Prusik düğümü

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Şuraya atla: kullan, ara
Prusik düğümü
Prusik.jpg
Kategori Sürtünme düğümleri
Kategori #2 [[|]]
Etkinlik %50
Akrabaları Ters kazık bağı, Bachmann, Machard, Fransız prusiği
Çözülürlüğü Çok kolay çözülür
Kullanımı İpe / iple tırmanmada
ABoK #1763
Bağlanışı [1]


Prusik düğümü kendinden daha kalın bir ip üzerine bağlanıp sıkıştırıldığında uçlarından tutulup çekilirse kalın ipi kuvvetli bir el gibi kaymadan tutar, ve elle düğümünden tutup kolayca kalın ip üzerinde yeri değiştirilebilir. Uçların çekildiği yön farketmez. Bağlandığı kalın ipi zedelemez.

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Prusik düğümü Karl Prusik tarafından bulunmuş ve ilk defa 1931'de Avusturya'da dağcılıkta ipte yükselme üzerine bir yayında yayınlanmıştır.

Kullanımı[değiştir | kaynağı değiştir]

Prusik düğümü, hem tek ip tekniğinde olsun, çift ip tekniğinde olsun, ipe tırmanırken, hem de kurtarmada yük kaldırıp indirirken, bir çok amaçla kullanılır:

  • uçlarından tutup kavranan ipi çekmek için (tutanak)
  • kazanılmış mesafeyi korumak için (basamak)
  • bir çekim/adım yükseldikten sonra daha yüksek bir noktaya kolayca ilerletmek için (ki bir sonraki tutanak ve basamak olarak kullanılabilsin)
  • yüksekte kendini emniyete alırken en rahat konuma göre yardımcı iplerin boyunu kolay ayarlayabilmek için

Özellikleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Tırmanıcılar yanlarında taşıdıkları yardımcı iplere acil durumda kolaylıkla bu düğümü atabilirler. Düğüm ipe diğer sıkıştırma düğümlerinden daha kolay atılır. Tek elle bile atılabilir. Çift balıkçı düğümüyle oluşturulmuş bir ip halkası prusikle ana ipe sabitlendiğinde elle çekmek için bir halka ya da ayakla yükselmek için bir basamak oluşturur.

Prusik düğümü birden fazla ipin çevresine de atılabilir. Bu durumda iplerin hepsinin aynı çapta olmasına da gerek yoktur. Prusik düğümün ipe zarar vermemesinden ötürü herhangi bir kurtarma operasyonunda kullanılır. İpi tutacak mekanik herhangi bir sistem olmadığında kullanılmak için uygundur. Ayrıca jumar gibi aletler herhangi bir aşırı yük binmesi durumunda kaydıklarında ipin kendisine ya da mantosuna zarar verirler. Oysa prusik düğümün aynı durumda herhangi bir zararı bulunmaz. En kötü olasılıkla hızla kayan yardımcı ipin ana ipe olan sürtünmesi sonucu oluşan sıcaklık, yardımcı ipin kendisini eritebilir ancak ana ipe bir zararı olmaz.

Prusik düğümü her iki yöne de ipte sürtünme sağlar. Jumar ve diğer aletler tek yönde sürtünme sağlarlar, aşağı yüklendiklerinde ipi tutmalarına rağmen yukarıya doğru ipin üzerinde kolayca kayarlar. Oysa prusik düğümü hem yukarı hem de aşağı yüklendiğinde ipi kilitler ve ortasından bastırıldığı zaman da her iki yöne de kolayca kayar.

Prusik düğümünün tutması için gereken iki ip arasındaki sürtünmedir. Donmuş iplerde bu sağlanamadığından donmuş iplerde prusik düğümünü kullanmak sakıncalı olabilir. Ancak jumar donmuş iplerde de rahatlıkla çalışır.

Prusik düğümünün tutması için yardımcı ipin kalınlığı ana ipin kalınlığının yarısından 1mm civarı fazla olmalıdır, daha kalın iplerle atılan düğümler ana ipte tutunmayabilir.

Bağlanışı[değiştir | kaynağı değiştir]

Prusik düğümü Ters kazık bağının çok sarmallısıdır. İp dirseğini kalın ip üzerine yatırıp ipin kalanını kalın ip etrafında dolandırıp dirsekten geçirme işlemini 3 kez tekrarlayıp sıkıştırıldığında 6 sarmallı prusik düğümü bağlanmış olur.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]