Parsifal

Prelüdde bir ruhani muzik gibi önce bir ilk defa bir majör akor duyulur ve bir oktava erişir ve bunu bir minör akor tekrarlar ama sondaki tiz nota yetişmeden biter. Sonra ilk defa Kutsal Kase motifi ve sonra pirinç çalgılar sesli itikat motifi duyulur. Prelüd bir saf ve aptal kişinin dolaşmaları ve Kutsal Ormanı bulması ile sona erer.

Kutsal Kase'nin koruma yeri ve Kutsal Kase Şövalyelerinin üssü olan Monsalvat şatosu civarında bir ormanda, şövalyelerden en yaşlısı ve onların piri olan Gurnemaz, kendine hizmet edecek genç şövalye çıraklarını uyandırır ve onlarla sabah duasına koyulur. Amforas ve maiyetinin geldiklerini görür ve bunların komutanı olan şövalyeden Kralın sağlığının nasıl olduğunu sorar. Şövalye Kralın geceleyin çok izdırap çektiğini; fakat erkenden kutsal göle girmek istediğini ve onun için getirildiğini bildirir. Bu şövalye, çırakların Gurnemaz'dan Kralın yarasının nasıl iyileştirilebileceğini öğrenmek istediklerini söyler; fakat Gurnemaz buna cevap vermekten kaçınır. Bu sırada çok vahşi görünüşlü bir kadın, Kundry, ortaya çıkar. Gurnemanz'a bir küçük merhem kutusu verir ve bunun Arabistan'dan getirildiğini ve sürülürse Kral'ın acılarının dinebileceğini söyler ve yorgunluktan oraya yığılır kalır.

Parsifal- Ressam:Hermann Hendrich

Kutsal Kase şovalyelerinin kralı olan Amfortas bir sedye ile taşınmaktadır. Kral, daha önce ağrılarını dindirmek için başarısız girişimler yapmış olan Gawain'in çağrılmasını ister. Bu şövalyenin daha iyi ilaçlar arayıp bulmak icin ayrıldığını haber verirler. Kral kızıp bu şekilde izin almadan yapılan tezcanlılığın kendini Klingsor'un ülkesine götürdüğünü ve şimdiki izdırabına neden olduğunu bildirir. Kral, Kundry'nin vermiş olduğu merhemi kabul eder ve ona şükranını bildirir. Fakat Kundry aksi bir sözle, Kralın şükranlarını ifade etmeye zaman kaybedeciğine göle girip yıkanmaya başlamasını söyler.

Kralın alayı yoluna devam eder. Onlar gözden kaybolduktan sonra, şövalye yardımcıları Kundry'ye inanmaz gözlerle bakıp onu soru yağmuruna tutarlar. Gurnemanz onlara Kundry'nin Kutsal Kase şövalyelerine çok kere yardım ettiğini, ama kendinin istediği zamanlarda gelip gittiğini açıklar. Gurnemanz ayrılmadan yanlarında niçin kalıp da Krala yardım etmediğini sorunca Kundry hemen hiçbir zaman sahsen yardım vermediğini söyler. Çıraklar onun bir büyücü olduğunu düşünürler ve eğer o kadar yardımcı oluyorsa, niçin kutsal mızrağı onlar için bulmadığını sorarlar. Gurnemanz çok ciddiyetle bu eylemin başka bir kişi tarafından yapılacağının onceden belirtildiğini söyler. Bu arada nasıl Amfortas Mizrağın muhafızı iken Klingsgor'un ülkesinden gelen çok çekici bir kadın tarafından kandırıldığını ve bu sırada mızrağı kaybettigini anlatır. Klingsor mızrağı eline geçirdiğini ve onunla Amfortas'ı yaraladığını anlatır. Gurnemanz'ın anlatımına göre Amfortas'in çok ağrı izdirap çekmesine neden bu yan tarafında bulunan yaradır ve kendi başına hiç iyileşmesi beklenmemektedir.

