Osmanlı'da Türklük

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara

Osmanlı ve Türklük Bilinci[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlı tarihçisi ve Şeyhülislamı Hoca Sadedin, Tacü’t Tevarih adlı eserinde Osmanlı fetihlerini anlatırken “Türk yiğitleri”, “Zaferleri gölge edinmiş Türk askerleri” gibi ifadelerle Osmanlı askerlerini över. 17. yüzyıl tarihçilerinden Solakzade Mehmet Hemdeni de eserlerinde “Konstantiniyeyi feth eden Türk’ün oğlu” gibi deyimler kullanır. 16. yüzyılın en büyük tarihçilerinden Gelibolulu Mustafa Ali ise Kühn-ül Ahbar adlı eserinde “seçkin millet, güzel ümmet, Türk milleti” nitelemesi yapar.

Osmanlı zamanındaki saray tarihçileri Osmanlı Hanedanı'nı Oğuz Han’a ve Orta Asya’ya bağlarlar. Bu eserlerde; Osmanlılar, Oğuz neslinden ve Kayı boyundandır. Osmanlı Tarihi, Türk Tarihinin bir parçası olarak ele alınır. Fatih Sultan Mehmed, Cem Sultan'dan olan torununa “Oğuz” ismini verirken, II. Bayezid'den olan torununa “Korkut” adını vermiştir.[1]

Osmanlı, son yüzyılına kadar bir millet ismi olarak değil, tıpkı Selçuklular, Karahanlılar, Gazneliler gibi bir hanedan adı olarak algılanmıştır. Fakat devletin milliyetçilik akımının da etkisiyle dağılma dönemine girmesiyle 19. yüzyıldan itibaren bir Osmanlıcılık fikri ortaya çıkmış, bu fikir kapsamında Osmanlı milleti anlayışı ortaya konmuş, Osmanlı içerisinde yaşayan her kökenden insanın Osmanlı olarak anılması öngörülmüştür.[2]

2. Murat döneminde Timurlular gibi kendilerinin de Türk olduğunu göstermek için, paralara ve toplara Kayı Boyu'nun tamgası (damga) vuruldu.

2. Murat döneminde Türkçe’nin ön plana çıkarıldığı ve Yazıcızade Ali’nin İbn Bibi’den çevirdiği ve ilaveler yaptığı “Selçukname” isimli eserde Oğuzlar ve Türklük anlatılır. Timur gibi Türklüklerini göstermek amacıyla 2. Murat dönemi ve Fatih dönemi Türk kimliğinin ön plana çıkarıldığı zamanlardır. 2. Murat döneminde dini, edebi, ahlaki, tıbbi, siyasetnameler, sözlük ve ansiklopedik eserler Türkçe’ye çevrilmiştir.

Devşirmeler ve Türk Yöneticiler Tartışmaları[değiştir | kaynağı değiştir]

Fatih Sultan Mehmet’e kadar ki dönemde yöneticilerin tamamı Türk kökenliydi. Fatih, Çandarlı sülalesinin siyasetteki etkisini azalttı. Kendine itaat eden devşirme sistemini tercih etti. Fakat devşirmelerinde politik hareketlerini görmesiyle Veziriazam Karamanlı Mehmet Paşa oldu. Bu dönemden sonra saray çevresinde “Türk olan”, “devşirme olan” gruplaşmaları başladı.

1498’de Çandarlı, 1518’de Piri Mehmet, 1584’te Özdemiroğlu Osman Paşa, 1595’te Lala Mehmet Paşa, 1623’te . Daha sonra bu devşirmelere “Türk oldu” deniyordu. Güvenilir kadrolara ihtiyaç duyulan Kuzey Afrika’daki Garb Ocakları ve Hicaz askerleri Ege köylerinden seçiliyordu.

Osmanlılar ve Türkçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Osmanlılar ilk dönemlerinde resmi yazışmalarını Türkçe yaptılar. Edebi ve bilimsel eserlerdeki Arapça ve Farsça etkisi Osmanlı’da giderek azaldı.[kaynak belirtilmeli] Arapçanın üstün olarak düşünülebileceği zannından hareket edilerek Astronomi dalında Osmanlı zamanında yazılan eserler üzerinde yapılan dil araştırmasında; Örneğin; Osmanlı Astronomi Literatürü tarihine bakıldığında toplam 2286 astronomi eserinin, % 43’ü Arapça, %46’sı Türkçedir. Astronomi dalında 15. yüzyılda Türkçe verilen eserler %13 iken; 20. yüzyılda % 70’e ulaşmıştır.

Matematik sahasında yazılmış kitapların %51’i Türkçedir. Coğrafya kitaplarının % 95’i Türkçedir. Tarih sahasında yazılmış kitapların %90’ı Türkçedir.[3] [4]

Osmanlıca Türkçe dil bilgisi ve Türkçe sözcükler üzerine inşa edilmiş, Farsça ve Arapça kelime ve gramerlerin kaynaştığı Arap harfleriyle yazılan bir dildir.

Batılılar Gözüyle Osmanlı[değiştir | kaynağı değiştir]

Avrupalıların 11. yüzyıldan bu yana Anadolu için kullanılan Türkiye sözcüğü, Osmanlılar için de kullanıldı. Avrupa haritalarında Osmanlı; Türk İmparatorluğu olarak gösteriliyordu. Padişaha da Türk sultanı diyorlardı. Osmanlı’ya gelen seyyahlar “Türkiye’ye geldik” deyimini kullanıyorlardı. Türkler 1603 yılında Richard Knolles’in yazdığı eserde Osmanlı anlatılmaktaydı. Kitabının "Türklerin Genel Tarihi" kitabının ilk cümlesi ise "Türklerin muhteşem imparatorluğu çağımızın dehşeti” olarak başlıyordu. Avrupalılar Müslüman olan birisine “Türk oldu” diyorlardı. Uzun süre Osmanlı’da kalan ve kültüründen etkilenen seyyahlar “Türkleştikleri” suçlamasıyla hapse bile atılabiliyordu.[kaynak belirtilmeli]

Not[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ Afyoncu, Erhan (Truva'nın İntikamı)
  2. ^ Nevin Yazıcı,Osmanlılık Fikri ve Genç Osmanlılar Cemiyeti
  3. ^ İhsanoğlu, Ekmeleddin. "Osmanlı Astronomi Literatürü Tarihi (OALT)(History of astronomy literature during the Ottoman period)." (1997): 199-217.
  4. ^ "http://www.yavuzunat.com/m/M06.pdf". http://www.yavuzunat.com/m/M06.pdf.