Ortaköy, Aksaray

Vikipedi, özgür ansiklopedi
Atla: kullan, ara
Ortaköy
—  İlçe  —
Türkiye'de bulunduğu yer
Türkiye'de bulunduğu yer
Aksaray Siyasi Haritası
Aksaray Siyasi Haritası
Ülke Türkiye
İl Aksaray
Coğrafî bölge İç Anadolu
Yönetim
 - Kaymakam Hüdayar Mete Buhara
 - Belediye başkanı Mahmut Ütük
Yüzölçümü
 - Toplam 752 km2 (290,3 mi2)
Rakım [1] 1.210 m (3.970 ft)
Nüfus (2013)[2]
 - Toplam 34,792
 - Kır 16,253
 - Şehir 18,539
Zaman dilimi DAZD (+2)
 - Yaz (YSU) DAYZD (+3)
İnternet sitesi: Ortaköy Web Sitesi

Ortaköy, Aksaray'ın ilçesi.

Resmi Kurumlar[değiştir | kaynağı değiştir]

Kaynak:

Tarihçe[değiştir | kaynağı değiştir]

Aksaray ve çevre illerde yapılan (Acemhöyük, Alişar, Boğazköy) kazılarda elde edilen belgeler de buraların İlk Tunç Çağı’na uzanan tarihini ortaya çıkarmıştır. Ortaköy çevresindeki Kalehöyük, Koçhasan Höyüğü ve Muratlı höyük gibi birden fazla kültür katları bulunan yerleşim merkezlerinde yapılacak arkeolojik kazı ve araştırmalar Hitit’ler dönemi için yeni belgeler verebilecektir.

Hititlerden sonra (M.Ö. VII. yy.)’da Frig’lerin hakim olduğu bölgede Ortaköy de yer almaktadır. Frig kültüründe görülen “ölü gömme” usullerinden, oyulmak suretiyle yapılan “Kaya mezarlar”’a, bölgelerin jeolojik yapısı itibariyle rastlanılmamaktadır. Buna karşın Frig soylularının gömüldüğü Tümülüslere sıkça tesadüf edilmektedir.

M.Ö.V.yy.’da Pers İstilası ile birlikte Pers yönetimine giren yöreye, Makedonya Kralı Büyük İskender’in Asya seferi sırasında, Makedonyalılar hakim olmuşlardır. M.Ö. 323’de B.İskender’in ölümü üzerine, Pers soyundan Arırarat tarafından kurulan Kapadokya Krallığı bölgeye hakim olmuştur. Kapadokya Krallığı M.Ö. 17. yy.’da Roma İmparatorluğun’a katılmıştır.

Aksaray, Kapadokya Kralı Arkhelais tarafından kurulmuştur. Krala izafeten şehir Archelais adını almış, bir müddet Kapadokya Kral’lığına başşehir olmuştur. Bu dönemlerden kalma küçüklü büyüklü yerleşim merkezlerine, tarım faaliyeti ve kaçak kazılarda mermerden tanrıçalar, madeni paralar İshaklı, Karapınar, Sarıkaraman, Namlıkışla köyleri arazilerinde sıkça rastlanılmaktadır.

Hristiyanlığın ilk yıllarında, Kapadokya bölgesinde bu din hızla yayılmıştır. İdareciler hristiyanlığı yasaklamışlardır. Bilhassa İmparator Dıocletianus (284-305) döneminde bu yasak çok daha katılaştırılmıştır. Adeta bir katliama girişilmiştir. Hıristiyan halk bu vahşetten kurtulmak, daha serbest ibadet edebilmek için, yeraltı şehirleri kurmuşlardır. Kapadokya’da görülen bu galerialardan biri de Çatin Köyü ile Ozancık Köyü yakınlarındaki “ERSELE”’dir.

Roma İmparatorluğunun 395’de ikiye bölünmesiyle Kapadokya yöresinde Bizans hakimiyeti başlamıştır. Ortaköy ve çevresinde bu dönemden kalan madeni paralar, pişirilmiş toprak kaplar, içme suyu şebekeleri, harçlı mesken kalıntıları, mezarlar ve çeşitli maden işletmeleri vardır. Ozancık ,Sarıkaraman, Harmandalı, Gökkaya,Çatin köyü(ERSELE) gibi köy ve kasabalarda bu eserlere sıkça rastlanmaktadır.

Ortaköy ve çevresi 7. yy. başlarından itibaren önce Sasani, sonra sık sık Arap istilalarına uğramıştır. Bu istilalara karşı koymak ve korunmak maksadıyla güneydeki stratejik noktalar ve derbentler Bizanslılar tarafından özenle korunmuş, Ereğli (Heraklia), Niğde, Aksaray (Arkhelais) ve Ortaköy’e yakın mesafede geçitler tutulmuş ve yeni kaleler inşa edilmiştir. Ortaköy Ekecik dağları batısındaki “Küçük Sımandı Kalesi”’nin bu döneme ait olması muhtemeldir.