Kralın gölde yıkanma yerinden gelen iki şövalye yardımcısı, Gurnemanz'a Kundry'nin verdiği merhemin Krallın acılarını biraz olsun dindirdiği haberini getirirler. Çırakları Gurnemanz'a Klingsfor'u bilip bilmediğini sorarlar. O da Kutsal Mızrak ve Kutsal Kase'nin nasıl olup da Amfortas'ın babası Titurel zamanında Kutsal kase şövalyeleri tarafından korunmak üzere Monsalvat'a getirildiğini; nasıl bu şövalye nizamına girmeyi çok istiyen Klingsgor'un aklında saf olmayan düşüncelerin bulunmasından dolayı bu hedefe erişemediğini ve kendisini hadım ettikten sonra Şövalye nizmanından atıldığını hikaye eder. Bundan çok canı yanan Klingsor kendini Kutsal Kase Krallığının karşısında olarak gördüğünü; karanlık ilimleri öğrenip içinde Kutsal Kase şövalyelerini kandırıp aldatmak amaçlı birçok güzel Çiçek kızları bulunan bir ülkeyi büyü ile yarattığını söyler. Amfortas'in Kutsal Mızrağı işte bu büyülü ülkede kaybettiğini açıklar. Simdi Kutsal Mızrak bu büyülü ülkede Klingspor'un elinde olup onun şimdi Kutsal Kaseyi de ele geçirmek niyetinde olduğunu bildirir. Gurnemaznz sonradan nasıl Amfortas'in bir kutsal rüya sekilinde bir kehanet gördüğünü ve bunda kendisine şefkat ile aydınlanmış bir saf aptalı (Durch Mitleid wissend, der reine Tor) beklemesi ve onun bu yarayı sonunda iyileştireceğinin bidirildiğini açıklar.

Bu sırada şövalyelerin haykırdıkları duyulur; bir uçan kuğu okla öldürülmüştür ve elinde bir yay ve kuğuyu öldüren oklara benzeyen okları tirkeşinin içinde taşıyan genç bir adamın yakalandığı bildirilir. Çok ciddi bir tavırla Gurnemanz bulunduğu yerin kutsal bir yer olduğu için bu genci soruşturmaya tutar. Gence bunu niçin yaptığını sorar; o da herhangi bir uçan şeyi okla vurabileceğini (Im Fluge treff' ich was fliegt!) böburlenerek soyler. Yasli sovalye kuğunu kendine hiçbir zararı dokunmadığını söyler. Gence kuğunun kan lekeli beyaz gövdesini, inip kalkması durmuş kanatlarını ve hiç hayat bulunmayan donuk gözlerini gösterir. Yaptığından pimanlık duyan genç yayını kırıp atar.

Gurnmanz sonra gence nicin burad bulundugunu, babasinin kim oldugunu, burayi nasil bulabildigini ve sonunda isminin ne oldugunu sorar. Her bir soruya genc bilmiyorum diye cevap verir. Yasli sovalye ciraklarini Krala yardim etmek icin gondereir. Son olarak gencden ne biliyorsa bilsin onu soylemesini ister. Bu saf kafali genc Herzeleide adinda bir annesi oldugunu ve yayi kendisi yaptigini bildigini soyler. Kundry bu sorusturmayi dinlemistir; bu gencin babaisini isminin Gamuret oldugunu, babsinin bir sovalye olarak bir savasta oldugunu ve oglunun da babasinin yolunu takip edip savaci olup olecegini sandigi icin ogluna kilic kullanmayi yasak ettigini soyler. Kundry gulerek gence annesinin kederden oldugunu de bildirir. Bun kizan genc Kundry'i yakalamaya calisir ama annesinin kaderinine kederden yere dusup bayilir. Kundry de o sirada cok uykulu oldugunu farketmistir ve uyumak istemedigini ve keske hic uykudan kalkamamis olamayi istedigin bagirarak herkese ilan eder. Fakat sonra bir cali altina yatarak istirahata baslar.

