen bu özelligin adı"ren yükü"dür.Nasıl elektrik yüküne sahip herhangi bir sey(örnegin Thomson'un katot ısınları)elektromanyetik etkilesim yapabilirse renk yüküne sahip herhangi bir parcacıkta(mesela kuark!)güclü etkilesim yapabilir.Kırmızı,mavi ve yesil olmak üzere üç cesit renk yükü vardır ve her kuark bunların birini tasır.
Aslında kuarkları su cümleyle özetleyebiliriz;doganın gözlememize izin verdigi tüm parcacıklar renksizdir ve kuarklarda renkli oldugu icin yalnız baslarına görülemezler.Kuarkları renksiz ve görünür yapmak icin bunları biraraya getirerek hadronları olusturmak gerekir.

Kuşak (fizik)	Zayıf izospin	Tad	Ad	Simge	Yük / e	Kütle / MeV.c-2
1	+ 1/2	Iz=+1/2	Yukarı	u	+ 2/3	1.5 to 4.0
1	− 1/2	Iz=−1/2	Aşağı	d	− 1/3	4 to 8
2	− 1/2	S=−1	Garip	s	− 1/3	80 to 130
2	+ 1/2	C=1	Tılsımlı	c	+ 2/3	1150 to 1350
3	− 1/2	B′=−1	Alt	b	− 1/3	4100 to 4400
3	+ 1/2	T=1	Üst	t	+ 2/3	172700 ± 2900

g • t • d  Fizikte parçacıklar listesi - temel parçacıklar

Fermiyonlar: Kuarklar: [ Yukarı kuark · Aşağı kuark · Garip · Tılsım · Alt · Üst ] | Leptonlar: (Elektron · Müon · Tau · Nötrinolar)

Ayar bozonları: Foton | W ve Z bozonları | Gluon

Henüz gözlemlenememiş olanlar: Higgs bozon | Graviton | Diğer farazi parçacıklar