1071 Malazgirt Zaferi ile Anadolu’ya giren Büyük Selçuklu devleti komutanlarından Melik Ahmet Danişmend Gazi, Aksaray ve çevresini fethederek buraları bir Türk yurdu haline getirdi. Konya’nın Anadolu Selçuklu başşehri olmasının (1116) ardından Anadolu Türk Birliği’ni sağlamaya çalışan II. Kılıçarslan, harabe halindeki Arkhelais kalıntıları üzerine Aksaray’ı kurdu. Azerbaycan’dan getirttiği Türkmen oymaklarının çevre köylere yerleşmeleri sağlandı. Göçebe alanlarda hayvancılıkla uğraştılar. Bunun neticesi çevredeki mera ve çayırlarda atlar yetiştirilmeye başlandı.

Danişmend’ liler ve Anadolu Selçukluları döneminde, doğudan Anadolu’ya gelen Türkler, buralardaki Bizanslıları sürmüşlerdir. Türkmen aşiretleri, hem Bizanslardan kalan meskenlere hem de meralara yeni bir yerleşim merkezi kurdular. Bunlardan biri de “Eyüpeli" dir. Ortaköy bu köyün kalıntıları üzerine kurulmuştur.

Anadolu Selçuklu Devleti’nin son yıllarında, devletin birliği için çalışan büyük Türk mutasavvıf’ı Yunus Emre’nin türbesi Ortaköy’ ün Sarıkaraman kasabası yakınlarındaki Ziyaret Tepesindedir.

(1243) Kösedağ bozgunu ile Moğollar’ın Anadolu’ya yerleşmeleri sonucu Anadolu Selçuklu hükümdarlarının hiçbir fonksiyonları kalmamıştı. Bunun neticesinde meydana gelen devlet otoritesi boşluğu sebebiyle Ortaköy ve çevresi de Selçuklu Eratna oğulları, Kadı Burhaneddin ve Karamanoğulları arasında el değiştirdi. 1470’de İhsak Paşa’nın Şereflikoçhisar ve Aksaray çevresini Osmanlı hakimiyetine almasıyla birlikte, Ortaköy ve çevresi de Osmanlı yönetimine girdi. 1477’de Aksaray ve çevresinin nüfusu yazılmış, tahrir defterleri tutulmuş, emlak ve vakıfları belirlenmiştir.

Bu dönemde Aksaray, Karaman Eyaletine bağlı bir sancak merkezidir. Aksaray’a, Hasandağı, Bekir, Eyübeli, Sahra, Ova, Eyyup nahiyelerinin yanı sıra Ş.Koçhisar da nahiye olarak bağlanmıştır. Ortaköy halkı, Aksaray’lılar gibi II.Beyazıd dönemindeki Cem Sultan isyanında, Sultan Beyazıd tarafını tutmuşlardır. Kurtuluş Savaşı sırasında, vatanın kurtuluşu için her türlü fedakarlıkta bulunmuşlardır. İlçe, Aksaray iline 55 km. uzaklıkta olup Doğusunda; Nevşehir İline bağlı Gülşehir, Batısında; Aksaray İline bağlı Ağaçören ilçesi, Güneyinde; Aksaray İli ve Kuzeyinde; Kırşehir İli ile çevrilidir. Yüz ölçümü 750 km² olup denizden yüksekliği; 1140 m.’ dir.

Coğrafi Yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçemiz İç Anadolu Bölgesinin Orta Kızılırmak kesiminde yer alır. Aksaray İline 53 Km. uzaklıkta olup, Doğusunda Nevşehir İline bağlı Gülşehir İlçesi, Batısında Ağaçören İlçesi, Güneyinde Aksaray İli, Kuzeyinde ise Kırşehir İli sınırları ile çevrilidir. Yüzölçümü 750 Km2 olup, denizden yüksekliği 1140 metredir. Arazisi oldukça engebelidir. İlçemizde karasal iklim hakim olup, kışları oldukça sert geçer. İlçemiz sınırları içerisinde nehir ve doğal göl yoktur. Ancak, yerel olarak öz diye tabir edilen bazı küçük dereler ve bu derelerin beslediği sulama amaçlı 7 adet gölet bulunmaktadır. Ortaköy’ün yüzölçümü 75.023 hektar olup, bu alanın 53.882 hektarı tarım arazisi, 21.141 hektarı çayır-mer’a, orman ve tarım dışı arazilerdir. Tarım alanlarının kullanımı ise; 10.350 hektarı sulu tarım arazisi (bunun 2.261 hektarı devletçe yapılan göletler, 8.089 hektarı vatandaşların kendi imkânlarıyla sulanmaktadır), 43.532 hektarı kuru tarım arazisi şeklindedir. Sulu tarım arazisinin az olması sebebiyle yetiştirilen ürün çeşidi de kısıtlı olmaktadır. Kuru tarım arazisinin büyük çoğunluğu da hububat ekimi yapılmaktadır.