Gurnemanz Kutsal Kase'nin ancak inanclilarin Monsalvat'a gelip kendine bakmaya izin verdigini bilmektedir. Onun icin gence onu Kutsal Kase'ye bakma torenine goturmek istedigini soyler. Genc Kutsal kase'nin ne oldugunu bilmmektedir; ama ona dogru yuruyuse gectiginde pek az hareket etmekle beraber cok yol kattedigini sandigini bildirir. Gurnemanz bu ozel ulkede zamnin mekan oldugunu soyler. Bir orkestra parcasi ile 2. Sahne'ye girilir.

Kutsal Kase'nin bulundugu salona gelmislerdir ve sovalyeler takdis edilmis sarap ve ekmek lokamsi yemek seklindeki kutsal birlik torenine hazirlanirlar. Titurel'in sesi oglu Amfortas'a Kutsal Kase'yi kapayan ortuyu acmasini soyler. Amfortas Kutsal Mizragi kaybetmeden dogan utanc ve yaralarindan aci cekme duygulariyla doludur (Wehvolles Erbe, dem ich verfallen); kutsal gorevi yapmaya hakki olmadigini soyler; aglayarak herkesden kendini affetmelerini ister (Erbarmen!), Fakat gelecekte bunlardan bir saf ve aptal kisi tarafindan kurtarilacagini bilmektedir. Amfortas'in haykirisini duyan ve cektigi izdirabi gore genc de kalbini tutarak onunla birlikte eza cekmeye baslar. Titurel ve sovalyeler Amfortas'dan uzerini kapatan kumasi acarak herkesin Kutsal Kase'yi gormesini saglamasini isterler ve sonunda Amfortas bunu yapar. Kutsal Kase salona bir ruhani isik yaymistir ve bu isik altinda sovalyeler kutsal birlik torenini ifa ederler. Ancak Amfortas bu torene katilmaz; toren bittigi zaman aci ve agri takati kalmamistir; yere yigilakalir ve salondan omuzlarda tasinarak cikartilir. Yavas yavas diger sovalyeler de salondan cikarlar. En son olarak salonda genc ev Gurnemanz kalmistir. Gurnemanz gencin gorduklerinden birsey anlayip anlamadigini sorar. Genc hic cevap veremez. Gurnemanz genci satodan zorla attirir ve bir daha kugulari oldurmemsi icin de kendini ikaz eder. Bu sirada yuksekden gelen ses, sefkatle aydinlanmis saf aptal sozcuklerini tekrarlar.

Ikinci Perde Klingsgor'un buyulu satosunda acilir. Klingsor Bu buyulu ulkeye bir yol bulup girmis olan bir aptal genci yakalayip kole yapmasi icin bir hizmetkarina emir verir (Die Zeit ist da.). Hizmetkarinin ismini de "Herodias", "Gundryggia" ve en son "Kundry" olarak anar. Bu hizmetkar, ayni Amfortas'i bastan cikardigi zaman oldugu gibi, inanilmiyacak kadar cok cekici guzel bir kadin sekilini alir. Derin bir uykudan uyanip Klingsor'a karsi cikar. Klingsfor onun uzerinde hakimiyeteini kuruncaya kadar, kadin onun kendini sahte olarak iffetli olmasi dolayisyla alaya alir ve bu Klingsfor'u kendi kendini kinamasina yol acar. Fakat sonunda Kundry de buyu altina girer. Sonra Klingsfor kendi ulkesinin sovalyelerini ulkeye giren gence hucum etmelerini emreder; fakat doguste genc onlardan ustun gelip onlari yaralayip geri puskurtur. Simdi genc Klingsfor'un cicek kizlarina ait olan bahceye girmistir. Klingsfor, Kundry'ye bu genci yakalamasi icin emir vermek ister ama Kundry ortaliktan kaybolmustur.

