Pelitköy, Burhaniye

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Pelitköy
—  Belde  —
Balıkesir
Balıkesir
Ülke Türkiye
Coğrafi bölge Ege
İl Balıkesir
İlçe Burhaniye
Yönetim
 - Belediye başkanı Hüseyin Kayacık (CHP)
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
İl alan kodu 266
İl plaka kodu 10
İnternet sitesi: http://www.pelitkoy.bel.tr/

Pelitköy, Burhaniye'nin en güneyinde İzmir-Çanakkale karayolunun 2 km içerisinde yer alan beldedir. Edremit Körfezi yer alan belde, zeytin ve zeytinyağı üretimine ilave olarak yazlık tipi ikincil konutların bulunduğu sahil kesimiyle tanınır.

Etimoloji[değiştir | kaynağı değiştir]

Pelitköy adı, meşe ağacı ve meşe palamutu anlamına gelen "pelit" kelimesinden türemiştir [1]. Bir dönem beldenin adı "Zeytinpınar" olarak değiştirilmeye çalışılmış. Ama sonra eski isme geri dönülmüştür, günümüzde Zeytinpınar ismi beldenin sıfatı gibi olmuştur ve özellikle belediye tarafından "Zeytinpınarı Pelitköy" olarak yaşatılmaya çalışılıyor.

Tarihi[değiştir | kaynağı değiştir]

1861 yılına ait bu etnik haritada Pelitköy, rum bölgesi içinde ve "Pelitsch" adıyla görülmekte

Pelitköy sınırları içinde iki arkeolojik mekan vardır. Bunlardan biri "Harmankaya" isimli kült mağarasıdır. Kayalık yüksek bir noktada bulunan alanda dairesel derin bir oyuk vardır. Mekanda bulunan çanak-çömlekler Geç Tunç Çağından, Roma Dönemine kadar uzanır. Diğer önemli arkeolojik mekan ise "Pekmez Tepe"dir. Civarında bulunan lahit parçaları, buranın bir nekropol olabiliceğine işaret etmektedir[2].

Belde sakinleri, başta Manavlar ve Lozan Mübadelesi ile başta Midilli Adası olmak üzere Yunanistandan göçen mübadillerdir. Beldenin mübadele öncesi nüfusunu M. Notaras, 605 Türk'e karşılık 50 Rum olarak belirtmiştir[3]. Kimi eski haritalarda "Pelle keui" veya yanlızca "Pelle" olarak kayda geçirilmiştir.

Ayrıca çevrede bulunan bazı mermer parçalar belde meydanında sergilenmektedir.

Kültür[değiştir | kaynağı değiştir]

Mebus Mehmet Bey Caddesi
Çamlıktan Pelitköy

Köy, tipik bir Batı Anadolu köyüdür. Beyaz badanalı turistik Güney Ege evleri burda yoktur. Evler, yöreden çıkarılan sarı bir taştan yapılır. Ama yeni yapılan evlerde artık bu taş kullanılmamakta.

Yemek kültürü ise tüm Ege köylerinden farklı değil. Köy merkezi denize uzak olduğundan balık çok fazla tüketilmez. Ağırlık sebzededir. Deniz börülcesi, semiz otu, kabak çiçeği dolması örnek verilebilinir. Özel günlerde yapılan sura ve keşkek(bir çeşit bulamaç) ise etli yemeklere örnektir.

Köye sonradan yerleşen Türkmenlerin köy çamlığının yanındaki başka bir tepede bir yatırları vardır. Bu yüzden tepe Dede Tepesi olarak anılır.

Şubat ayının ilk pazarı belde de "Geleneksel Zeytin ve Deve Güreşleri Festivali" olarak kutlanır. 1995 yılından beri yapılan güreşler, köyün önemli etkinliklerindendir.

Coğrafya[değiştir | kaynağı değiştir]

Tilki Deresi
Bağlarburnu, Ufukta Midilli ve Bababurnu( antik Lekton ) arasında gün batımı
Kuğu Kent Sitesi Yakınları

Pelitköy sınırları, kabaca Bağlar Burnu diye adlandırılan burnu kapsar. Belde, Madra Dağı' nın denize uzanan eteklerindedir. Arazi oldukça engebelidir. Akarsu olarak bir tek, yazın kuruyan Tilki Dere'sinden bahsedebiliriz. Belde merkezi, denizden yaklaşık 4 km içerde tepelerin arasında bulunur.

Belde çevresinin, doğal bitki örtüsü kızıl çam ve maki iken, bunlar sökülerek yerine zeytin dikilmiştir. Beldenin Çamlık mahallesinde, mahalleye adını veren yakındaki tepe ise neyseki çamlarıyla birlikte kurtulabilmiştir. Kızıl çamlara yer yer denize inen dik yamaçlarda da rastlanır.

Bağlar Burnu mevkiinde Türkiye dışına çıkarılması yasak olan ve nesli tehlike altında olan kum zambağıda bulunur. Ağustos-Eylül aylarından çiçek açmış şekilde görebilirsiniz.

Kıyı kesiminde sırayla Muratçeşme (Güzelören), Yalı, Bağlarburnu (Fatih 91), İçmeler ve Kadana (Gadana) mevkileri bulunur. En güzel kumsal Bağlar Burnundadır. Kum yapısı iridir. Kumsaldan Asyanın en batısı olan Baba Burnu, Kaz Dağı, Ayvalık Adaları ile Midilli Adası görünür. Güneşin batışıda izlenebilinir. Ayrıca çökek mevki olarak bilinen yer de denize girmek için son derece idealdir. İçmeler mevkii ise adının deniz kıyısından çıkan küçük bir kaynaktan alır. Suyunun bağırsaklara iyi geldiği söylenir, ama artık kullanılmamaktadır.

