Pandantif

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Pandantifler sarı renkli gösterilmiştir.

Pandantif bir yapı mimarisinde kullanılan özel bir inşaat tekniği olup kare şeklilli bir oda boşluğu üzerine bazi daire şekilli bir kubbe veya bazı dikdörtgen şekilli bir oda boşluğu üzerine elips şekilli bir kubbe inşa etmek için kullanılır.[1]

Tanınım ve tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Pandantifler kesilmiş olan bir küresel şeklin bir üçgensel kısmından olmakta, alt taraflarında sanki tek bir isnat noktasına inmekte, üstü ise kubbenin dairesel veya eliptik bazının yerleştirilmesi için genişlemekte ve dōrttebir bir daire parçası veya elips parçası şeklinde olmaktadır.[2] Genelikle tuğladan veya taştan yapılan pandantifler kubbeniin ağırlığını taşımakta ve bu ağırlığı dört kenara konsantre ederek bu kenarlarda bulunan mimarı payeler tarafından bu ağırlığın taşınmasını sağlamaktadırlar.

Pandantifler ilk defa antik Roma binalarında 2. ve 3. yüzyıllarda deneysel olarak kullanılmaya başlamışlardır. [3]Pandatiflerin uygulanması 6. yüzyılda Bizans İmparatorluğu döneminde Doğu Hristiyan sonradan Doğu Ortodoks Kilisesi patriklik ana tapınağı olan Ayasofya'da zirvesine erişmiştir. Ayasofya'nın pandatifler kullanılarak yapılan kubbesinin çapı o zaman dünyasının en büyüğü olup yüzyıllarca hiçbir dünya binası tarafından erişilememiştir. [4]{Bu kubbe ile boy ölçüşen Floransa Katedrali kubbesi yapımında pandantiflli kubbeler kullanılmamıştır. 1574'de bitirilen Selimiye Camii kubbesi ise 8 sütuna dayanan bir kasnak üzerine oturtulmuş ve kasnak da filayaklarına 6 metre genişliğinde kemerlerle bağlanmıştır.

Pandadıfler ve bunlara dayalı kubbeler Doğu Ortodoks kiliseleri kubbelerinden ve batı Avrupa'da rönesans ve barok mimarı stilli kilise binalarında çok kullanılmıştır. Bu kilise binalarının çoğunda pandadıflerin sağladığı baz üzerine hemen kubbe bazı oturtulmamış pandadıflerin ustiuin ile kubbenin bazı altında dikey duvarları ve pencereleri olan "tholobate" veya "tambour" adı verilen değişik bir inşaat elemanı kullanılmıştır.

Galleri[değiştir | kaynağı değiştir]

Ayrıca bakınız[değiştir | kaynağı değiştir]

Notlar[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ The Columbia Encyclopedia, sixth edition (İngilizce)
  2. ^ "pendentive (architectüre) - Britannica Online Encyclopedia" (İngilizce). Britannica.com. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/449698/pendentive. Erişim tarihi: 2012-08-15. 
  3. ^ Rasch (1985_)...say=129
  4. ^ Heinle ve Schlaich 1996,.. say.32

Dış kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons'ta
Pandantif ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunmaktadır.
  • Heinle, Erwin ve Schlaich, Jorg (1996) Kuppeln aller Zeiten, aller Kültüren,Stuttgart İŞBN:3-421-03062-6 (Almanca)
  • Rasch, Jürgen (1985) "Die Kuppel in der romischen Architektur. Entwicklung, Formgebung, Konstruktion" Architectura (1985 C.15 say. 117–139} (Almanca)