Dogusten basari ile cikan genc simdi bahcede kendini guzel ve cekici Cicek Kizlari aradsinda bulur. Bu kizalar ona yaklasmasini soylerler ve onu kucaklarlar ama ayni zamanda sevdikleri sovalyeleri yaradigi icin ve cazbelerine karsi durdugu icin ona serzenislerde bulunurlar. (Komm, komm, holder Knabe!. Sonra herbiri onu tek basina ele gecirmek icin digerelri ile kavgaya tutusurlar. Bu kavga birdenbire Parsifal diye bir haykiris sonunda kesilir. Genc bu ismin ruyalarinda kendine gorunen annesinin kendini cagirmak icin kullandigi isim oldugunu hatirlar. Cicek Kizlari onu birden geri plana cekilirler ve Persifal ile kundry'yi yalniz birakirlar. Genc butun bunlarin bir ruya olabilecegini dusunur ve Kuundry'ye nasil olarak ismini bildigini sorar.

Kundry ismini annesinde ogrendigini soyler (Ich sah das Kind an seiner Mutter Brust.). kundry, annesinin onu cok sevdigini, babasinin akibetine ugramamasi icin onu koruduguinu ve onun eveden kacmasi ile kendini yalniz birakilip terkedilmis hissettigini ve buna dayanamadigi icin sonundan uzuntuden oldugunu anlatir. Parsifal yaptiklarinda pismanlik duyar ve annesini unutup onunn olumunune sebep oldugunu dusunup kendini suclu hisseder. Kundry bu duygularain ilk defa kendini anladigina bir isaret oldugunu ve onun annesinin sevgisini hatirlamasinin kendine opucukler vermesi ile biraz daha kolaylasacagini ifade eder. Birbirlerini uzun zaman operler ama sonunda Persifal kendini kadindan ayirir. Amfortas adini haykiririr; Persifal Amfortas'in bir tarafinda bulunan yaranin aynisinin yanar acisini hisetmistir. Artik Kutsal kase gosterme toreninde Amfortas'in izdiraptan kivrainip haykirmasinin nedenini iiyice kavramistir (Amfortas! Die Wunde! Die Wunde!). Amfortas'a karsi duydugu sefkat duygusu nedeniyle Kundry'nin sevgi gosterilerini reddeder.

Bundan cok alinan ve sinirlenen Kundry ager Amfortas'a sefkat hisleri duymakta ise kendine de safkat duygulari olmasi gerektigini belirtir. Kundry Isa'nin carmiha gerilmesini gormustur; buna gulmustur ve bundan ceza gorerer yuzyillar boyu lanetlenip dunyayi gezmek zorunda kalmistir. Simdi artik hic aglayamamaktadir ve her zaman hersey gulmektedir. Bu lanetlemeye gore de Kutsal Mizrak atsiyicisinin kolesidir ve onun istegi ile sadece bastancikartici olarak yasamaktadir. Parsifal bunlara aldirmaz gorunur ve Kundry'den kendini Amfortas'a goturmesini ister. Kundry Parsifal'in kendini reddedigi surece Kutsal Kase kralligi ulkesini hic bulamadan orada burada gezmesi icin ona beddua eder ve bunun devamli uygulanmasi icin Klingsor'u yardima cagirir.

Kligsor bu yardim talebini kabul edip gelir ve Kutsal Mizragi Parsifal'e savurur. Fakat Mizrak Parsifal'in basi uzerine gelince havada durur. Parsifal Mizragi elliyle kavrar ve bir istavroz cikarir. Klingsor'un buyulu kalesi bunun uzerine yerle bir olur. Parsifal oradan ayrilir ve ayrilmaktayken Kundry'e kendini nerede bulabilecegini bildigini bildirir.

Ucuncu Perde, Birinci Perde'deki gibi, Kutsal Kase Kralligi ulkesinde acilir ama aradan epey zaman gecmistir. Gurnemanz simdi yaslidir ve zor yurumektedir. Tek basina bir kesis gibi kaldigi kulubesinin yakinlarinda bir inleme duyar, yillarac once oldugu gibi Kundry'i bir cali altinda baygin olarak bulur (Sie! Wieder da!). Yuzune Kutsal Kaynak'tan su carparak onu ayiltir; fakat Kundry ancak tek bir kelime soylebilmektedir: Hizmet (Dienen). Gurnemanz, bu ozel gunde tekrar ortaya cikmasinin herhangi bir onemi olup oladigini merak etmektedir. Ormana dogru bakarken oradan zirh giymis silahli bir kisinin gelmekte oldugunu gorur. Yabancinin basinda yuzunude kapatan bir migfer bulunmaktadir ve Gurnemanz onun kim oldugunu anlayamaz; ona kim oldugunu sorar ama cevap alamaz. Sonunda tam zirhli kisi yuzunu kapayan migferi cikartir. Gurnemanz bunun yillar once kuguyu okla vuran genc oldugunu ve tasidigi silahinda Kutlu Mizrak oldugunu anlar.