Zeytinlikler, belde yüzölçümünün büyük kısmını kaplar

İklim[değiştir | kaynağı değiştir]

Balıkesirin merkezi, Marmara Bölgesinde kalmasına rağmen köy Ege Bölgesindedir. Köyde Akdeniz iklimi hüküm sürmektedir. Yazlar oldukça kuraktır, kışlar ise ılıktır. Yağış azdır. Kar çok nadir köy merkezinde görülür. Rüzgar açısında bölgede hakim rüzgar Poyrazdır. Belde merkezi tepelerin arasında kaldığı için rüzgarı hissetmez ama sahil kesiminde etkisi çok kuvvetlidir.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

Alevi Mezarı, Çamlık Tepesi
Pelitköy Beldesinin Nüfusu
Toplam Erkek Kadın Toplam
2009 2.278 1.145 1.133 1990 1.765
2008 2.643 1.333 1.130 1985 1660
2007 2.545 1.341 1.204 1980 1620
2000 2.162
Kaynak:TÜİK[4] ve Yerelnet[5]

Beldenin, nüfusu 2000 aşmıştır. Yazlıkçılarla beraber bunun birkaç katına çıkar. Yerel nüfüs, çoğunlukla Manavlar ve Mübadillerden oluşur ama Türkmenler ve Çingeneler de cumhuriyetin ilk yıllarında beldeye yerleşmişlerdir. Günümüzde bir miktar Kürt belde merkezine yerleşmiştir.

Beldede çoğunluk İslamın Sunni inancını benimsemiştir. Bu doğrultuda inşa edilmiş bir camide belde merkezinde mevcuttur. Beldedeki ikinci en büyük dinsel grup ise alevi inancını benimsemiş Türkmenlerdir. Belde merkezine hakim Türkmen Tepesi diye adlandırılan bölgede yoğunlaşmışlardır. Kimi genç nüfus ise, ilçe merkezinde ya da büyük şehirlerde yaşamayı tercih etmiştir.

Sahil kesiminde ise konut miktarı çok olmakla beraber, yaz-kış ikamet eden nüfus çok azdır. Oturanlarda çoğunlukla ortayaş üstü emekli çiftlerdir.

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

Toplanmaya hazır Zeytinler, Pelitköy

Belde ekonomisinin birincil olarak zeytinyağ, ikincil olarak sofralık zeytin üretimine dayanır zaten beldedeki zeytin ağaçlarının çoğu tüm Edremit Körfezinde yaygın olarak yetiştirilen Edremit ( Ayvalık ) cinsi yağlık zeytin ağacıdır. Az sayıda keçi ve koyun ile 2002 yılında kurulan devekuşu çiftliği ise köy ekonomisinde çok küçük bir yer tutar. Köyün pazarı cuma günleri kurulur.

Turizm[değiştir | kaynağı değiştir]

Turizm ise ekonomideki yeni yükselen ayaktır. Ama bölgedeki yaz sezonunun kısa olması olanakları kısıtlamaktadır. İlçedeki konaklama olanakları; belediye ait konuk evleri ve Polatriva isimli oteldir. Yalı mevkinde yeralan denize sıfır bir otel ise işletilemeyip terk edilmiştir.Pelitköy turizmine büyük katkı sağlayacak arıtma tesisleri 2012 de faaliyete geçecektir.Ek:Mustafa Kuyu.

Belediye[değiştir | kaynağı değiştir]

Pelitköy belde belediyesi olmuştur. Çamlık, Hürriyet ve Cumhuriyet isimlerinde üç mahallesi vardır. Sahil kesimdeki konutlarda ise her geçen yıl artan yaz-kış oturan nüfus, ileride sahil kesimininde ayrı bir mahalle olabileceğine işaret etmektedir.

Altyapı bilgileri[değiştir | kaynağı değiştir]

Beldeye ulaşımı İzmir-Çanakkale karayoluna bağlı iki asfalt yol ile sağlanır. Elektrik ve sabit telefon hatları bölgede kurulu olmakla beraber merkezde PTT ve Sağlık Ocağı vardır. Ayrıca düğün salonu, internet kafe, kütüphane ve bir ilkokulda beldede mevcuttur. Pelitköy Halit Selçuk İlkokulu isimli okula Ağacık ve Yunuslar köylerinden taşımalı eğitim ile öğrenciler gelmektedir. Sahil kesiminde jandarma karakolu bulunmaktadır.

Ünlüler[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Mehmet Cavit Emir: 1880 yılında Pelitköy'de doğan Mehmet bey Kurtuluş Savaşı'nda etkin görev üstlenmesinin yanında, Kurucu Meclis olan ilk mecliste ve II.dönem Karesi, III.,IV.,V., VI., VIII. Dönem Balıkesir milletvekilliği yaptıştır. Adına itafen beldede bir caddeye ismi verilmiştir: Mebus Mehmet Bey Caddesi.
  • Borazan Çavuş: Asıl adı İsmail Borazan, 'Yunanlılar geri çekilirken, ilçe merkezine girip zarar vermesinler' diye, bir minareden savaş borazanı çalar, bu sayede Yunanlılar 'ilçe merkezi Türk kuvvetlerinin eline geçti' diyerek merkezden geçmeden çekilişlerine devam eder.

Diğer[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Belde, Yazlıkçılar Dizisinde (1993), mekan olarak kullanılmıştır[6]. Dizideki Başkan isimli karakter, Pelitköy belediye başkanı karakterindedir. Dizinin 1. bölümünde belde için köy diye hitap eden Bekir karakterine "Köy bitti aslanım köy bitti, belde olduk" repliği ile yanıt vererek, Pelitköy'ün yeni belde olduğu döneme değinir.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Pelitköy, Burhaniye ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]