Pervâne Muineddin

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Tokat'ta, Pervâne Muineddin'nin 1270 yılında yaptırdığı medrese.

Pervâne Muineddin Süleyman, (Pervâne Mu‘in el-Din Suleyman, Farsça: معین الدین سلیمان پروانه), bir zaman için olsa da ( özellikle 1261 - 1277 yılları arasında) Selçuk Rûm Sultanatı, Moğollu İlhanlılar ve Baybars komutası altındaki Memlûklar arasında Anadolu'yu karıştıran siyasetin içindeki Acem kökenli[kaynak belirtilmeli] devlet adamıdır. Pervâne Muineddin'nin, babası olan Muhadhdhab al-Din, Selçuklu Sultanı II. İzzeddin Keykavus'a (Arapça: عز الدين كيكاوس بن كيخسرو, Izz al-Dīn Kaykā'ũs bin Kaykhusraw) 1243 yılında Kösedağ Savaşı zamanında vezirlik yapmıştır. Kösedağı Savaşından sonra çok sorunlar yaşamış, ve iyi bir eğitim alarak önce Tokat'a, daha sonra Erzincan'a komutan olmuştur.

Sahip Ata Fahrettin Ali ve Pervâne Muineddin, birlik olup İlhanlılarla barışcıl ve sakin bir ilişki kurmuşlardır. Bu birlik Selçukluların ünlü yazarı İbn Bibi'ye göre 1271 yılına kadar sürmüştür. 1277 yılında ölen Pervâne Muineddin, o zamanlar Anadolu'da en çok sözü geçen bir kişidir. Pervâne[1] (Vezir-î-Azam) ünvanı Büyük Vezir olduktan sonra verilmiştir. Pervâne Muineddin, baskı, kıyım ve soygunda hiçbir etik ölçü tanımadan, Moğol İlhanlılara hizmet vermiştir.

Pervâne Muineddin, tarafından yaptırılan birkaç mimari eser bulunur. Sinop'ta eski Kilise yerine Alaeddin Camii 1214 yılında bir camiye çevirilmiştir. Şimdiki yapı yine Pervâne tarafından yeniden yapıldı.(Hicrî 999, Milâdi 1267-68)[2] Yakınındaki Alâiye Medrese (Pervâne Medrese de denir) de aynı yıl içinde yapıldı.[3]

Konya’da Muînüddîn Pervâne’nin eşi Gürcü Hatun, Mevlânâ’nın has müritlerindendi.[4] Daima Mevlânâ’nın verdiği sohbetlere katılır, derslerde hakim mânevî atmosferin tesirinde kalır, Allah’a duyduğu iştiyakla yanıp tutuşurdu. Yaşadığı manevî neşe ve duygularla sükûnet bulurdu.[5]

Pervâne Medresesi’ne ait çok fazla kaynak bulunmamakla birlikte, Ahmet Nazif’in “Mirat-ı Kayseriyye” adlı eserinde de belirtildiği üzere medresenin Anadolu Selçuklu Devleti vezirlerinden Pervâne Muineddin Süleyman[6] tarafından XIII. yüzyılın ikinci yarısında yaptırıldığı belirtilmektedir.[7] Mehmet Çayırdağ’ın “Kayseri Tarihi Araştırmaları[8] adlı kitabında ise Ahmet Eflaki’nin “Menakibûlarifin” adlı eserinden medreseye ilişkin şöyle bir alıntı yapılmıştır: “….. Ediplerin Sultanı Fahrettin Divdest rivayet etti ki: Muineddin Pervâne, Kayseri’de büyük bir medrese yapmıştı…..

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Pervâne, Anadolu Selçuklu Devlet teşkilatında mülk, iktâ gibi arazi işleri ile uğraşan, bunlarla ilgili tayin, tevcih, tahrir, vb. işleri yapan, menşur ve beratları hazırlayan ve defterleri tutan görevlidir.
  2. ^ Anthony Bryer and Richard Winfield, The Byzantine Monuments and Topography of the Pontos, vol. 1, (Washington D.C.: Dumbarton Oaks, 1985) 75.
  3. ^ ibid. 72.
  4. ^ Bir tarikat şeyhine bağlanarak ondan tasavvufun yollarını öğrenen, onun doğrultusunda ilerleyen kimse.
  5. ^ Eflâkî, a.g.e., Cilt I, sayfa 648-649.
  6. ^ Madran, E., Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Kültür Varlıklarının Korunmasına İlişkin Tutumlar ve Düzenlemeleri 1800 – 1950, ODTÜ Mimarlık Fakültesi Yayınları, Ankara, 2002, s.118.
  7. ^ Çayırdağ, M., Kayseri Tarihi Araştırmaları, Kayseri Büyükşehir Belediyesi Yayını, Kayseri, , 2001, s.111.
  8. ^ Çayırdağ, M., Kayseri Tarihi Araştırmaları, Kayseri Büyükşehir Belediyesi Yayını, Kayseri, , 2001.

Açıklamalar[değiştir | kaynağı değiştir]

Pervâne, divanın yaptığı atamalara ve dirliklerin (iktaların) dağıtım işlerine bakardı. Yazışmaları tuğracı yürütür, hukuk işlerine emir-î dâd bakar ve askerlik işleriyle beylerbeyi ilgilenirdi. Askeri davalara ise Kadı-î leşker bakardı.