Parsifal Amfortas'a gidip uzun seruvenini anlatmak istemektedir (Zu ihm, des tiefe Klagen.) Uzun yillar seyahat etmis ve Kutsal kase Kralligi ulkesine giden bir yol bulamamaistir; bu arayis sirasinda cok defa silahli kavgaya girismistir ama tek bir defa defa bile bu kavgalarda Kutsal Mizragi kullanmamaistir. Gurnemanz Parsifal'a dogru yolu gizleyip gostermem buyusu uygulandigini ama bu buyunun tesirinin simdi oratadan kalkdigini anlatir. Parsifal orad yolken Titurel olmustur; Amafortas ise hala yasamaktadir ama butun bu donemde Kutsal Kase'yi orten ortuyu hic acmamis ve onu ulkesinde kimseye gostermemistir. Durumun cok uzucu oldugu ve buna nedenin kendisi oldugunu dusunen Parsifal pismanlik duymaktadir. Gurnemanz bugunun Titurel icin cenaze toreninin yapicagi gun oldugunu ve bu torende Parsifal'a cok buyk bir gorev dustugunu ona bildirir. Isa'nin son yemeginden sonra oldugu gibi, Kundry Kutsal Su kullanarak Parsifal'in ayaklarini yikara ve ustune bu sudan serpe. Onun sefkatale aydinlanmis saf aptal oldugunu anlamistir ve Kutsal Kase sovalyelerinin yeni krali olacagini bilmistir.

Parsifal etrafina bakinir ve bu cayirligin guzelligini aciklar. Gurnemanz bunun nedeninin bu gunun dunyada herseyin yenilendigigi Kutsal Cuma gunu oldugunu aciklar. Parsifal sonra Kutsal su ile aglayan Kundry'yi vaftiz eder. Ucu Kutsal kase satosuna gitmek uzere yola koyulurlar. Kisa bir orkestra parcasi Ikinci Sahne'ye gecisi saglar.

Kutsal Kase satosunda Amfortas Kutsal Kase'nin icinde saklanan ve onunde Titurel'in tabutu konulmus olan mihrab onune getirililir. Amfortas olmus olan babasindan kendisinin de olmasine yardim ederek cektigi iztiraplardan kurtarmasi icin aglayip yalvarip yakarmaktadir.(Mein vater! Hochgesegneter der Helden!). Kutsal kase sovalyeleri ise Amfortas'dan kaseyi kendilerine tekrar gostermesini istemktedirler. Fakat izdiraptan cok zor durumda bulunan Amfortas kase'yi hicbir zaman kendinin onlara gostermiyecegini ve kendisini Sovalye nizamina getirdigi kara lekeyi ortadan kaldirmak ve iztirabina son vermek icin Sovaleyelerin onu oldurmeleri gerektigini bildirir. Tam bu sirada Pasifal ortay cikar mihrap onune geli ve tek bir silahin Amfortas'in yaralaraini iylestirecegini aciklar (Nur eine Waffe taugt). Kutsal Mizrakla Amfortas'in yarali oldugu tarafina dokunur ve boylece hem onu after hemde yarasini iyilestirir. Kutsal Kase'nin ustu acilarak herkese gosterilmesini emreder. Herkes dizlerine cokmus bunu bekelmekte iken, buyucunun lanetlemesinde kurtulan Kundry hayatini kaybedip yere duser. Bu siarda bir baris sembolu olan bir zeytin dali tasiyan kumru Parsifal'in basinin etarfinda dolasmaya baslar.