Phalaenopsis

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Vikipedi:TaksokutuVikipedi:Taksokutu
Phalaenopsis
Phalaenopsis cultivars
Phalaenopsis cultivars
Bilimsel sınıflandırma
Âlem: Plantae (Bitkiler)
Bölüm: Magnoliophyta
(Kapalı tohumlular)
Sınıf: Liliopsida
(Bir çenekliler)
Takım: Asparagales
Familya: Orchidaceae (Salepgiller)
Cins: Phalaenopsis
Carl Ludwig Blume
Türler

Metne bakınız.

Dış bağlantılar
Commons-logo.svg Wikimedia Commons'ta Phalaenopsis ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
Wikispecies-logo.svg Wikispecies'te Phalaenopsis ile ilgili detaylı taksonomi bilgileri bulunur.

Phalaenopsis, yaklaşık olarak 60 tür cinsi olan salepgiller (Orchidaceae) familyasından bir orkide cinsidir ve günümüzde çokları tarafından bilinen ve sevilen tropikal orkideler arasındadır.

İsim kökeni[değiştir | kaynağı değiştir]

Botanik adı Yunanca'da Phalaina (Güve) ve -opsis (görünüm), çiçekleri tropikal güveleri hatırlatır. İlk defa bu cins 1704 yılında Georg Joseph Kamel tarafından Visco-Aloes Luzonis decima quarta botanik adı altında John Rays'in botanik eseri olan "Historia Plantarum" (Cilt 3)'de tanımlanmıştır. Kitabında tanımladığı Phalaenopsis aphrodite türüdür. Bu cins 1825 yılında Botanikçi Carl Ludwig Blume tarafından da tanımlanmıştır.

Bitki tanımlama[değiştir | kaynağı değiştir]

Görünüm, yapraklar ve kökler[değiştir | kaynağı değiştir]

Phalaenopsis lowii
Çiçek saplarından yetişen yeni bir bitki

Bitki doğada Epifit (Eski Yunanca: Epi=üzerinde, Phyton=bitki) olarak, diğer ağaçların üzerinde veya yosunla dolmuş kaya oyuklarında yaşar. Yaprakları etli olup, normal iki ile altı arasında sürekli karşılıklı olarak yetişir, en küçük türü olan Phalaenopsis appendiculata da yaprak uzunluğu 12 santimetredir, en büyüklerinden olan Phalaenopsis gigantea da yaprak uzunluğu 80 santimetre ve daha fazladır. Yaprak renkleri açık, gümüşsü, koyuyeşil arasında; bazı türlerde yaprakları koyuyeşil/gümüşsü veya açık-/koyuyeşil arasında beneklidir. Her mevsimde bir veya iki yeni yaprak bitkinin ortasından sağlı sollu büyür, aynı zamanda bir veya iki bitkinin en sonundaki eski yaprakları sararırlar, kuruyup ve düşürler.

Bitkinin bedeninden ve yapraklarının arasından pek çok pürüzsüz kökleri yetişir, bunlar besin ve su karşılamasının yanında, ayrıca tutunma organıdır. Bitkinin köklerinde Klorofil (Yunanca: χλωρός, chlōrós : yeşil ve φύλλον, phýllon : yaprak) bulunur.

Çiçekler[değiştir | kaynağı değiştir]

Yetiştiği ortama göre, bitkinin gövdesinden veya yaprak aralarından, yukarıya veya aşağıya sarkık büyüyen uzunluğu 60 ile 80 santimetreye ulaşan saplar ucunda görünümü tropikal güvelere benzeyen ve onlar tarafından tozlaşmaya uygun çiçekleri bulunur. Phalaenopsis lueddemanniana ismindeki türünde çiçek saplarında yeni bir bitki yetişir. Çiçek büyüklüğü bir ile iki santimetre çapında olup, bazı türetilen melezlerde (hybrid) 15 santimetre ve daha fazlası arasında değişir. Çiçeği üç çanak yaprak (Sepal), üç (Petalin) ve ortada bir Petalum'dan oluşur.