Nüfus[değiştir | kaynağı değiştir]

2012 TÜİK verileri

Toplam Merkez Köy/Kasaba
Ortaköy : 35519 18384 17135

Ekonomi[değiştir | kaynağı değiştir]

EKONOMİ:

1-SANAYİ İlçemizde çalışır durumda olan sanayi bünyesinde ağaç işleri (marangoz, mobilya) 45, oto tamiri 40, demir doğrama kaynakçılık 30, hızarcı 7, tv tamircisi 10, pvc doğrama 15, hurdacı 3, camcı 10, egzoz tamiri 5, oto elektrik tamiri 10, sıhhi tesisat tamiri elektrik tesisatçısı 10, olukçu sac işleri 4, oto yedek parçacı 10, kereste satıcısı 2, oto lastik tamircisi 4 beyaz eşya tamircisi 5, bobinaj tamiri 5, döşemeci 5, oto yıkama 10 adet olmak üzere 230 adet esnafımız bulunmaktadır.

2-TARIM Genel olarak tarım arazileri düz olmayıp, hafif ve orta derecede eğimlidir.Topraklarımız genellikle açık kahve renkli, kireçli, ph’ı 6-7,5 arasında olup tınlı toprak yapısına sahiptir. İlçemiz topraklarının büyük bir kısmında kuru tarım yapılmaktadır. İlçemize bağlı Balcı Beldesinde bulunan 2 adet göletten yaklaşık 5.500 Dk alanda, Bozkır Beldesindeki göletten ve sondaj kuyularından 7.500 Dk. alanda, Çiftevi Beldesindeki göletten ve sondaj kuyularından 3.500 Dk.alanda, Çatin köyündeki göletten ve sondaj kuyularından 2.500 Dk. Alanda, Cumali Köyündeki göletten 1.500 Dk.alanda, S.Gödeler köyündeki göletten 1.500 Dk.alanda, Ozancık Beldesindeki sondaj kuyularında 1.000 Dk.alanda, Sarıkaraman Beldesindeki sondaj kuyularından 3.000 Dk.alanda, Durhasanlı köyünde 500 Dk. Alanda, Kümbet Köyünde 500 Dk.alanda, Pirli köyünde sondaj kuyularından 300 Dk.alanda, Reşadiye köyündeki göletten 500 Dk.alanda, Pınarbaşı Köyündeki derin kuyu sondajından 3.500 Dk.arazi sulama Harmandalı Beldesinde 3.500, Devedamı Beldesinde 4000 Dk., S.Alaca köyünde 2000 Dk. alanda sulu tarım yapılmaktadır. Yıllık yağış miktarı 250–300 mm arasındadır.Genel olarak tarım alanlarımız kuru tarım alanlarıdır.

3-HAYVANCILIK Ortaköy ilçesinde hayvancılık faaliyeti olarak süt sığırcılığı son yıllarda büyük bir ilerleme göstererek süt üretiminde bölgede söz sahibi olmuştur.Besi sığırcılığı ve koyun yetiştiriciliği yapılmaktadır.İlçenin hayvan mevcudu tabloda gösterilmiştir.

Madencilik[değiştir | kaynağı değiştir]

Ortaköy-Gökkaya-Hacımahmutuşağı sahasındaki iyi kaliteli granitler mermer olarak değerlendirilmeye elverişlidir. Bu granit mermeri Aksaray ve çevre illerdeki atölyelerde işlenerek yurt içi ve yurt dışına satılmaktadır.

İdari yapı[değiştir | kaynağı değiştir]

İlçeye bağlı 31 köy muhtarlığı mevcuttur. İlçe merkezinde 11 mahalle vardır.Ortaköy belediye başkanı Mahmut ÜTÜK'tür. 2004'te seçilen ÜTÜK, 2009 yerel seçimlerinde %53 oy oranıyla Ortaköy tarihinde bir rekora imza atarak tekrar belediye başkanı seçilmiştir. Yaptığı hizmetler Ortaköy'ü ilçe görünümünden çıkarıp şehir havasına sokmuştur. Yaptığı bu başarılı hizmetlerinden dolayı Mahmut ÜTÜK'ün 2015 genel seçimlerinde Aksaray milletvekili olacağı düşünülmektedir.

Kaynakça[değiştir | kaynağı değiştir]

  1. ^ http://www.yerelnet.org.tr/ilceler/ilce_belediye_koordinat.php?ilceid=198243
  2. ^ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde özgün kaynağından arşivlendi. http://www.webcitation.org/6NPVVvO2t. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014. 

Dış bağlantılar[değiştir | kaynağı değiştir]