Popüler kültürde Frankenstein

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Bride of Frankenstein adlı filmde Boris Karloff tarafından canlandırılan Frankenstein'ın canavarı

Mary Shelley, kendi duygularının derinliklerinden çekip çıkardığı bir duyarlılıkla, yorgun Gotik dehşete yepyeni bir soluk kazandırmış, bu sürükleyici ve ürpertici felsefi roman klasiğini yaratmıştır.

Roman ilk kez 1910 yılında Thomas Edison tarafından sinemaya uyarlanmıştır ve Victor Frankenstein rolü Augustus Philips'e, Yaratık rolü Charles Ogle'a ve Elizabeth rolü Mary Fuller'a verilmiştirFrankenstein (film, 1910).Kaybolduğu düşünülen bu film 1970'lerde ilginç bir şekilde yeniden keşfedilir ve halen izlenebilecek durumdadır. 1930 yılında Universal Studios Peggy Webling'in Mary Shelley'in romanından yaptığı Frankenstein:Dehşetli Bir Macera (Frankenstein:an Adventure in the Macabre) adlı 1927 tarihli sahne uyarlamasının haklarını satın alır.Kendisi de Dracula'nın sahne ve beyazperdeye uyarlanmasını sağlayan aktör/yapımcı Hamilton Deane 'in yardımıyla sahnelenen oyun yine onun ve senarist/yönetmen John L. Balderstone 'un sayesinde beyazperdeye taşınır.Senaryosu orijinal romana ve oyunun sahnelenmemiş bir versiyonuna dayanan hikaye, Garrett Fort,Francis Edward Faragoh,Robert Florey ve John L.Balderstone dörtlüsünün senaryosuyla sahne oyunundan bağımsızlaşır.Genel olarak Romanın birinci ve üçüncü ciltierinden etkiler taşıyan hikaye 19.yüzyılın sonlarına adapte edilmiştir.Hikayedeki önemli değişikliklerden biri Victor Frankenstein ve Henry Clerval karakterlerinin ilk isimlerinin yer değiştirmesidr.Buna ek olarak Justine Moritz karakteri hikayeden çıkarılıp onun soyadı da Henry Clerval'a verilmiştir.Böylece karakterlerin isimleri Henry Frankenstein ve Victor Moritz'e dönüşmüştür.Doktor'un babası romanda yargıçken filmde barona dönüşmüş ve Cenevre'den İsviçre Alplerindeki bir şatoya taşımıştır. Doktor'un okuduğu üniversite İngolstadt'tan Goldstadt'a taşınır.1931 yılında vizyona giren filmin başrollerinde Colin Cleve (Henry Frankenstein),Mae Clarke (Elizabeth),John Boles(Victor Moritz) ve Boris Karloff(Yaratık) yeralmış, yönetmenliğini James Whale üstlenmiştir.

1935 yılında ilk filmin başarısının üzerine yönetmen James Whale bu kez doğrudan orijinal romanın ikinci cildine dayanan bir devam filmi çekmeye karar verir.Bunu belirtmek için filmin başında hikayeyi Mary Shelley' in anlatımıyla başlatır.1935 yılında Frankenstein'ın Gelini vizyona girer.Başrollerini yine Boris Karloff ve Colin Cleve'in üstlendiği filmde bu kez Yaratık konuşmayı öğrenmiştir ve kitaba daha sadık durmaktadır. Filmin finalindeki olaylar Shelley'nin ancak bir ihtimal olarak dile getirdiği bir olayla biter. Dişi yaratık erkek versiyonundan nefret eder ve kendi türü tarafından reddedilen Yaratık çılgına dönüp intihar etmeyi dener.

Ama 1939 yılında romanın üçüncü cildinden uyarlanan Frankenstein'ın oğlu (film, 1939)'nda hayata döner ve yaratıcısının oğlu Baron Wolf Von Frankenstein Basil Rathbone'dan intikam almaya girişir. Bu kez yönetmenliği Rowland V. Lee üstlenmiştir.

1942-48 yılları arasında Yaratık Universal'in beş filminde daha göörünmüştür.Ama bunlar Mary Shelley'in romanına dayanmamaktadır. Ayrıca bu fillerde yaratığı Boris Karloff değil,Lon Channey Jr,Bela Lugosi ve Glenn Strange oynamıştır. Bunlar sırasıyla Frankenstein'ın hayaleti (film, 1942),Frankenstein Kurt Adam'la tanışıyor (film, 1943),Frankenstein'ın evi (film, 1944),Dracula'nın evi (film, 1945) ve İki Açıkgöz Frankenstein'a karşı (film, 1948)(Sonuncusu komedi filmidir.).

1950'lerde Hammer şirketi başrolünü Peter Cushing'in oynadığı başka bir Frankenstein serisi çeker.Cushing bu seride Baron Victor Frankenstein rolünü başarıyla sergiler.Bu şekilde Hammer şirketi Frankenstein adının Yaratığın değil,onu yaratan kişinin adı olduğunu vurgular. 1974 yılında yönetmen Mel Brooks, Universal'ın Frankenstein filmlerinin bir parodisi olarak Genç Frankenstein (film, 1974)'ı çeker. Gene Wilder,Dr.Victor Frankenstein'ın torunu Dr.Frederick Frankenstein rolünü,Peter Boyle'sa Yaratık rolünü üstlenir.

1994 yılında Tristar Pictures orijinal romanın özüne dönüp Mary Shelley'den Frankenstein'ı çeker ve yönetmenliği Keneth Branagh'a emanet eder.Başrollerinde Robert De Niro Yaratığı, Kenneth Branagh Dr.Victor Frankenstein'ı,Tom Hulce Henry Clerval'ı,Helena Bonham Carter Elizabeth'i ve Aidan Quinn Kaptan Robert Walton rolünü üstlenmiştir.

2004 yılındaysa Hallamrk Channel Mary Shelley'in romanını televizyon filmi olarak uyarlamış ve romanın gelmiş geçmiş en sadık uyarlamasını çeker Frankenstein (mini dizi, 2004).Yönetmenliğini Kevin Connor 'un üstlendiği dizide Yaratığı Luke Goss,Dr.Victor Frankenstein'ı Alec Newman, Kaptan Robert Walton'ı Donald Sutherland ve Elizabeth'i Nicole Lewis oynamıştır.

Aynı yıl Senarist Dean Koontz Mary Shelley'nin eserine devam niteliğinde bir yeni dizi hazırlar.Daha sonra bu hikayeyi üçleme halinde roman olarak yayınlar. Hikayeye göre Tibet'e yerleşen ve Deucalion adını seçen Yaratık,200 yıldır yaratıcısının iini sürmektedir.New Orleans'a yerleşip kendine Helios soyadını seçen Dr. Victor Frankenstein'sa büyük bir endüstri patronu olmuş ve insan ırkını yok edip,yerine kendi mükemmel ırkını geçirmeyi planlamaktadır. Günümüz New Orleans'ında geçen hikayenin önermesine göre Mary Shelley Yaratığın efsanesini öğrenmiş ve onu roman haline getirmiştir.

Yine aynı yıl çektiği Van Helsing'le Universal eski gotik korku filmlerini onurlandırmıştır. Yönetmenliğini Stephen Sommers'ın yaptığı filmde Yaratığı Shuler Hensley, Dr. Victor Frankenstein'ıysa Samuel West canlandırmıştır.

2008'deyse İngiliz yazar Peter Ackroyd orijinal hikaye'nin yeni bir yorumu olan "Victor Frankenstein'ın Vaka Defteri"ni yazmıştır.

Bu eser ayrıca birçok çizgi filme de konu olmuştur.