Çoğalma[değiştir | kaynağı değiştir]

Doğada birkaç defa latince ismi Xylocopa violacea olan arı türlerinden olan bir böcekten tozlaşdığı gözetlenen Phalaenopsis, tozlaşma sonucunda oluşum süresi beş ile onbeş ay süren kapsülde oluşan tohumlardan çoğalır. Tohumdan yapılan yapay üretim, üç ile on yıl sürer.

Yayılım alanı[değiştir | kaynağı değiştir]

Phalaenopsis cinsine doğal ortamda en çok Filipinler, Endonezya'da rastlanır. Doğa'da yayılım alanı, Bhutan'dan başlayıp Myanmar üzerinden, güney Çin, Tayvan, Malezya yarımadasından kuzey Avustralya'nın Queensland eyaletine kadar uzanan kuşak'ta görülür. Gün ısısı 25 ile 35 °C arası ve gece ısısı 15 ile 25 °C olan, büyüme zamanında çok yağmurlu ve bütün yıl havada (%60-70) yüksek nem olan yerler'de yetişir. Bitki yarı gölge ile tam aydınlık arasında ve zayıf ışıkta 12,000 ile 20,000 lux arasında, fakat dosdoğru güneş ışığı görmeyen yerlerde yetişir. Phalaenopsis lobbii cinsi +5 °C kadar varan en düşük sıcaklığı kaldırabilir.

Melezler[değiştir | kaynağı değiştir]

İlke olarak, doğal ve kültür melezleri olarak ikiye ayrılır.

Tür listesi[değiştir | kaynağı değiştir]

Phalaenopsis gigantea
Phalaenopsis hieroglyphica
Phalaenopsis cultivars
Phalaenopsis cultivars
Phalaenopsis cultivars
Phalaenopsis cultivar
Phalaenopsis cultivar
Phalaenopsis lindenii

Doğal melezler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Phalaenopsis × amphitrita (P. sanderiana × P. stuartiana; Filipinler).
  • Phalaenopsis × gersenii (P. sumatrana × P. violacea; Borneo, Sumatra).
  • Phalaenopsis × intermedia (P. aphrodite × P. equestris; Star of Leyte; Filipinler) (İlk takdir edilen Phalaenopsis melezi)
  • Phalaenopsis × leucorrhoda (P. aphrodite × P. schilleriana; Filipinler).
  • Phalaenopsis × singuliflora (P. bellina × P. sumatrana; Borneo).
  • Phalaenopsis × veitchiana (P. equestris × P. schilleriana; Filipinler).

