Panama Kanal Bölgesi

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Panama Kanal Bölgesi'nin haritası

Panama Kanal Bölgesi (İspanyolca: Zona del Canal de Panamá, İngilizce: Panama Canal Zone), 1903-1979 arasında Amerika Birleşik Devletleri egemenliği altında kalan ve Atlas Okyanusunu Büyük Okyanusa bağlayan Panama Kanalı boyunca uzanan arazi şeridi.

Genişliği 16 km, yüzölçümü 1,432 km² olan bölgenin yaklaşık üçte biri, başta Gatun Gölü olmak üzere sularla kaplıydı.Panama Kanal Bölgesi, Balboa (Büyük Okyanus) ve Cristóbal'den (Atlas Okyanusu) oluşan iki alt yönetim birimine ayrılmıştı. Panama Kanal Bölgesi yönetiminin ve Panama Kanalı Şirketi'nin merkezi Balboa Tepesindeydi.

Panama 1903'te imzalanan Hay-Bunau-Varilla Antlaşması'yla yıllık ödemeler karşılığında kanalı işletme ve her iki yakasında sekizer kilometrelik bir arazi şeridini denetleme hakkını ABD'ye bıraktı. Panama Kanalı Bölgesi, bu antlaşmanın imzalanmasının ardından 4 Mayıs 1904'te oluşturuldu. Yapımına 1904'te başlanan kanal 1914'te ulaşıma açıldı. 1951'de yapılan bir düzenlemeyle kanalın ve çevresindeki arazinin yönetimi, Panama Kanalı Şirketi'yle Panama Kanal Bölgesi yönetimi adını taşıyan, birbiriyle yakından ilişkili iki ABD kuruluşuna devredildi. Bu kuruluşlardan ilki kanalın işletilmesinden, ikinci ise bölgenin yönetiminden sorumluydu.ABD başkanı tarafından atanan ve ABD Kara Kuvvetleri müsteşarı tarafından denetlenen Panama Kanal Bölgesi valisi aynı zamanda Panama Kanalı Şirketi'nin yönetim kurulu başkanı ve genel müdürüydü.

Kanal Bölgesinin varlığı ve Panamanın coğrafi olarak ikiye bölünmüşlüğü zamanla Panama ile ABD arasında gerginliğe neden oldu, 1962'de Panama Kanalı üzerinde inşa edilen Amerika Köprüsünün açılışı sırasında protesto gösterileri ve 1964'te de ciddi ayaklanmalar yaşandı.Panama halkının yaşadığı huzursuzluk bu ülkeyle ABD arasında kanal ve bölge yönetiminin paylaşılması konusunda yapılan uzun görüşmelerin başlamasına yol açtı.

Panama Kanal Bölgesi 1977'de ABD'yle imzalanan bir antlaşmayla 1 Ekim 1979'dan başlayarak Panama'nın doğrudan denetimi altına girdi. Aynı antlaşmayla, kanal üzerindeki her tür denetimin Panama'ya bırakılacağı 1999 yılına değin kanalı işletecek bir ABD-Panama ortak komisyonu oluşturuldu. Günümüzde eski Panama Kanal Bölgesi'nin 702 km² genişliğindeki kuzey kesimi Colón ilinin, 730 km² genişliğindeki güney kesimi ise Panama ilinin sınırları içinde yer almaktadır.

Kaynaklar[değiştir | kaynağı değiştir]

  • Encyclopædia Britannica