Türsel melezler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • xAeridopsis (Aerides x Phalaenopsis)
  • xArachnopsis (Arachnis x Phalaenopsis)
  • xAsconopsis (Ascocentrum x Phalaenopsis)
  • xBeardara (Ascocentrum x Doritis x Phalaenopsis)
  • xBogardara (Ascocentrum x Phalaenopsis x Vanda x Vandopsis)
  • xBokchoonara (Arachnis x Ascocentrum x Phalaenopsis x Vanda)
  • xCleisonopsis (Cleisocentron x Phalaenopsis)
  • xDevereuxara (Ascocentrum x Phalaenopsis x Vanda)
  • xDiplonopsis (Diploprora x Phalaenopsis)
  • xDoriellaopsis (Doritis x Kingiella x Phalaenopsis)
  • xDoritaenopsis (Doritis x Phalaenopsis)
  • xDresslerara (Ascoglossum x Phalaenopsis x Renanthera )
  • xEdeara (Arachnis x Phalaenopsis x Renanthera x Vandopsis)
  • xErnestara (Phalaenopsis x Renanthera x Vandopsis)
  • xEurynopsis (Eurychone x Phalaenopsis)
  • xHagerara (Doritis x Phalaenopsis x Vanda)
  • xHausermannara (Doritis x Phalaenopsis x Vandopsis)
  • xHimoriara (Ascocentrum x Phalaenopsis x Rhynchostylis x Vanda)
  • xIsaoara (Aerangis x Ascocentrum x Phalaenopsis x Vanda)
  • xLaycockara (Arachnis x Phalaenopsis x Vandopsis)
  • xLichtara (Doritis x Gastrochilus x Phalaenopsis)
  • xLuinopsis (Luisia x Phalaenopsis)
  • xLutherara (Phalaenopsis x Renanthera x Rhynchostylis )
  • xMacekara (Arachnis x Phalaenopsis x Renanthera x Vanda x Vandopsis)
  • xMeechaiara (Ascocentrum x Doritis x Phalaenopsis x Rhynchostylis x Vanda)
  • xMoirara (Phalaenopsis x Renanthera x Vanda)
  • xNakagawaara (Aerides x Doritis x Phalaenopsis)
  • xOwensara (Doritis x Phalaenopsis x Renanthera )
  • xParnataara (Aerides x Arachnis x Phalaenopsis)
  • xPaulara (Ascocentrum x Doritis x Phalaenopsis x Renanthera x Vanda)
  • xPepeara (Ascocentrum x Doritis x Phalaenopsis x Renanthera )
  • xPhalaerianda (Aerides x Phalaenopsis x Vanda)
  • xPhalandopsis (Phalaenopsis x Vandopsis)
  • xPhalanetia (Neofinetia x Phalaenopsis)
  • xPhaliella (Kingiella x Phalaenopsis)
  • xPooleara (Ascocentrum x Ascoglossum x Phalaenopsis x Renanthera )
  • xRenanthopsis (Phalaenopsis x Renanthera )
  • xRhynchonopsis (Phalaenopsis x Rhynchostylis)
  • xRhyndoropsis (Doritis x Phalaenopsis x Rhynchostylis)
  • xRichardmizutaara (Ascocentrum x Phalaenopsis x Vandopsis)
  • xRoseara (Doritis x Kingiella x Phalaenopsis x Renanthera )
  • xSappanara (Arachnis x Phalaenopsis x Renanthera)
  • xSarconopsis (Phalaenopsis x Sarcochilus)
  • xSidranara (Ascocentrum x Phalaenopsis x Renanthera)
  • xSladeara (Doritis x Phalaenopsis x Sarcochilus)
  • xStamariaara (Ascocentrum x Phalaenopsis x Renanthera x Vanda)
  • xSutingara (Arachnis x Ascocentrum x Phalaenopsis x Vanda x Vandopsis)
  • xTrautara (Doritis x Luisia x Phalaenopsis)
  • xTrevorara (Arachnis x Phalaenopsis x Vanda)
  • xTrichonopsis (Phalaenopsis x Trichoglottis)
  • xUptonara (Phalaenopsis x Rhynchostylis x Sarcochilus)
  • xVandaenopsis (Phalaenopsis x Vanda)
  • xVandewegheara (Ascocentrum x Doritis x Phalaenopsis x Vanda)
  • xYapara (Phalaenopsis x Rhynchostylis x Vanda)
  • xYeepengara (Aerides x Phalaenopsis x Rhynchostylis x Vanda)

Resimler[değiştir | kaynağı değiştir]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Original publication by Carl Blume in "Bijdragen tot de Flora van Nederlandsch Indië" (İngilizce)
  • Seon Kim, Clifford W. Morden, Yoneo Sagawa, and Jae -Young Kim (2003). "The Phylogeny of Phalaenopsis Species". Proceedings of NIOC2003, Nagoya, Japan. 
  • Olaf Gruss & Manfred Wolf - Phalaenopsis ; Edition Ulmer, ISBN 3-8001-6551-1 (Almanca)
  • Eric A. Christenson - Phalaenopsis: a Monograph ; ISBN 0-88192-494-6 (İngilizce)
  • Harper, Tom (February 2004). Phalaenopsis Culture: Advice for Growing 20 Species. Orchids Magazine 73 (2). Delray Beach, FL: American Orchid Society, 2004. (İngilizce)
  • Leroy-Terquem, Gerald and Jean Parisot. 1991. Orchids: Care and Cultivation. London: Cassel Publishers Ltd. (İngilizce)
  • Schoser, Gustav. 1993. Orchid Growing Basics. New York: Sterling Publishing Co., Inc. (İngilizce)
  • White, Judy. 1996. Taylor’s Guide to Orchids. Frances Tenenbaum, Series Editor. New York: Houghton-Mifflin. (İngilizce)

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]